Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Gewoon barbarakruid - Barbarea vulgaris

Andere namen

Frysk: Berberkrûd

English: Common winter-cress

Français: Barbarée commune

Deutsch: Echtes-Barbarakraut

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Brassicales

Familie: Brassicaceae (Kruisbloemenfamilie)

Geslacht: Barbarea (Barbarakruid)

Soort: Barbarea vulgaris

Naamgeving (Etymologie): De Nederlandse naam dateert uit de vroege Middeleeuwen, toen planten die in de oudheid niet waren beschreven naar heiligen werden genoemd. Deze plant werd naar Sint Barbara genoemd, een van de veertien heiligen die in nood konden worden aangeroepen. Er zijn ook veel katholieke begraafplaatsen naar haar genoemd. Barbarea is eveneens genoemd naar de heilige Barbara, die in 300 n. Chr. in Nikodema in Klein-Azië leefde. Vulgaris betekent gewoon.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Tweejarig of soms overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: April, mei, juni, juli, augustus.

Afmeting: 20-90 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Andrea Moro - CC BY-SA 3.0


Enrico Blasutto - CC BY-SA 3.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0

Wortels


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: De stengels staan rechtop.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Krzysztof Ziarnek - GFDL

Bladeren: Er wordt eerst een (overwinterende)  wortelrozet  gevormd. De gesteelde, diep ingesneden  wortelbladen hebben aan beide kanten twee tot vijf eivormig-langwerpige deelblaadjes en een groot rondachtig topblaadje met enigszins hartvormige  voet. De verspreidstaande  onderste stengelbladen lijken sterk op de rozetbladeren, maar met twee oortjes aan de stengel (dit laatste geldt ook voor de bovenste stengelbladen). De verspreidstaande  bovenste stengelbladen zijn zittend, bochtig ingesneden en met geen of één paar zijslippen. Ze kunnen kaal of gewimperd  zijn.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Bloemen: Tweeslachtig. De gele bloemen zijn ongeveer 1 cm. We zien de trossen  bloemen  boven in de stengels. De ongeveer 4-6 mm grote kelkbladen zijn kaal. De vier kroonbladen zijn dubbel zo lang als de vier  kelkbladen. De bloemknoppen zijn bovenaan kaal. Er is één stijl  met stempel  en er zijn zes meeldraden  en een bovenstandig vruchtbeginsel.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een doosvrucht. De ietwat vierkantige  hauwen staan schuin omhoog en vormen samen een losse tros. Ze zijn 1½-3 cm lang, 1,5-2 mm breed en hebben een lange spitse snavel (ongeveer 2,5 mm). De hauwen groeien aan dunne, schuinafstaande, 4-6 mm lange stelen. De zaden zijn kortlevend (één tot vijf jaar). Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Steve Hurst - USDA-NRCS PLANTS Database


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde, open plaatsen op vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijke, grazige grond (zand, leem, zavel, klei en stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Bermen, waterkanten (o.a. droogvallen grindbanken langs de Maas), rivierdijken, kanaaldijken, heggen, ruderale plaatsen, ruigten, zeeduinen, grasland en langs spoorwegen.

Verspreiding

Wereld: Vrijwel heel Europa en West-Azië. Ingeburgerd in Noord-Amerika.


gbif.org

Nederland: Vrij algemeen in het rivierengebied. Elders vrij zeldzaam, maar zeldzaam in het noorden en zeer zeldzaam op de Waddeneilanden.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij algemeen tot vrij zeldzaam. Verspreid voorkomend. Het meest langs de Maas en in de Leemstreek.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonië: Vrij algemeen tot vrij zeldzaam.

Wetenswaardigheden

De plant overwintert met groen blijvende bladrozetten. Als in de winter verse Witte waterkers schaars was, vormde Barbarakruid een soort noodreserve als bron van vitamine C (tegen scheurbuik).

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 6, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1832)


Flora Batava, deel 6, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1832)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 4, Johann Carl Krauss (1800)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 4, Johann Carl Krauss (1800)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

 

© 2001-2018 K.M. Dijkstra