Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Herfstbitterling - Blackstonia perfoliata subsp. serotina

Andere namen

Frysk: Giel skieppeklokje

English: Yellow-wort

Français: Blackstonie acuminée

Deutsch: Spätblühender Bitterling

Verouderde of andere namen: Blackstonia acuminata, Chlora serotina

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Gentianales

Familie: Gentianaceae (Gentiaanfamilie)

Geslacht: Blackstonia (Bitterling)

Soort: Blackstonia perfoliata ssp. serotina

Naamgeving (Etymologie): Blackstonia is genoemd naar de apotheker John Blackstone (1660-1743). Perfoliata is afgeleid van de Latijnse woorden per (door) en folium (blad), met bladen, waarbij de steel schijnbaar door het blad is gegroeid. Serotina betekent laat bloeiend of groeiend.

Ondersoort: De andere ondersoort is Zomerbitterling (Blackstonia perfoliata subsp. perfoliata).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Eenjarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Therofyt.

Bloeimaanden: Juli, augustus, september en oktober.

Afmeting: 10-40 cm.


© Theo Westra - verspreidingsatlas.nl


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 3.0

Wortels


europeana.eu - CC-BY-NC-SA-3.0


europeana.eu - CC-BY-NC-SA-3.0


europeana.eu - CC-BY-NC-SA-3.0


europeana.eu - CC-BY-NC-SA-3.0

Stengels: De rechtopstaande stengels zijn rond. De bloeiwijze-assen zijn kantig.


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 3.0

Bladeren: De onderste bladeren vormen een wortelrozet. De stengelbladen zijn blauwgroen en eirond tot driehoekig. De bovenste stengelbladen zijn aan de voet versmald en niet over de volle breedte met elkaar vergroeid.


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 3.0

Bloemen: Tweeslachtig. De bloemstelen zijn gemiddeld zo'n 2 centimeter lang. De gele bloemen groeien in losvertakte bijschermen, met korte bloemstelen. Ze zijn 0,8-1 cm. De zes tot acht kroonbladen zijn tot op de helft gespleten in spitse slippen. Ze staan stervormig uitgespreid. De stempel is tweespletig. De lijnvormig-lancetvormige kelkslippen hebben drie nerven en liggen na de bloei vlak tegen de doosvrucht aan en zijn ongeveer even lang als de bloemkroon.


Olivier Pichard - CC BY-SA 3.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 3.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 3.0

Vruchten: Een doosvrucht. Tweezaadlobbig.


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige, open plaatsen (pionier) op vochtige tot natte, matig voedselarme, kalkrijke, humusarme grond (zand met veel schelpgruis).

Groeiplaatsen: Zeeduinen (duinvalleien en langs duinpaadjes), drooggevallen zandplaten, voormalige strandvlakten, op molshopen, rotsachtige plaatsen, grasland (kalkgrasland) en opgespoten (kalkrijke) grond.

Verspreiding

Wereld: Herfstbitterling en Zomerbitterling: Zuidwest-Azië, Noordwest-Afrika en Zuid- en Midden-Europa. Noordelijk tot in Zuidwest-Frankrijk en het Bovenrijndal bij Mainz, met Nederland als voorpost.


gbif.org
Bitterling (Blackstonia perfoliata)


gbif.org

Herfsbitterling (Blackstonia acuminata)

Nederland: Zeldzaam langs de kust van o.a. Voorne en Goeree en in de Lauwersmeerpolder.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Zeldzaam. Oorspronkelijk inheems.

Bitterling (Blackstonia perfoliata)

verspreidingsatlas.nl

Herfstbitterling (Blackstonia perfoliata ssp. serotina)

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Niet in Vlaanderen.

Wallonië: Niet in Wallonië.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 14, Jan Kops en F.W. van Eeden (1872)


Flora Batava, deel 14, Jan Kops en F.W. van Eeden (1872)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra