Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Gewoon sneeuwklokje - Galanthus nivalis

Andere namen

Frysk: Liderke

English: Snowdrop

Français: Perce Neige

Deutsch: Schneeglöckchen

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Asparagales

Familie: Amaryllidaceae (Narcisfamilie)

Geslacht: Galanthus (Sneeuwklokje)

Soort: Galanthus nivalis

Naamgeving (Etymologie): Galanthus is afgeleid van het Griekse gala (melk) en anthos (bloem). Nivalis betekent in of bij de sneeuw groeiend.

Kweekvorm: Galanthus nivalis 'Plena Flora' is een kweekvorm van Gewoon sneeuwklokje met gevulde bloemen.


Galanthus nivalis 'Plena Flora'
© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl

Andere soorten: Nog drie soorten sneeuwklokjes worden als tuinplant gekweekt: Groot sneeuwklokje (Galanthus elwesii), Glanzend sneeuwklokje (Galanthus ikariae) en Kaukasisch sneeuwklokje (Galanthus caucasicus).

Groot sneeuwklokje is verwilderd aan te treffen in parkbossen en op grazige plaatsen. Van deze soort hebben de jonge bladen met naar binnen gerolde randen en de volwassen bladen zijn 1,5 tot 2,5 cm breed. De binnenste bloemdekslippen aan de buitenzijde hebben zowel bij de top als bij de voet een groene vlek en zijn in het midden wit.
Groot sneeuwklokje prefereert zonnige tot beschaduwde, voedselrijke, vochtige, goed gedraineerde, humus- en kalkrijke bodems en steenachtige plaatsen. Ze groeit op de plaats van herkomst in loof- en naaldbossen, op open plekken, onder struikgewas en in steenachtige graslanden. De plant stamt uit Zuidoost-Europa en wordt aangeboden als sierplant in o.a. Europa en Noord-Amerika en wordt aangeplant in stinzenmilieus, parken en tuinen en kan van daaruit verwilderen. De soort wordt zeldzaam aangetroffen door heel Nederland. De soort is o.a. gekenmerkt doordat de binnenste bloemdekbladen 2 groene vlekken vertonen die van elkaar gescheiden zijn door een witte band en verder door de blauwachtig, brede bladeren, die in knop ingerold zijn en een kapvormige top hebben. De gevormde zaden bezitten een mierenbroodje en worden door deze dieren verspreid. Deze plant bevat evenals andere Galanthus-soorten alkaloïden, die bij inname onder andere braken en diarree opwekken, één van deze alkaloïden wordt gebruikt bij de behandeling van de ziekte van Alzheimer.
René van Moorsel, 2014 - CC BY-SA 3.0


Groot sneeuwklokje
© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


Groot sneeuwklokje
Toon Verrijdt - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Groot sneeuwklokje
© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Groot sneeuwklokje
Toon Verrijdt - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Glanzend sneeuwklokje (Galanthus ikariae) heeft brede, aan de uiteinden gekrulde bladeren en bloeit in februari-maart.
Glanzend sneeuwklokje staat op beschaduwd, vochtig, grazig, kalk- en humusrijk substraat en op stenige plaatsen. Ze groeit op de plaats van herkomst in (ravijn)bossen, in maquis en op kalkrotsen. De soort wordt als sierplant aangeboden in delen van Europa (en elders?) en aangeplant in stinzenmilieus, parken en tuinen en kan van daaruit verwilderen. De plant is afkomstig van de Egeïsche Zee en wel van Ikaria en enige andere eilanden. Glanzend sneeuwklokje wordt verspreid aangetroffen in ons land maar minder in het zuiden. Galanthus woronowii wordt vaak aangeboden als Glanzend sneeuwklokje en lijkt hier inderdaad sterk op. Ze heeft echter bladen die op dwarse doorsnede luchtholten laten zien (met het blote oog zichtbaar), terwijl bij G. woronwii deze luchtholte niet of nauwelijks zichtbaar zijn. De gevormde zaden hebben een mierenbroodje en worden door deze dieren verspreid. De soort bevat onder andere galatamine, een alkaloïde dat wordt aangewend bij de behandeling van Alzheimer.
René van Moorsel, 2014 - CC BY-SA 3.0


Glanzend sneeuwklokje
© Bernd-Jan Bulsink - CC BY-NC-ND 3.0


Glanzend sneeuwklokje
© Bernd-Jan Bulsink - CC BY-NC-ND 3.0

   

Kaukasisch sneeuwklokje (Galanthus caucasicus)
Kaukaschisch sneeuwklokje prefereert beschaduwde, vochtige, kalk- en humusrijke bodems en steenachtige plekken. Ze groeit op de plaats van herkomst in hoger gelegen loofbossen, in bosranden en op open plekken, langs beken in bossen en soms op verweerde kalkrotsen. De plant stamt uit de Kaukasus en aangrenzend Turkije en wordt in Europa (ook elders?) als sierplant aangeplant in parken, tuinen en stinzenmilieus en kan van daaruit verwilderen. De soort is zeer zeldzaam verspreid door Nederland, maar ontbreekt in het zuiden van het land. Net als bij de andere Galanthus-soorten heerst er de nodige nomenclatorische en taxonomische verwarring binnen het genus en wordt er van de soorten menige variëteit gekweekt en verhandeld. Zo staat Galanthus caucasicus (Baker) Grossh. vooral bekend onder de naam G. alpinus Sosn. Ook deze Galanthus-soort bevat alkaloïden, die bij inname onder andere braken en diarree veroorzaken één daarvan is galatamine dat wordt gebruikt bij de behandeling van de ziekte van Alzheimer.
René van Moorsel, 2014 - CC BY-SA 3.0


Kaukasisch sneeuwklokje?
© Bart de Knegt - CC BY-SA-NC 3.0


Glanzend sneeuwklokje
© Martien van Bergen - CC BY-NC-ND 3.0

   

Beschrijving(Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Geofyt.

Bloeimaanden: Februari, maart, april.

Afmeting: 7-20 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Een bol, die onder de grond nieuwe bolletjes vormt. Worteldiepte tot 20 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Stengels: Een rechtopstaande bloeistengel. De planten groeien vaak in pollen.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: Meestal met twee, wortelstandige  en  lijnvormige bladeren. De jonge bladeren zijn vlak, volwassen bladeren zijn 0,3-1 cm breed. Ze zijn blauwachtig groen.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. Een bloeistengel met aan de top één knikkende bloem. De buitenste drie bloembladen zijn wit, langwerpig en 1,4-1,8 cm lang. De binnenste drie bloembladen zijn half zo lang, omgekeerd hartvormig-eirond, uitgerand en met een groene vlek aan de top. Aan de binnenkant zie je groene hoogtestrepen. De stijl is priemvormig met een niet gedeelde stempel.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: De doosvrucht is eivormig en vlezig. Eenzaadlobbig. Er ontstaan echter maar zelden zaden. Verspreiding gebeurt vrijwel altijd via bolletjes.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Licht beschaduwde of soms zonnige plaatsen op vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijke, zwak zure tot iets kalkhoudende, humeuze grond (klei, leem, zavel, laagveen en zand).

Groeiplaatsen: Bossen (loofbossen, landgoedbossen, parkbossen en beek- en rivierbegeleidende loofbossen), hakhout, boomgaarden, hagen, struwelen, tuinen (o.a. oude tuinen en boerentuintjes), grasland, waterkanten (beekoevers) en dijken.

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit Zuidwest-Azië, Zuidoost-, Zuid- en Midden-Europa, westelijk tot in Noordwest-Spanje, noordelijk tot in Normandië (Frankrijk).
Groot sneeuwklokje: Oorspronkelijk uit Zuidwest-Azië en Zuidoost-Europa.


gbif.org

Gewoon sneeuwklokje


gbif.org

Groot sneeuwklokje (Galanthus elwesii)


Glanzend sneeuwklokje (Galanthus ikariae)

Nederland: Vrij algemeen als stinsenplant.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Ingeburgerd in de 18de eeuw.
Groot sneeuwklokje (Galanthus elwesii): Zeldzaam verwilderd.
Glanzend sneeuwklokje (Galanthus ikariae): Zeldzaam verwilderd.
Kaukasisch sneeuwklokje (Galanthus caucasicus): Zeldzaam verwilderd.

Gewoon sneeuwklokje

verspreidingsatlas.nl

Gewoon sneeuwklokje (gevuld) - Galanthus nivalis 'Plena Flora'

verspreidingsatlas.nl

Groot sneeuwklokje (Galanthus elwesii)

verspreidingsatlas.nl

Glanzend sneeuwklokje (Galanthus ikariae)

verspreidingsatlas.nl

Kaukasisch sneeuwklokje (Galanthus caucasicus)

verspreidingsatlas.nl

 

Vlaanderen: Vrij zeldzaam (al sinds lang) ingeburgerd, maar plaatselijk zeer zeldzaam of ontbrekend.
Rode lijst. Criteria niet van toepassing.

Wallonië: Vrij zeldzaam tot zeldzaam, maar (vrijwel) niet in de Ardennen.
Rode lijst. Kwetsbaar. Beschermd.

Wetenswaardigheden

Gewoon sneeuwklokje behoort tot de stinsenplanten.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 1, Jan Kops (1800)


Flora Batava, deel 1, Jan Kops (1800)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

     

© 2001-2018 K.M. Dijkstra