Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Grote teunisbloem - Oenothera glazioviana

Andere namen

Frysk: Grutte nachtpit

English: Large Flowered Evening-Primrose

Français: Onagre de Lamarck

Deutsch: Rotkelchige Nachtkerze

Verouderde of andere namen: Oenothera erythrosepala

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Myrtales

Familie: Onagraceae (Teunisbloemfamilie)

Geslacht: Oenothera (Teunisbloem)

Soort: Oenothera glazioviana

Naamgeving (Etymologie): Teunisbloem is genoemd naar de heilige Antonius (later is dit verbasterd tot Teunis), omdat de plant bloeit omstreeks de sterfdag van deze heilige (13 juni).
De naam Oenothera is lastig te verklaren. Er zijn meerdere verklaringen in omloop.
1. Oenothera is mogelijk afgeleid uit het Griekse oeneiar, dat verkwikkende spijs betekent.
2. Oenothera is een naam waarmee de oude Grieken een plant aanduidden die, met wijn gedronken, de mensen tot meer wijn drinken zou stimuleren, de mensen vrolijk en de dieren mak maakten.
3. Het woord is afgeleid van Oenanthe (een wijngaard en bloem). De oude Grieken noemden alle planten oenanthe die op dezelfde tijd bloeiden met de wijngaard of wiens bloemen dezelfde geur hadden.
4. Een vierde verklaring is dat wilde dieren de plant opzoeken vanwege de wijngeur.
Glazioviana is vernoemd naar Dr. Auguste Françoise Marie Glaziou (1828-1906), een Franse botanicus.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Tweejarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Therofyt of hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus en september.

Afmeting: 10-150 cm.


Georges Jansoone - Public Domain


JoJan - CC BY-SA 3.0


Roland zh - CC BY-SA 3.0


Daniel Villafruela - CC BY-SA 3.0

Wortels: Een dikke  penwortel.


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


http://herbariaunited.org


http://herbariaunited.org

Stengels: De forse,  nauwelijks vertakte, rechtopstaande stengel is behaard en met rode knobbeltjes bezet.


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Harry Rose - CC BY 2.0


Harry Rose - CC BY 2.0

Bladeren: De bladeren groeien eerst in een rozet. Deze  zijn breed langwerpig met gekreukelde randen. De verspreidstaande,  kort gesteelde of vrijwel zittende bovenste bladeren zijn smaller, kleiner en hebben meestal een witte middennerf. Het blad loopt wigvormig  af langs de steel.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Harry Rose - CC BY 2.0


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Harry Rose - CC BY 2.0

Bloemen: Tweeslachtig. Grote bebladerde aren met gele bloemen. De bloemknoppen zijn vrij lang  kegelvormig. De bloemen staan in de oksels van een schutblad. De vier kroonbladen zijn 3½-6 cm. De stijl is 2-6 cm. De vier  kelkbladen hebben rode strepen of worden later helemaal rood. De kelkslippen  hebben een spitse top. Het buisvormige, onderstandige  vruchtbeginsel heeft rode knobbeltjes. Er zijn acht meeldraden. De bloemen gaan  's avonds open  en geuren dan sterk.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


http://www.kuleuven-kulak.be/

Vruchten: Een doosvrucht met haren en een rode voet. Tweezaadlobbig.


kuleuven-kulak.be


kuleuven-kulak.be


dzn.eldoc.ub.rug.nl

 

Biotoop

Bodem: Zonnige, open plaatsen op droge, voedselarme tot matig voedselrijke, kalkhoudende, vaak omgewerkte grond (zand en stenige plaatsen en soms op mergel).

Groeiplaatsen: Hellingen, zeeduinen, ruigten (kalkrijke ruigten), bouwterreinen (stadsuitbreidingen), bermen (open plekken en langs net aangelegde wegen), industrieterreinen, haventerreinen, langs spoorwegen (spoorwegterreinen), afgravingen (zandgroeven), braakliggende grond, tussen straatstenen en omgewoelde plekken.

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk niet bekend in Noord-Amerika. In de tweede helft van de 18de eeuw is Grote teunisbloem in Europa ontstaan. Plaatselijk ingeburgerd in gematigde gebieden in Europa, Azië (o.a. in Japan) en Australië.


gbif.org

Nederland: Vrij zeldzaam, maar plaatselijk algemeen in de Zeeuwse en Hollandse duinen en in stedelijke gebieden.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Ingeburgerd in de 19de eeuw.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Algemeen in de duinen. De soort komt hier in ieder geval al sinds het begin van de twintigste eeuw voor. Elders zeldzamer, hoofdzakelijk in de omgeving van de grote steden.
Rode lijst. Criteria niet van toepassing.

Wallonië: Zeldzaam.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 19, Jan Kops en F.W. van Eeden (1893)


Flora Batava, deel 19, Jan Kops en F.W. van Eeden (1893)


Flora Batava, deel 19, Jan Kops en F.W. van Eeden (1893)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra