Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Groot springzaad - Impatiens noli-tangere

Andere namen

Frysk: Springsied

English: Touch-me-not balsam

Français: Balsamine des bois

Deutsch: Großes Springkraut

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Ericales

Familie: Balsaminaceae (Balsemienfamilie)

Geslacht: Impatiens (Springzaad)

Soort: Impatiens noli-tangere

Naamgeving (Etymologie): Impatiens komt uit het Latijn en betekent ongeduldig of geen aanraking verdragend, naar het plotseling openspringen van de rijpe vrucht bij aanraking. Het Latijnse nolitangere betekent: raak me niet aan.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Eenjarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Therofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus en september.

Afmeting: 20-80 cm.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Ondiep wortelend.


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


hasbrouck.asu.edu -
CC BY-NC 3.0


hasbrouck.asu.edu -
CC BY-NC 3.0

Stengels: Meestal zijn de stengels vertakt. De stengelvoet is kaal, met dikke knopen.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Krzysztof Ziarnek -
CC BY-SA 3.0

Bladeren: De verspreidstaande bladerern zijn teer, langwerpig-eirond, verwijderd gezaagd en worden 3-10 cm. Ze hebben een vrij stompe top. De gesteelde klieren zie je alleen aan de bladvoet, niet op de stengels.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. IJle trossen van drie of vier (soms vijf of zes) hangende 2-3 cm grote bloemen. Ze zijn geel met aan de binnenkant kleine rode vlekjes. Het onderste kelkblad is zakvormig. De lange, trechtervormige spoor heeft een teruggebogen top. Bloemen met een gebogen steel.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een doosvrucht. De 2-3 cm lange vruchten zijn cilindervormig. Als ze rijp zijn springen ze open. Tweezaadlobbig.


Frank Vincentz -
CC BY-SA 3.0


Frank Vincentz -
CC BY-SA 3.0


kuleuven-kulak.be/bioweb


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Half beschaduwde tot meestal licht beschaduwde plaatsen op natte, matig voedselrijke tot voedselrijke grond (zand, laagveen, leem en klei).

Groeiplaatsen: Bossen (loofbossen, grienden, moerasbossen, langs bosgreppels en natte boswegen), eendenkooien, waterkanten (beekstrandjes, slootkanten langs spoorsloten, rivieren en bronbeken en andere kwelgebieden), natte parken en bermgreppels aan bosranden.

Verspreiding

Wereld: Gematigde streken in Europa (noordelijk tot boven de poolcirkel) en Azië en in westelijk Noord-Amerika.


gbif.org

Nederland: Plaatselijk vrij algemeen in het rivierengebied, in laagveengebieden, in Twente, de Achterhoek en Zuid-Limburg. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam. Niet op de Waddeneilanden en in het noordelijk zeekleigebied.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Vrij zeldzaam. Oorspronkelijk inheems.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeldzaam. Het meest in de Leemstreek en in de Maasvallei.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonië: Zeldzaam, maar plaatselijk vrij algemeen in het Maasgebied en in Lotharingen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 4, Jan Kops (1822)


Cruijdeboek, deel 1, Rembert Dodoens. Gheslacht, onderscheet, fatsoen, naemen, cracht ende werckinghe (1554)


Deutschlands flora, deel 2, J. Sturm, J.W. Sturm (1801-1802)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Botanischer Bilderatlas nach De Candolle's Natürlichem Pflanzensystem, Carl Hoffmann (1884)


Botanischer Bilderatlas nach dem natürlichem Pflanzensystem, K. Hoffmann, E. Dennert (1911)


Flora regni borussici, deel 12, A.G. Dietrich (1844)


Pflanzenleben des Schwarzwaldes, Friedrich Oltmanns (1927)


Repräsentanten einheimischer Pflanzenfamilien in bunten Wandtafeln mit erläuterndem Text, C. Bollmann (1879-1882)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Bilder ur Nordens Flora, deel 1, Carl Axel Magnus Lindman (1922-1926)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)


Atlas des plantes de France, deel 2, Amédée Masclef (1890)


Introductio generalis in rem herbariam, deel 3, A.Q. Rivinus (1690-1777)


Ecphrasis minus cognitarum stirpium, deel 1, F. Colonna (1616)


Hortus Eystettensis, deel 2, Bessler, Basilius (1620)


Persicaria siliquosa sive noli me tangere
Plantarum seu stirpium icones, deel 1, M. de Lobel (1581)

 

© 2001-2019 K.M. Dijkstra