Wilde planten in Nederland en België

Gewone esdoorn - Acer pseudoplatanus

Frysk: Eskdoarn

English: Sycamore

Français: Erable sycomore

Deutsch: Berg-Ahorn

Synoniemen:

Familie: Sapindaceae (Zeepboomfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Acer betekent scherp. Het hout werd voor speren gebruikt. Pseudoplatanus betekent dat de boom op een Plataan lijkt.

Een andere soort: Een boom, die wat bladvorm betreft veel op de esdoorn lijkt is de Esdoornbladige plataan (Platanus x hispanica of Platanus hybrida). Dit is een mogelijke kruising van de Westerse plataan (Platanus occidentalis), die in Noord-Amerika voorkomt en de Oosterse plataan (Platanus orientalis) uit Zuidwest-Azië en Zuidoost-Europa. Er kunnen echter ook nog andere stamouders zijn. Een kenmerk van de boom is dat de schors in grote plakaten afschilfert van de stam. De boom wordt veel langs wegen aangeplant, maar komt niet in het wild voor in België en Nederland.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Boom.

Winterknoppen: Fanerofyt.

Bloeimaanden: April, mei, juni.

Afmeting: Tot 30 meter.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Stam: De dunne schors is grijs. Eerst is hij glad, maar later gaat de schors schilferen.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Takken: De boom is wijd vertakt. Jonge takken zijn kaal. De groene bladknoppen zijn dik en eivormig.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: Kiemplanten hebben ongedeelde langwerpig driehoekig-eironde bladeren. De tegenoverstaande bladeren zijn van boven donkergroen en aan de onderkant blauwachtig groen of roodachtig. Ze worden 10-25 cm lang. In de nerfoksels zitten haarbosjes, maar verder zijn ze kaal. De bladeren zijn handlobbig met drie, vijf of zeven toegespitste, grof getande lobben. De bladsteel.is roodachtig. De bladeren verschijnen iets eerder dan de bloeiwijzen. In de herfst worden de bladeren geel.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Polygaam. Ze vormen samen smalle, hangende, 5-15 cm lange pluimen. De bloemen zijn geelgroen en 6-7 mm lang. Elke bloem heeft vijf vrijstaande kelkbladen en kroonbladen. en acht meeldraden. Het vruchtbeginsel is bovenstandig. De bloemen verschijnen tegelijk of iets later dan de bladeren.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een splitvrucht. De vleugels van de vruchthelften maken een rechte of scherpe hoek. De vruchten zijn kaal. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op droge tot matig vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijke, zwak zure tot kalkhoudende grond (vaak op zand of stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Bossen (loofbossen), bosranden, kreupelhout, hakhout, heggen, waterkanten, ravijnen, hellingen, zeeduinen (duinhellingen en in de binnenduinen) en langs spoorwegen (zaailingen in het grind van spoordijken en op spoorwegterreinen).

Verspreiding

Wereld: Gewone esdoorn: Oorspronkelijk uit Zuidwest-Azië en de gebergten in Zuid- en Midden-Europa. Sinds de latere Middeleeuwen ook in Noordwest-Europa. Elders op een aantal plaatsen ingeburgerd, o.a. in Nieuw-Zeeland en Noord-Amerika.
Esdoornbladige plataan: Veel aangeplant, maar in onze omgeving niet verwilderend.

Gewone esdoorn

Plantanus hybrida

Platanus hispanicus

Oosterse plataan (Platanus orientalis)

Nederland: Gewone esdoorn: Algemeen.
Esdoornbladige plataan: Veel aangeplant. Niet ingeburgerd.

Gewone esdoorn

Esdoornbladige plataan

Vlaanderen: Gewone esdoorn: Algemeen.
Esdoornbladige plataan: Vrij algemeen. Niet ingeburgerd.
Wallonië:
Gewone esdoorn: Algemeen.
Esdoornbladige plataan: Vrij algemeen. Niet ingeburgerd.

Gewone esdoorn

Esdoornbladige plataan

Toepassingen

Het hout is geelwit en wordt gebruikt voor het maken van meubels en muziekinstrumenten.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 4, Jan Kops (1822)


Afbeeldingen der fraaiste, meest uitheemsche boomen en heesters, J.C. Krauss (1840)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm (1796)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885)


Vollständige Beschreibung und Abbildung der Sämmtlichen Holzarten, F.L. Krebs (1826)


Icones plantarum medico-oeconomico-technologicarum, deel 3, F.B. Vietz (1806)


British entomology, deel 7, J. Curtis (1823-1840)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)


Grandes Heures Anne de Bretagne, Jean (Jehan) Bourdichon (1503-1508)


Repräsentanten einheimischer Pflanzenfamilien in bunten Wandtafeln mit erläuterndem Text, C. Bollmann  (1879-1882)


Unsere Waldbäume, Sträucher und Zwergholzgewächse, L. Klein (1910)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 2, J.E. Sowerby (1864)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


Plantarum seu stirpium icones, deel 1, M. de Lobel (1581)


Traité des arbres forestiers, J.H. Jaume Saint-Hilaire (1824)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL