Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Heen - Bolboschoenus maritimus

Andere namen

Frysk: Heinebal

English: Sea club-rush

Français: Scirpe maritime

Deutsch: Strandsimse

Verouderde of andere namen: Scirpus maritimus, Zeebies

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Poales

Familie: Cyperaceae (Cypergrassenfamilie)

Geslacht: Bolboschoenus

Soort: Bolboschoenus maritimus

Naamgeving (Etymologie): Bolboschoenus komt van het Latijnse bulbus (bol). Die naam heeft betrekking op de knopige verdikkingen op de wortelstok. Het tweede deel van de naam (schoenus) is afgeleid van het Griekse schoinos (strik), gebruikt als vlechtwerk, vanwege de taaiheid van de halmen. Maritimus betekent van of aan de zee.

Ondersoorten: Er worden twee ondersoorten onderscheiden: Bolboschoenus maritimus subsp. maritimus en Bolboschoenus maritimus subsp. compactus.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Helofyt of geofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli en augustus, maar soms ook in september en oktober.

Afmeting: 15-150 cm.


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl

© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Rosser1954 - CC BY-SA 3.0


Christian Fischer - CC BY-SA 3.0

Wortels: Een forse, kruipende wortelstok met harde, vezelige, bruingrijze, bewortelde knollen, die tot enkele cm groot kunnen worden.


http://herbariaunited.org/


http://herbariaunited.org/


http://herbariaunited.org/


http://herbariaunited.org/

Stengels: De rechtopstaande, forse, met merg gevulde stengels zijn scherp driekantig en over bijna de hele hoogte bebladerd.


AnRo0002 - CC0


AnRo0002 - CC0


AnRo0002 - CC0


AnRo0002 - CC0

Bladeren: De lijnvormige bladeren zijn vrij vlak, tot 1 cm breed en aan de top driekantig. Naar boven zijn ze ruw op de randen en op de onderkant van de middennerf. Op de overgang van de bladschede naar de bladschijf zie je aan de buitenkant twee lichte vlekken.


Cor Nonhof - CC BY-NC-SA 3.0 NL


AnRo0002 - CC0


AnRo0002 - CC0


David Eickhoff - CC BY 2.0

Bloemen: Tweeslachtig. De bloeiwijze is meestal schermvormig of hoofdjesachtig, maar de aar kan ook alleen staan. De roodbruine aren bevatten veel bloemen en zijn 1-2 cm lang, maar soms tot 4 cm. Ze zijn meer dan twee keer zo lang als breed. Aan de voet vind je meestal drie schutbladen, die meestal langer zijn dan de bloeiwijze. De kafjes staan in een spiraal, ze zijn eirond en aan de top ingesneden, waar de middennerf als een naald van enkele millimeters hoogte uitkomt. Het vruchtbeginsel is bovenstandig. Stijlen met twee of drie stempels.


Hans Toetenel - CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Grada Menting - verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Rosser1954 - CC BY-SA 3.0

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of nootje. De zaadjes zijn ongeveer 3 mm lang en glanzend bruin van kleur. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Eenzaadlobbig.


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


AnRo0002 - CC0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

 

Biotoop

Bodem: Zonnige plaatsen op natte, voedselrijke, meestal kalkhoudende grond en in ondiep, zoet tot licht zilt water met een organische of licht organische, slibrijke, zeer carbonaatrijke bodem (zand, veen, zeeklei en stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Waterkanten (langs rivieren, tichelgaten, afwateringskanaaltjes, sloten, vijvers, plassen, kanalen, grachten en basaltglooiingen), water (verlandende sloten), kwelders, grasland ('s winters overstroomde laagten in zilt weiland, langdurig onder water staande delen van weiland en weilandgreppels), zeeduinen (op strandvlakten in poelen en slenken waar zich regenwater en water uit de duinen verzamelt), moerassen (zoetwatergetijdengebied) en soms in akkers.

Verspreiding

Wereld: Gematigde en warme streken in Australië, Oost-Canada, Azië, Afrika en Europa. Ingeburgerd in Noord- en Zuid-Amerika.


gbif.org

Nederland: Algemeen in het westen en noorden van het land in een ongeveer 50 kilometer brede strook langs de Noordzeekust, vrij algemeen in het IJsselmeergebied en het rivierengebied. Elders zeer zeldzaam.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.

Heen (Bolboschoenus maritimus)

verspreidingsatlas.nl

Bolboschoenus maritimus subsp. maritimus

verspreidingsatlas.nl

Bolboschoenus maritimus subsp. compactus

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij algemeen tot plaatselijk zeer algemeen in het kustgebied, de Polders en langs de Schelde en haar zijrivieren. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonië: Zeldzaam tot zeer zeldzaam langs enkele grote rivieren.
Rode lijst. Ernstig bedreigd.

Toepassingen

De knolletjes (heenkloten of hanebollen) worden op schorren door overwinterende ganzen graag opgewroet en gegeten. Ze worden ook wel gestoken als voer voor tamme ganzen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 7, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1836)


Flora Batava, deel 7, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1836)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra