Wilde planten in Nederland en België

Gewone zandmuur - Arenaria serpyllifolia

Frysk: Sânmier

English: Thyme-leaved sandwort

Français: Sabline à feuilles de Serpolet

Deutsch: Quendel-Sandkraut

Synoniemen:

Familie: Caryophyllaceae (Anjerfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Arenaria is afgeleid van het Latijnse arena (zand), omdat de plant op zandige plaatsen groeit. Serpyllifolia betekent tijmbladig, omdat de bladen enigszins op tijmbladen lijken.

Opmerking: Tengere zandmuur werd voorheen ook wel beschouwd als een ondersoort van Gewone zandmuur.

Ondersoort: Een ondersoort is Gedrongen zandmuur (Arenaria serpyllifolia ssp. iloydii).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Eenjarig. of soms tweejarig .

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Therofyt.

Hoofdbloei: Mei, juni, juli, augustus, september, oktober.

Afmeting: 3-30 cm.


Hans Toetenel -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


© Joop Verburg - verspreidingsatlas.nl

Wortels


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0

Stengels: De forse opstijgende, rechtopstaande of in plakkaten groeiende stengels zijn sterk vertakt met korte leden. Ze zijn kort dicht en ruw behaard.


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0


Olivier Pichard -
CC BY-SA 3.0

Bladeren: De eironde, spitse bladen zijn 2½-8 mm lang en met drie tot vijf nerven. Ze zijn dof donkergroen en aan de rand gewimperd. Alleen de onderste blaadjes hebben een steel.


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0


Matt Lavin -
CC BY-SA 2.0

Bloemen: Tweeslachtig. De witte kroonbladen zijn 1,7-2,7 mm lang. Ze zijn korter dan de kelkbladen, die 3-4 mm worden.


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


© Joop Verburg - verspreidingsatlas.nl


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0


Fornax -
CC BY-SA 3.0

Vruchten: Een doosvrucht. De vruchten zijn meestal dik en peervormig en worden 3 mm of langer. Ze springen gemakkelijk open (ze knappen bij knijpen open). De zaden zijn ruim 0,5 mm lang en zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.


Roger Culos -
CC BY-SA 3.0


Sylvain Piry- tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR


Gérard Leveslin - tela-botanica.org - 
CC BY-SA 2.0 FR


Digitale zadenatlas

Biotoop

Bodem: Zonnige, warme, min of meer open plaatsen op meestal droge, zelden vochtige, matig voedselarme tot matig voedselrijke, vaak kalkhoudende grond (zand, lemig zand, lichte klei, löss, mergel, zavel en stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Zeeduinen, (duinhellingen en duinvlakten, met name tussen mossen), rivierduintjes, wegkanten, bermen (open plekken in de grasmat), dijken, kalkhellingen, ruigten (tussen hoge, tweejarige planten), akkers (akkerranden en matig voedselrijke akkers), zanddepots, steenachtige plaatsen, muren, overhoeken, tussen straatstenen, langs spoorwegen (spoorbermen en spoorwegterreinen) en industrieterreinen.

Verspreiding

Wereld: Alle werelddelen.

Nederland: Algemeen in de duinen en in het zuiden. Eelders vrij zeldzaam en zeldzaam in het noordoosten.

Vlaanderen: Algemeen.
Wallonië:
Algemeen, maar minder algemeen in de Ardennen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 7, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1836)


Alsine minor
Cruijdeboek, deel 1, Rembert Dodoens. Gheslacht, onderscheet, fatsoen, naemen, cracht ende werckinghe (1554)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


New Kreüterbuch, L. Fuchs (1543)


British entomology, deel 3, J. Curtis (1823-1840)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)


Flora Parisiensis, deel 5, P. Bulliard (1776-1781)


Atlas des plantes de France, deel 2, Amédée Masclef (1890)


Flora Londinensis, deel 4, William Curtis (1781-1784)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 2, J.E. Sowerby (1864)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Plantarum seu stirpium icones, deel 1, M. de Lobel (1581)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL