Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Grote weegbree - Getande weegbree - Plantago major

Andere namen

Frysk: Weversblêd, Uttakke weversblêd

English: Greater Plantain

Français: Grand Plantain, Plantain intermédiaire

Deutsch: Breit-Wegerich, Vielsamiger Breit-Wegerich

Verouderde of andere namen: Echte grote weegbree

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Lamiales

Familie: Plantaginaceae (Weegbreefamilie)

Geslacht: Plantago (Weegbree)

Soort: Plantago major

Naamgeving (Etymologie): Weegbree komt al in het Oud-Saksisch voor als wegbreda, samengesteld uit weg en breed, dus een plant die breed op de weg groeit. Plantago komt van het Latijnse Planta pedis en betekent voetzool (de bladeren lijken op een voetzool). Weegbree werd vanuit Europa door de hele wereld verspreid. De Indianen noemde het de voetstap van de blanke, omdat het overal werd gevonden waar de Europeanen geweest waren. Major betekent groter. Intermedia betekent middelste.

Ondersoorten: Grote weegbree (Plantago major subsp. major) en Getande weegbree (Plantago major subsp. intermedia).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Mei, juni, juli, augustus, september, oktober, november.

Afmeting: Grote weegbree: 10-50 cm.
Getande weegbree: 2-30 cm.

Grote weegbree


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


AnRo0002 - CC0

Getande weegbree

© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


ErnstA - CC BY-SA 3.0


Krzysztof Ziarnek - GFDL


Bernd Sauerwein - CC BY-SA 3.0

Wortels: Een penwortel.

Grote weegbree


assets1.specifycloud.org - CC BY-NC 3.0


bisque.iplantcollaborative.org - CC BY-NC 3.0


bisque.iplantcollaborative.org - CC BY-NC 3.0


bisque.iplantcollaborative.org - CC BY-NC 3.0

Getande weegbree


herbariaunited.org


herbariaunited.org


herbariaunited.org


herbariaunited.org

Stengels: De bloeistengels staan rechtop.

Grote weegbree


AnRo0002 - CC0


Javier martin - Public Domain


Olivier Pichard - CC BY-SA 3.0


Krzysztof Ziarnek - CC BY-SA 3.0

Getande weegbree

© Joop Verburg - verspreidingsatlas.nl


David Mercier - CC BY-SA 2.0 FR


© Henk Soepenberg - Public Domain


© Malcolm Storey - CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Bladeren: Grote weegbree: De bladeren vormen een rozet. Ze liggen vrijwel horizontaal uitgespreid of ze staan schuin omhoog. Ze zijn bijna rond tot eirond of soms langwerpig. Ze zijn kaal of verspreid behaard en hebben een vrij lange steel. De bladrand is vaak vrijwel gaaf en de nerven (meestal zijn dat vijf tot negen) zetten zich voort in de bladsteel.
Getande weegbree: De rozetbladen zijn meestal smaller dan die van Grote weegbree. Ze zijn eirond tot elliptisch, met een min of meer wigvormige voet, die geleidelijk in de steel versmald. Vaak zijn ze (vooral aan de voet) gegolfd-getand. Meestal met drie tot vijf nerven. Vaak zijn de bladen fijn behaard. De vaatbundels zijn minder taai en breken bij het doorscheuren van een blad eerder af dan die van Grote weegbree.

Grote weegbree


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


AnRo0002 - CC0


AnRo0002 - CC0

Getande weegbree

© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl

© Grada Menting - verspreidingsatlas.nl


David Mercier - CC BY-SA 2.0 FR


© Malcolm Storey - CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Bloemen: Grote weegbree: Tweeslachtig. De aarstelen zijn korter tot iets langer dan de bladeren. De aren zijn lang en rolrond en de bloemen zitten dicht opeen. De bloemkroon (3 mm) is bruinachtig tot groenachtig geel. De helmdraden zijn witachtig. De meeldraden zijn lichtpaars, maar later verkleuren ze naar geelbruin.
Getande weegbree: De bloeiwijzestengel is opstijgend. Een korte aar, die vooral onderaan meestal minder dichtbloemig is. Aan de voet zijn ze afstaand behaard. De bloemkroon is bruinachtig en de helmdraden zijn witachtig.

Grote weegbree


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Rasbak - CC BY-SA 3.0


Rasbak - CC BY-SA 3.0

Getande weegbree


David Mercier - CC BY-SA 2.0 FR


© Biopix: JC Schou


© Malcolm Storey - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


© Malcolm Storey - CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Vruchten: Grote weegbree: Een doosvrucht met vier of meer zaden. De zaden worden door vocht plakkerig. Hierdoor blijven ze aan de vacht van dieren plakken en zo worden ze verspreid. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.
Getande weegbree: Een doosvrucht met twaalf tot zesentwintig, vaak steenrode zaden (meestal tussen de vijftien en achttien zaden). De deksel van de vrucht is onderaan bedekt door de toppen van de kelkslippen.

Grote weegbree


Rasbak - CC BY-SA 3.0


H. Zell - CC BY-SA 3.0


Bff - CC BY-SA 3.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Getande weegbree


© Arjan Portengen - CC-BY-NC-SA-3.0


© Michael Inden - CC BY-NC-ND 3.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Grote weegbree: Zonnige, open plaatsen (pionier en tredplant) op vochtige tot matig droge, matig voedselrijke tot vaak voedselrijke, omgewerkte of betreden grond (alle grondsoorten).
Getande weegbree: Zonnige, open (pionier), vochtige, 's winters vaak onder water staande en 's zomers droog vallende plaatsen op vochtige tot meestal natte, matig voedselarme tot voedselrijke, vaak kalkhoudende, verdichte grond. Ook op brakke grond.

Groeiplaatsen: Grote weegbree: Grasland (stukgetrapte plekken in weiland, uiterwaarden, speelvelden en belopen grasvelden), bermen, voetpaden, omgewerkte grond, bossen (lichte plekken op en langs bospaden), tussen straatstenen (o.a. tussen stoeptegels), ruderale plaatsen, recreatieterreinen, parken, akkers, zeeduinen (duinvalleien), waterkanten (o.a. langs kreken en drinkpoelen) en afgravingen.
Getande weegbree: Akkers, grasland (open plekken en uiterwaarden), zeeduinen (duinvalleien), waterkanten, ruderale plaatsen, natte delen van afgravingen en omgewerkte grond.

Verspreiding

Wereld: Grote weegbree: Alle werelddelen en klimaten. In de tropen met name in gebergten.
Getande weegbree: Plaatselijk in Europa, maar ook in andere werelddelen.

Plantago majer

gbif.org

Grote weegbree

gbif.org

Getande weegbree

gbif.org

Nederland: Grote weegbree: Zeer algemeen.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.
Getande weegbree: Vrij algemeen.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.

Grote weegbree

verspreidingsatlas.nl

Getande weegbree

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Grote weegbree: Zeer algemeen.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.
Getande weegbree: Vrij algemeen. Het meest in het kustgebied.

Plantago majer

Wallonië: Grote weegbree: Zeer algemeen.
Getande weegbree: Vrij zeldzaam.

Wetenswaardigheden

Weegbree was een bekend kruid om wonden te genezen, door het als een papje op snijwonden en kneuzingen te leggen. Het blad van Grote weegbree is ook een huismiddeltje tegen jeuk. De weegbree was gewijd aan Sint-Jan. De plant werd geplukt door jonge vrouwen die de bladeren onder hun hoofdkussen legden in de hoop 's nachts van hun toekomstige echtgenoot te dromen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 4, Jan Kops (1822)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 2 (1796)


Cruijdeboek, deel 1, Rembert Dodoens. Gheslacht, onderscheet, fatsoen, naemen, cracht ende werckinghe (1554)


Plantarum seu stirpium icones, deel 1, M. de Lobel (1581)


Deutschlands flora, deel 19, J. Sturm, J.W. Sturm (1841-1843)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


Getande weegbree
Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


Svensk botanik, deel 2, J.W. Palmstruch e.a. (1803)


Unkrauttaflen - Weed plates - Planches des mauvaises herbes - Ugressplansjer, E. Korsmo (1934-1938)


Botanische Wandtafeln, A. Peter (1901)


Repräsentanten einheimischer Pflanzenfamilien in bunten Wandtafeln mit erläuterndem Text, C. Bollmann (1879-1882)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 7, J.E. Sowerby (1867)


Flora Londinensis, deel 2, William Curtis (1777-1778)


Medical Botany, deel 1, W. Woodville, W.J. Hooker, G. Spratt (1832)


Atlas des plantes de France, deel 3, Amédée Masclef (1893)


Flore médicale, deel 5, F.P. Chaumeton (1831)


Flora Parisiensis, deel 2, P. Bulliard (1776-1781)


Nouvelle iconographie fourragère (Atlas) J. Gourdon, P. Naudin (1865-1871)


Flora regni borussici, deel 3, A.G. Dietrich (1835)


New Kreüterbuch, L. Fuchs (1543)


Grandes Heures Anne de Bretagne, Jean (Jehan) Bourdichon (1503-1508)


Hortus Eystettensis, deel 2, Bessler, Basilius (1620)

© 2001-2019 K.M. Dijkstra