Wilde planten in Nederland en BelgiŽ

Gewoon sneeuwklokje - Galanthus nivalis

Frysk: Liderke

English: Snowdrop

FranÁais: Perce Neige

Deutsch: SchneeglŲckchen

Synoniemen:

Familie: Amaryllidaceae (Narcisfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Galanthus is afgeleid van het Griekse gala (melk) en anthos (bloem). Nivalis betekent in of bij de sneeuw groeiend.

Kweekvorm: Galanthus nivalis 'Plena Flora' is een kweekvorm van Gewoon sneeuwklokje met gevulde bloemen.

Andere sneeuwklokjes: Er zijn nog een aantal soorten sneeuwklokjes die als tuinplant worden gekweekt: Groot sneeuwklokje, Glanzend sneeuwklokje, Bleek sneeuwklokje en Geplooid sneeuwklokje (voor de beschrijving: zie onderaan deze pagina).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Geofyt.

Hoofdbloei: Februari, maart, april.

Afmeting: 7-20 cm.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Een bol- tot eironde bol (tot 2 cm dik), die door donkerbruine vliezen is omgeven en die onder de grond nieuwe bolletjes vormt. Worteldiepte tot 20 cm.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Stengels: Een rechtopstaande, ronde en onbehaarde  bloeistengel. De planten groeien vaak in pollen.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: Meestal met twee, wortelstandige en lijnvormige bladeren. De jonge bladeren zijn vlak, volwassen bladeren zijn 0,3-1 cm breed. Ze zijn blauwachtig groen. Meestal zijn ze korter dan de eenbloemige stengel.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. Een bloeistengel met aan de top ťťn knikkende bloem. De buitenste drie bloembladen zijn wit, langwerpig en 1,4-1,8 cm lang. De binnenste drie bloembladen zijn half zo lang, omgekeerd hartvormig-uitgerand en met een groene vlek aan de top. Aan de binnenkant zie je groene hoogtestrepen. De zes meeldraden zijn op een schijf op het vruchtbeginsel ingeplant. Zij hebben korte helmdraden en lancetvormige, toegespitste helmknopjes, die rechtop staan. De stijl is priemvormig met een niet gedeelde, knopvormige stempel.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: De doosvrucht is eivormig en vlezig. De elliptische zaden hebben een lichtgekleurde, dunne zaadhuid. Er ontstaan echter maar zelden zaden. Verspreiding gebeurt vrijwel altijd via bolletjes. Eenzaadlobbig.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Digitale zadenatlas

Biotoop

Bodem: Licht beschaduwde of soms zonnige plaatsen op vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijke, zwak zure tot iets kalkhoudende, humeuze grond (klei, leem, zavel, laagveen en zand).

Groeiplaatsen: Bossen (loofbossen, landgoedbossen, parkbossen en beek- en rivierbegeleidende loofbossen), hakhout, boomgaarden, hagen, struwelen, tuinen (o.a. oude tuinen en boerentuintjes), grasland, waterkanten (beekoevers) en dijken.

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit Zuidwest-AziŽ, Zuidoost-, Zuid- en Midden-Europa, westelijk tot in Noordwest-Spanje, noordelijk tot in NormandiŽ (Frankrijk).



Nederland: Vrij algemeen als stinsenplant.

Vlaanderen: Vrij algemeen.  Al sinds lang ingeburgerd.
WalloniŽ:
Vrij algemeen ingeburgerd.

Wetenswaardigheden

Gewoon sneeuwklokje behoort tot de stinsenplanten.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 1, Jan Kops (1800)


Album van Eeden, Haarlemís flora, afbeeldingen in kleurendruk van verschillende bol- en knolgewassen, A.C van Eeden (1872-1881)


Neerlandís Plantentuin, deel 1, C.A.J.A. Oudemans (1865-1867)


Flora von Deutschland, ÷sterreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomť (1885-1905)


Deutschlands flora, deel 1, J. Sturm, J.W. Sturm (1796-1798)


Flora regni borussici, deel 1, A.G. Dietrich (1832-1833)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)


Atlas des plantes de France, deel 3, Amťdťe Masclef (1893)


Grandes Heures Anne de Bretagne, Jean (Jehan) Bourdichon (1503-1508)


Hortus floridus, fasicle pars altera, C. van de Passe (1614)


Plantarum seu stirpium icones, deel 1, M. de Lobel (1581)


Botanischer Bilderatlas nach De Candolle's NatŁrlichem Pflanzensystem, Carl Hoffmann (1884)


Botanischer Bilderatlas nach dem natŁrlichem Pflanzensystem, K. Hoffmann, E. Dennert (1911)


New KreŁterbuch, L. Fuchs (1543)


Repršsentanten einheimischer Pflanzenfamilien in bunten Wandtafeln mit erlšuterndem Text, C. Bollmann (1879-1882)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 9, J.E. Sowerby (1869)


Les Liliacťes, deel 4, P.J. Redoutť (1805-1816)


Icones plantarum sponte nascentium in episcopatu Monasteriensi, deel 1, F. Wernekinck (1798)


Hortus Eystettensis, deel 3, Bessler, Basilius (1620)

Groot sneeuwklokje (Galanthus elwesii) is verwilderd aan te treffen in parkbossen en op grazige plaatsen. Van deze soort hebben de jonge bladen met naar binnen gerolde randen en de volwassen bladen zijn 1,5 tot 2,5 cm breed. De binnenste bloemdekslippen aan de buitenzijde hebben zowel bij de top als bij de voet een groene vlek en zijn in het midden wit. Groot sneeuwklokje prefereert zonnige tot beschaduwde, voedselrijke, vochtige, goed gedraineerde, humus- en kalkrijke bodems en steenachtige plaatsen. Ze groeit op de plaats van herkomst in loof- en naaldbossen, op open plekken, onder struikgewas en in steenachtige graslanden. De plant stamt uit Zuidoost-Europa en wordt aangeboden als sierplant in o.a. Europa en Noord-Amerika en wordt aangeplant in stinzenmilieus, parken en tuinen en kan van daaruit verwilderen. De soort wordt zeldzaam aangetroffen door heel Nederland. De soort is o.a. gekenmerkt doordat de binnenste bloemdekbladen 2 groene vlekken vertonen die van elkaar gescheiden zijn door een witte band en verder door de blauwachtig, brede bladeren, die in knop ingerold zijn en een kapvormige top hebben. De gevormde zaden bezitten een mierenbroodje en worden door deze dieren verspreid. Deze plant bevat evenals andere Galanthus-soorten alkaloÔden, die bij inname onder andere braken en diarree opwekken, ťťn van deze alkaloÔden wordt gebruikt bij de behandeling van de ziekte van Alzheimer.
Renť van Moorsel, 2014 - CC BY-SA 3.0


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


Toon Verrijdt - CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Toon Verrijdt - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit Zuidwest-AziŽ en Zuidoost-Europa.

Nederland: Vrij algemeen verwilderd. Niet ingeburgerd.

Vlaanderen: Zeer zeldzaam verwilderd.
WalloniŽ: Zeer zeldzaam verwilderd.

Glanzend sneeuwklokje (Galanthus ikariae) heeft brede, aan de uiteinden gekrulde bladeren en bloeit in februari-maart.
Glanzend sneeuwklokje staat op beschaduwd, vochtig, grazig, kalk- en humusrijk substraat en op stenige plaatsen. Ze groeit op de plaats van herkomst in (ravijn)bossen, in maquis en op kalkrotsen. De soort wordt als sierplant aangeboden in delen van Europa (en elders?) en aangeplant in stinzenmilieus, parken en tuinen en kan van daaruit verwilderen. De plant is afkomstig van de EgeÔsche Zee en wel van Ikaria en enige andere eilanden. Glanzend sneeuwklokje wordt verspreid aangetroffenin ons land maar minder in het zuiden. Galanthus woronowii wordt vaak aangeboden als Glanzend sneeuwklokje en lijkt hier inderdaad sterk op. Ze heeft echter bladen die op dwarse doorsnede luchtholten laten zien (met het blote oog zichtbaar), terwijl bij G. woronwii deze luchtholte niet of nauwelijks zichtbaar zijn. De gevormde zaden hebben een mierenbroodje en worden door deze dieren verspreid. De soort bevat onder andere galatamine, een alkaloÔde dat wordt aangewend bij de behandeling van Alzheimer.
Renť van Moorsel, 2014 - CC BY-SA 3.0


© Bernd-Jan Bulsink -
CC BY-NC-ND 3.0


© Bernd-Jan Bulsink -
CC BY-NC-ND 3.0


Royal Botanic Gardens, Kew -
CC BY 4.0


Museum National d'Histoire Naturelle -
CC BY 4.0

Verspreiding

Wereld: Hier en daar verwilderd en mogelijk plaatselijk ingeburgerd in Europa.

Nederland: Zeldzaam verwilderd. Niet ingeburgerd.

Vlaanderen: Niet in Vlaanderen.
WalloniŽ:
Niet in WalloniŽ.

Bleek sneeuwklokje (Galanthus woronowii) wordt 9-20 cm hoog en bloeit van januari t/m maart. De jonge bladen zijn ineengerold. De groene volwassen bladen worden 9-30 mm breed. Ze hebben geen waslaagje. De binnenste bloemdekslippen met een groene halvemaanvormige vlek, die minder als half zo lang is als deze.


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit Klein-AziŽ en het Middellandse Zeegebied.

Nederland: Vrij zeldzaam verwilderd. Niet ingeburgerd.

Vlaanderen: Zeer zeldzaam verwilderd.
WalloniŽ:
Niet in WalloniŽ.

Geplooid sneeuwklokje (Galanthus plicatus) Heeft jonge bladen die met de randen naar beneden zijn gevouwen.
Geplooid sneeuwklokje is inheems langs de westelijke kust van de Zwarte zee. In Nederland is ze slechts van enkele plekken bekend, maar vanwege haar gelijkenis met Gewoon sneeuwklokje wordt ze mogelijk over het hoofd gezien. Geplooid sneeuwklokje valt in vergelijking met Gewoon sneeuwklokje van verre op door haar forsere gedaante, de rechtopstaande stand van bloeistengels en bladeren en de naar verhouding grote bloemen. De binnenste bloemdekbladen hebben een groene vlek aan de top en/of aan de basis, die soms met elkaar verbonden kunnen zijn. Bovendien is de bladontplooiing vlak (niet ineen gerold), zijn de bladranden naar beneden gevouwen (niet vlak) en zijn de bladeren grijsgroen van kleur (niet groen) en hebben een breedte van tenminste 1 - 2 cm, (niet 0,6 -1 cm). In Nederland wordt Geplooid sneeuwklokje voornamelijk gevonden in parkbossen, en daarnaast in lagere aantallen langs kanaal- en slootkanten, op begraafplaatsen en in houtsingels en groenstroken.
CC-BY-SA 3.0 Leonie Tijsma & Guus de Vries, 2020


Hanneke Waller - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Hanneke Waller - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Hanneke Waller - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Hanneke Waller - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Verspreiding

Wereld: Uit Zuidoost-Europa en Klein-AziŽ.

Nederland: Zeer  zeldzaam verwilderd. Niet ingeburgerd.

Vlaanderen: Zeer zeldzaam verwilderd.
WalloniŽ:
Niet in WalloniŽ.

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL