Grote engelwortel

Namen

Wetenschappelijk: Angelica archangelica

Nederlands: Grote engelwortel (Aartsengelwortel)

Frysk: Grutte ingelwoartel

English: Angelica root (Norwegian angelica)

Français: Grande Angélique

Deutsch: Engelwurz

Familie: Schermbloemenfamilie, Apiaceae

Geslacht: Angelica, Engelwortel

Naamgeving: Angelica komt van angelus (engel). De Latijnse naam Angelica betekent engelkruid en archangelica is afgeleid van archangelus (aartsengel). Volgens een oud verhaal zou de plant naar de aarde zijn gezonden om de mensen te behoeden voor de plagen en epidemieën die hen teisterden.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Tweejarig of meerjarig (tot vierjarig).

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juli, augustus en september.

Afmeting: 90-250 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


P.F. Stolwijk - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Javier martin - Public Domain

Wortels: Een wortelstok. Worteldiepte tot 50 cm.


blessedmaineherbs.com

Stengels: De groene, soms paars aangelopen stengels zijn gegroefd en hol.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Krzysztof Ziarnek - CC BY-SA 4.0


Meneerke bloem - CC BY-SA 3.0


Meneerke bloem - CC BY-SA 3.0

Bladeren: De geurende wortelbladeren hebben een ronde, buisvormige steel Ze zijn driehoekig of ruitvormig, twee- tot drievoudig geveerd met, tamelijk onregelmatige slippen, die grof getand zijn. De bovenste bladeren zijn verkleind tot grote, opgeblazen scheden. Het eindblaadje is vaak drielobbig en loopt vaak af aan de voet.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Acabashi - CC BY-SA 4.0


Lazaregagnidze - CC BY-SA 3.0


Doronenko - CC BY 2.5

Bloemen: Tweeslachtig. De bloemen groeien in schermen, die tot meer dan 25 cm groot worden. Schermen met talrijke stralen. De stelen van de schermpjes zijn alleen bovenaan ruig behaard. De bloemen zijn groenachtig of wit en 3-4 mm. De stijlen zijn tijdens de bloei kort, meestal korter dan het grote stijlkussen, maar bij de vrucht twee keer zo lang. De omwindselbladen zijn schaars of ontbreken.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


H. Zell - CC BY-SA 3.0


Deecodee - CC BY-SA 3.0

Vruchten: Een splitvrucht. De vruchten zijn 6-8 mm. De vruchtwand is in twee lagen verdeeld, de binnenste is vergroeid met het zaad. Tweezaadlobbig.


dzn.eldoc.ub.rug.nl


dzn.eldoc.ub.rug.nl


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


H. Zell - CC BY-SA 3.0

Biotoop

Bodem: Zonnige tot half beschaduwde plaatsen op zeer vochtige tot natte, vaak periodoiek overstroomde, voedselrijke grond in een zoet of zwak brak milieu (klei en stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Waterkanten (o.a. greppels, sloten, aanspoelingsgordels van rivieren, kribben en vaak in spleten van stenen dijkbeschoeiingen), ruderale plaatsen, ruigten (natte ruigten), grienden, struwelen, wilgenbosjes, omgewerkte grond, haventerreinen en moerassen (buitendijks rietland en het zoetwatergetijdengebied).

Verspreiding

Wereld: In het zuiden van Groenland, in Noord- en Midden-Azië en in Noord-Europa. Ingeburgerd in West- en Midden-Europa.

Grote engelwortel - Angelica archangelica

Nederland: Plaatselijk algemeen in het rivierengebied, in aangrenzende gebieden en langs het IJsselmeer. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Ingeburgerd tussen 1900 en 1924.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij zeldzaam. Het meest in de streek tussen de Schelde en de Leie. De soort breidt zich uit.
Rode lijst. Criteria niet van toepassing.

Grote engelwortel - Angelica archangelica

Wallonië: Vrij zeldzaam ingeburgerd. Het meest langs de Samber (daar al sinds ongeveer 1950).

Toepassingen

Engelwortel was een onderdeel van een tegengif preparaat (Theriak), dat door Romeinse edellieden werd gebruikt als ze dachten vergiftigd te zijn door een tegenstander. Tegenwoordig wordt de plant nog toegepast om te spijsvertering te bevorderen, met name bij mensen met veel stress.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen (1796-1813)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen (1796-1813)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885 - 1905)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883

© 2001-2017 K.M. Dijkstra