Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Groenknolorchis - Liparis loeselii

Andere namen

Frysk: Sturmia

English: Fen orchid

Français: Liparis de Loesel

Deutsch: Sumpf-Glanzkraut

Verouderde of andere namen: Sturmia loeselii

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Asparagales

Familie: Orchidaceae (Orchideeënfamilie)

Geslacht: Liparis (Sturmia)

Soort: Liparis loeselii

Naamgeving (Etymologie): Sturmia is genoemd naar de Duitse botanicus Jacob Sturm, schrijver van een geïllustreerde flora (1771-1848). Liparos betekent vettig, vanwege de vetglanzende bladen. Loeselii is genoemd naar de Duitse arts en botanicus Johannes Loesel (1607-1655).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Geofyt.

Bloeimaanden: Mei, juni en juli.

Afmeting: 7-25 cm.


© Bert Blok - verspreidingsatlas.nl

© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl

© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl

Wortels: Een opstijgend wortelstokje  en draadvormige wortels.


swbiodiversity.org - CC BY-NC 3.0


imago.indiana.edu - CC BY-NC 3.0


swbiodiversity.org - CC BY-NC 3.0


imago.indiana.edu - CC BY-NC 3.0

Stengels: De stengelvoet is verdikt tot een groene, bovengrondse stengelknol, die omhuld wordt door de voet van de bladen en paar vliezige scheden. De stengel is kantig en vlak onder de tros vaak iets gevleugeld.


Bartosz Cuber - CC BY-SA 3.0


Bartosz Cuber - CC BY-SA 3.0


Hans Stieglitz - CC BY-SA 3.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Bladeren: De twee grondstandige, langwerpige bladeren zijn glanzig lichtgroen.


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


Bartosz Cuber - CC BY-SA 3.0


Olivier Pichard - CC BY-SA 3.0


Thierry Pernot - CC BY-SA 2.0 FR

Bloemen: Tweeslachtig. Een bloemtros met meestal vier tot acht, maar soms één tot tien geelgroene bloemen. De buitenste en binnenste bloemdekbladen zijn lijnvormig. De 4-5 mm grote, langwerpige, stompe en gootvormig gevouwen bloemlip is vaak naar boven gericht. Aan de rand is deze vaak fijn gekarteld. De bloemsteeltjes zijn een halve tot een hele slag gedraaid.


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl

© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl

© John Breugelmans - verspreidingsatlas.nl

© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl

Vruchten: Een doosvrucht. Eenzaadlobbig.


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl

 
dzn.eldoc.ub.rug.nl

 

Biotoop

Bodem: Zonnige, soms licht beschaduwde, iets open plaatsen (vaak enigszins verstoorde plekken) op vrij natte, voedselarme, zwak zure tot kalkhoudende grond (laagveen, venig zand, venig leem, min of meer humeus zand en stenige grond). Vaak op plekken die in de winter zeer nat zijn (of zelfs onder water kunnen staan).

Groeiplaatsen: Zeeduinen (duinvalleien), afgravingen (kalk-, zand- en grindgroeven), moerassen (trilvenen, kalkmoerassen, veenmosrietland en aan de rand van rietland), heide (op veenmoskussens in heidemoeras), opgespoten grond (zand), plekken waar turf gestoken is en grasland (beekdal-blauwgrasland).

Verspreiding

Wereld: Koel-gematigde streken op het Noordelijk halfrond, met grote onderbrekingen, met name in Oost-Azië. Het meest in het centrale deel van het Europese laagland en in het oosten van Noord-Amerika.


gbif.org

Nederland: Zeldzaam op de Waddeneilanden en zeer zeldzaam in de Hollandse en Zeeuwse duinen, in laagveengebieden en in Zeeland. Vroeger ook in het oosten en midden van het land.
Rode lijst 2012. Bedreigd. Trend sinds 1950: sterk afgenomen. Zeldzaam. Oorspronkelijk inheems. Beschermd.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeer zeldzaam in de Kempen (nog maar op een plek). Vroeger ook in de duinen.
Rode lijst. Met verdwijning bedreigd.

Wallonië: Misschien nog zeer zeldzaam in Brabant.
Rode lijst. Ernstig bedreigd. Beschermd.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 4, Jan Kops (1822)


Flora Batava, deel 4, Jan Kops (1822)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra