Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Grote waterranonkel - Ranunculus peltatus

Andere namen

Frysk: Gewoane wetterbûterblom

English: Pond Water-crowfoot

Français: Renoncule peltée

Deutsch: Schild-Wasser-Hahnenfuß

Verouderde of andere namen: Gewone waterranonkel, Schildvormige waterranonkel

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Ranunculales

Familie: Ranunculaceae (Ranonkelfamilie)

Geslacht: Ranunculus (Boterbloem)

Soort: Ranunculus peltatus

Naamgeving (Etymologie): Ranunculus is het verkleinwoord van het Latijnse rana (kikker). Ranonkels groeien vaak in of langs het water en in vochtige weiden, de plek waar veel kikkers voor komen. Peltatus betekent schildvormig.

Variëteiten: Er worden twee variëteiten onderscheiden: Grote waterranonkel (Ranunculus peltatus var. peltatus) en Penseelbladige waterranonkel (Ranunculus peltatus var. heterophyllus). Sommige flora's beschouwen ze als twee afzonderlijke soorten: Grote waterranonkel (Ranunculus peltatus) en Penseelbladige waterranonkel (Ranunculus penicillatus of Ranunculus pseudofluitans). Beide variëteiten zijn door overgangsvormen met elkaar verbonden. Ook kunnen bastaarden optreden met Fijne waterranonkel (Ranunculus aquatilis). Determinatie is dan ook vaak moeilijk.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Eenjarig of overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hydrofyt.

Bloeimaanden: Mei, juni, juli en augustus.

Afmeting: 10-300 cm.


© Annie Vos - verspreidingsatlas.nl

© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl

© Jelle Hofstra - verspreidingsatlas.nl


Xemenendura - GFDL

Stengels: De drijvende stengels kunnen tot 3 meter lang worden.


Yuvalr - CC BY-SA 4.0


Xemenendura - GFDL


Javier martin - Public Domain


Christian Fischer - CC BY-SA 3.0

Bladeren: Drijvende bladeren zijn soms aanwezig, ondergedoken bladeren zijn altijd aanwezig. Ondergedoken bladeren zijn verdeeld in fijne, lijnvormige  slippen. De drijvende bladeren zijn vrij donkergroen, rondachtig, ongeveer tot het midden ingesneden en drie- tot vijfspletig. De slippen zijn grof gekarteld, soms met 'overgangsbladeren' met lobben die in draadvormige slippen uitlopen of die bij de middelste lob ontbreken. Bij de Grote waterranonkel zijn de lagere bladeren korter dan de stengelleden en de drijvende bladen zijn meestal aanwezig. Op droogvallende plekken heeft de plant bladeren met korte en stijve slippen.


Krzysztof Ziarnek - CC BY-SA 4.0


Javier martin - Public Domain


Christian Fischer - CC BY-SA 3.0


http://www.kuleuven-kulak.be/

Bloemen: Tweeslachtig. De vijf witte  kroonbladen zijn 1,2-2,5 cm, zelden korter. De nagel  is geel. De honinggroef op de plaat van de kroonbladen is meestal meer lang dan breed, soms zijn ze halvemaanvormig. Ze bedekken elkaar met de randen. De bloembodem is behaard. Er zijn vijf kelkbladen. Op droogvallende plekken blijven de kroonbladen veel kleiner.


© Bert Verbruggen - verspreidingsatlas.nl

© Bert Verbruggen - verspreidingsatlas.nl


Javier martin - Public Domain


Krzysztof Ziarnek - CC BY-SA 4.0

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of nootje. De zwak behaarde vruchten zijn 1,5-2 cm. De vruchtstelen zijn 5-15 cm. Tweezaadlobbig.


kuleuven-kulak.be


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige plaatsen in ondiep tot vrij diep, zoet, stilstaand of zwak stromend, zwak zuur tot neutraal, zacht, matig voedselarm tot voedselrijk, soms zelfs enigszins vervuild water met een bodem van zand, maar soms ook licht organisch. Soms ook op droogvallende plaatsen.

Groeiplaatsen: Water (beken, gekanaliseerde rivieren, meren, plassen, vijvers, poelen, plassen, sloten, kanalen, zandafgravingen, afgesneden beekarmen en vennen met binnendringende meststoffen).

Verspreiding

Wereld: Europa, behalve in de meest noordelijke delen. Ook in de kustgebieden van Noord-Afrika.


gbif.org

Nederland: Vrij algemeen in het oosten en midden van het land en het aangrenzende rivierengebied. Elders zeer zeldzaam.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.

Grote waterranonkel (Ranunculus peltatus)

verspreidingsatlas.nl

Grote waterranonkel (Ranunculus peltatus var. peltatus)

verspreidingsatlas.nl

Penseelbladige waterranonkel (Ranunculus peltatus var. heterophyllus)

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij algemeen in de Kempen, de Maasvallei en de Zand- en Zandleemstreek. Elders zeldzamer of ontbrekend.
Rode lijst. Vrij zeldzaam.

Grote waterranonkel - Ranunculus peltatus

Penseelbladige waterranonkel: Zeer zeldzaam in de kempen en de Zand- en Zandleemstreek.
Rode lijst. Zeer zeldzaam.

Penseelbladige waterranonkel - Ranunculus penicillatus

Wallonië: Zeldzaam.
Rode lijst. Kwetsbaar.

Penseelbladige waterranonkel: Vrij zeldzaam in de Ardennen.
Rode lijst. Kwetsbaar.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


A
Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra