Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Groot bronkruid - Montia fontana - Klein bronkruid - Montia minor

Andere namen

Frysk: Montia, Lytse montia

English: Annual water minerslettuce, Dwarf montia

Français: Montie des fontaines, Montie des sources

Deutsch: Glanzsamiges Bach-Quellkraut, Rauhsamiges Quellkraut

Verouderde of andere namen: Montia verna, Montia arvensis

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Caryophyllales

Familie: Portulacaceae (Posteleinfamilie)

Geslacht: Montia (Bronkruid)

Soort: Montia fontana, Montia minor

Naamgeving (Etymologie): Montia is genoemd naar Giuseppe Monti (1682-1760), professor in plantkunde te Bologna. Fontana betekent in of bij een bron en chondrosperma is afgeleid van chondro (kraakbeen) en sperma (zaad).

Ondersoorten: Groot bronkruid (Montia fontana) (Montia fontana subsp. fontana) en Klein bronkruid (Montia minor) (Montia fontana subsp. chondrosperma) worden ook wel beschouwd als ondersoorten.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Eenjarig op het land, eenjarig of overblijvend in het water.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Therofyt of helofyt of hydrofyt.

Bloeimaanden: April, mei, juni, juli, augustus en september.

Afmeting: Groot bronkruid: 10-40 cm.
Klein bronkruid: 5-15 cm.

Groot bronkruid


Abalg -
CC BY-SA 4.0


Sheri Hagwood - USDA-NRCS PLANTS Database -
Public Domain


Jean-Claude Echardour - tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR


Jean-Jacques Houdré - tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR

Klein bronkruid


Willie Riemsma -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Julia Kruse -
CC BY-SA 3.0

Wortels

Groot bronkruid


herbariaunited.org


herbariaunited.org


herbariaunited.org


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0

Klein bronkruid


Florent Beck -
CC BY-SA 2.0 FR


herbariaunited.org


europeana.eu -
CC0


europeana.eu -
CC0

Stengels: De slappe, sterk vertakte stengels zijn vaak rood aangelopen, iets doorschijnend en meestal liggend, maar soms opstijgend of in het water zwevend. De planten vormen kussens.

Groot bronkruid


Marie Portas - tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR


Jean-Jacques Houdré - tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR


Jean-Jacques Houdré - tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR


Giuliano Mereu -
CC BY-NC-ND 4.0

Klein bronkruid


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


Julia Kruse -
CC BY-SA 3.0


Marie Portas -
CC BY-SA 2.0 FR


Marie Portas -
CC BY-SA 2.0 FR

Bladeren: De smalle, tegenoverstaande bladeren zijn iets vlezig, smal spatelvormig tot langwerpig omgekeerd eirond en 0,5-1½ cm lang. Ze zijn onduidelijk gesteeld.
Klein bronkruid: De smalle, tegenoverstaande bladeren zijn iets vlezig, ruitvormig tot eirond en 0,5-1½ cm lang. Ze zijn duidelijk gesteeld.

Groot bronkruid


Marie Portas - tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR


Errol Vela - tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR


Jean-Claude Echardour - tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR


Hugues Tinguy - tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR

Klein bronkruid


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Julia Kruse -
CC BY-SA 3.0


Hugues Tinguy -
CC BY-SA 2.0 FR


Bertrant Bui -
CC BY-SA 2.0 FR

Bloemen: Tweeslachtig). De bloemen groeien in kleine losse kluwens met twee tot vijf bloemen. Ze zijn wit, 1-2 mm en trechtervormig. De buis is aan één kant open. De zoom heeft drie kleine en twee grote slippen. Elke bloem heeft drie meeldraden. De blijvende kelk bestaat uit twee bladen.

Groot bronkruid


© Peter Meininger - verspeidingsatlas.nl


Mathieu Menand - tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR


Mathieu Menand - tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR


James Lindsey -
CC BY-SA 3.0

Klein bronkruid


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


Julia Kruse -
CC BY-SA 3.0


Marie Portas -
CC BY-SA 2.0 FR


Jean-Claude Calais -
CC BY-SA 2.0 FR

Vruchten: Groot bronkruid: Een doosvrucht. Deze springt open met drie in de hoogte omkrullende kleppen. De drie zaden zijn vrij glanzend, glad of met kleine knobbeltjes die duidelijk smaller zijn dan de mazen (gebruik een loep). De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.
Klein bronkruid: Een doosvrucht met drie openspringende, in de hoogte omkrullende kleppen. De drie zaden zijn dof met aan alle kanten tamelijk grote knobbeltjes die even breed zijn als der mazen (gebruik een loep). De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.

Groot bronkruid


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Klein bronkruid


Julia Kruse -
CC BY-SA 3.0


Julia Kruse -
CC BY-SA 3.0


Jean-Claude Echardou -
CC BY-SA 3.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Groot bronkruid: Zonnige, soms licht beschaduwde, open plaatsen op vochtige tot natte, matig voedselarme tot matig voedselrijke, zure, kalkarme grond en in stilstaand of zwak stromend, matig voedselarm tot matig voedselrijk, kalkarm water in brongebieden (allerlei grondsoorten, maar niet op zware klei en mergel).
Klein bronkruid: Zonnige, soms licht beschaduwde, open plaatsen (pionier) op natte tot vochtige, matig voedselarme tot matig voedselrijke, kalkarme grond (allerlei grondsoorten, maar niet op zware klei en mergel).

Groeiplaatsen: Groot bronkruid: Water (ondiepe beekjes en greppels met helder water), waterkanten (open plekken op natte oevers), bossen (natte bossen en onder parkbomen), zeeduinen en tuinen.
Klein bronkruid: Grasland (steile kantjes en karrensporen in weiland), op paden, akkers, begraafplaatsen, kwekerijen, plantsoenen, tuinen en zeeduinen (langs bospaden aan de binnenduinrand).

Verspreiding

Wereld: Groot bronkruid: Alle werelddelen. Overwegend in gebieden met een gematigd klimaat.
Klein bronkruid: Van Groot-Brittannië tot in Polen en van Zuid-Zweden tot in Spanje, Noord-Italië, Bulgarije en Roemenië. Ook in Noordwest-Afrika en Zuidwest-Azië.

Groot en Klein bronkruid (Montia fontana)

gbif.org

Groot bronkruid

gbif.org

Klein bronkruid

gbif.org

Nederland: Groot bronkruid: Zeer zeldzaam in het oosten en midden van het land en in de Hollandse en Zeeuwse duinen.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Vrij zeldzaam. Oorspronkelijk inheems.
Klein bronkruid: Verspreid door vrijwel het hele land. Vrij zeldzaam op de zandgronden in het oosten, midden en zuiden van het land en in de Hollandse en Zeeuwse duinen en zeldzaam in laagveengebieden. Elders zeer zeldzaam. Vrijwel niet in Flevoland.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.

Groot bronkruid

verspeidingsatlas.nl

Klein bronkruid

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Groot bronkruid: Zeer zeldzaam. het meest in de Kempen.
Rode lijst. Zeldzaam.

Klein bronkruid: Vrij zeldzaam, maar zeer zeldzaam in de Polders, de Leemstreek en een deel van de Kempen.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Groot bronkruid

Klein bronkruid

Wallonië: Groot bronkruid: Zeer zeldzaam.
Klein bronkruid: Zeldzaam tot zeer zeldzaam.
Rode lijst. Kwetsbaar.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Groot bronkruid
Flora Batava, deel 16, Jan Kops en F.W. van Eeden (1881)


Klein bronkruid

Flora Batava, deel 14, Jan Kops en F.W. van Eeden (1872)


Deutschlands flora, deel 3, J. Sturm, J.W. Sturm (1801-1802)


Flora von Deutschland in Abbildungen nach der Natur, Zweite auflage, deel 5, J. Sturm, E.H.L. Krause, K.G. Lutz (1901)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Flora regni borussici, deel 10, A.G. Dietrich (1842)


Bilder ur Nordens Flora, deel 2, Carl Axel Magnus Lindman (1922-1926)


Montia fontana


Montia fontana var. major


Montia minor

Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


Svensk botanik, deel 8, J.W. Palmstruch e.a. (1807-1838)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 2, J.E. Sowerby (1864)


Flora Londinensis, deel 3, William Curtis (1778-1781)


British entomology, deel 3, J. Curtis (1823-1840)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)


Flora Parisiensis, deel 8, P. Bulliard (1776-1781)


Icones plantarum sponte nascentium in episcopatu Monasteriensi, deel 1, F. Wernekinck (1798)

© 2001-2019 K.M. Dijkstra