Heemst

Namen

Wetenschappelijk: Althaea officinalis

Nederlands: Heemst (Echte heemst)

Frysk: Teewoartel

English: Common marsh mallow (Common marshmallow)

Français: Guimauve officinale

Deutsch: Echter Eibisch

Familie: Kaasjeskruidfamilie, Malvaceae

Geslacht: Althaea, Heemst

Naamgeving: Heemst is vermoedelijk, net als het Duitse 'Eibisch', een verbastering van Hibiscus (tegenwoordig de naam van een ander geslacht uit dezelfde familie). Althaea komt van het Griekse altaia (genezing), hetgeen slaat op de geneeskrachtige eigenschappen. Officinalis betekent geneeskrachtig of uit de apotheken.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt of geofyt..

Bloeimaanden: Juli, augustus en september.

Afmeting: 60-150 cm.


Raffi Kojian - CC BY-SA 3.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0

Wortels: Een kruipende wortelstok.


Victor M. Vicente Selvas - CC0


plantdata.bio.cmich.edu - CC BY-NC 3.0


http://herbariaunited.org


http://herbariaunited.org

Stengels: De bloeistengels zijn naar boven niet vertakt. Heemst groeit in pollen.


Puusterke - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0

Bladeren: De fluwelig behaarde bladeren zijn driehoekig-eirond, getand en meestal met drie tot vijf ondiepe lobben.


Alberto Salguero - CC BY-SA 3.0


Nadiatalent - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0

Bloemen: Tweeslachtig (een bloem met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsorganen). De bloemen staan alleen of meestal in groepjes in bebladerde trossen of pluimen. De witroze bloemen zijn 1½-4 cm. Ze zijn langer dan de kelk. Ze hebben ongeveer negen, onderling vergroeide bijkelkblaadjes. De bijkelkslippen zijn lijnvormig tot langwerpig. De kelk is fluwelig behaard. De helmknoppen zijn paarsachtig.


BastienM - CC BY-SA 3.0


Phil Sellens - CC BY 2.0


Puusterke - CC BY-SA 4.0


Alberto Salguero - CC BY-SA 3.0

Vruchten: Een splitvrucht. De deelvruchten zijn behaard. Tweezaadlobbig (kiemend met twee kiemblaadjes).


dzn.eldoc.ub.rug.nl


dzn.eldoc.ub.rug.nl


Planteur - CC BY-SA 3.0


Andrea Moro  - CC BY-SA 4.0

Biotoop

Bodem: Zonnige plaatsen op vochtige tot vrij natte, voedselrijke, meestal brakke grond (klei en veen).

Groeiplaatsen: Moerassen (rietmoerassen), ruigten (natte ruigten en strooiselruigten), kwelders (hogere delen), zeeduinen (duinvalleien en strandvlakten die grotendeels door duinen zijn omgeven) en waterkanten (langs poelen met brak veen en langs brakke kreken).

Verspreiding

Wereld: Van Centraal-Azië tot in West-Europa. In onze omgeving voornamelijk in kustgebieden.

Heemst - Althaea officinalis

Nederland: Vrij zeldzaam in Zeeland, in het laagveengebied in Noord-Holland en langs het IJsselmeer in Zuidwest-Fryslân, elders zeer zeldzaam.
Rode lijst 2012. Kwetsbaar. Trend sinds 1950: sterk afgenomen. Vrij zeldzaam. Oorspronkelijk inheems.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeer zeldzaam. Het meest in de Oost-Vlaamse, Scheldepolders en kustpolders.
Rode lijst. Zeer zeldzaam. Beschermd.

Heemst - Althaea officinalis

Wallonië: Uiterst zeldzaam.
Rode lijst. Ernstig bedreigd. Beschermd.

Toepassingen

Heemst was vroeger in gebruik als voedsel- en vezelplant. De wortelstok vormde een onderdeel van salades en uit de bastvezels werd touw en papier gemaakt. In een aantal landen wordt de plant nog steeds als artsenijgewas verbouwd. Zowel de wortelstok als de bladeren en bloemen worden geoogst. Ze hebben een hoog slijmgehalte en zijn tegen allerlei kwalen in gebruik.

Oude illustraties


Flora Batava, deel 4, Jan Kops (1822)


Flora Batava, deel 4, Jan Kops (1822)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 1, Dirk Leonard Oskamp (1796)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 1, Dirk Leonard Oskamp (1796)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

© 2001-2017 K.M. Dijkstra