Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Herfstschroeforchis - Spiranthes spiralis

Andere namen

Frysk:

English: Autumn Lady's Tresses

Français: Spiranthe d'automne

Deutsch: Herbstwendelähre

Verouderde of andere namen: Spiranthes autumnalis

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Asparagales

Familie: Orchidaceae (Orchideeënfamilie)

Geslacht: Spiranthes (Schroeforchis)

Soort: Spiranthes spiralis

Naamgeving (Etymologie): Spiranthes komt van het Griekse speira (spiraal) en anthos (bloem), om de om haar eigen as gewonden bloeiwijze. Spiralis betekent spiraal- of schroefvormig.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Geofyt.

Bloeimaanden: Augustus, september en oktober.

Afmeting: 7-25 cm.


Joachim Lutz - CC BY-SA 4.0


Bernd Haynold - CC BY-SA 3.0


Bernd Haynold - CC BY-SA 3.0


© Hans Hillewaert - CC BY-SA 3.0

Wortels: Twee of soms meer langwerpige wortelknollen.


Dwergenpaartje - CC BY-SA 4.0


europeana.eu - CC BY-SA 3.0


europeana.eu - CC BY-SA 3.0


europeana.eu - CC BY-SA 3.0

Stengels: De rechtopstaande bloeistengel staat naast het bladrozet. Op de stengel zie je alleen schubvormige bladen.


© C.A.J. Kreutz - verspreidingsatlas.nl


Luis nunes alberto - CC BY-SA 4.0


Bernd Haynold - CC BY-SA 2.5


Luis nunes alberto - CC BY-SA 4.0

Bladeren: De rozetbladen zijn eirond, spits, grijsgroen en worden zelden langer dan 3 cm. De schutbladen zijn groen en korter dan de bloemen. De bovenste schubvormige bladeren hebben een gewimperde rand.


Jeffdelonge - CC BY-SA 3.0


Jeffdelonge - CC BY-SA 3.0


Julien Barataud - CC BY-SA 2.0 FR


@ Malcolm Storey - CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Bloemen: Tweeslachtig. De aar is smal en staat in een enkele spiraal langs de bloeias. De bloemen zijn klokvormig, vuilwit en 6-7 mm. De bloemlip is geelgroen met een golvende rand. De bloembladen zijn smal langwerpig en aan de top naar buiten gebogen. Het bloemdek is van buiten groenachtig en van binnen wit. De binnenste twee bloemdekbladen zijn even lang als de buitenste. Herfstschroeforchis verspreidt een duidelijke geur.


© John Breugelmans - verspreidingsatlas.nl

© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl

© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


Didier Descouens - CC BY-SA 4.0

Vruchten: Een doosvrucht. Eenzaadlobbig.


Julien Barataud - CC BY-SA 2.0 FR


dzn.eldoc.ub.rug.nl

 

Biotoop

Bodem: Zonnige, open plaatsen op 's zomers vrij droge tot 's winters vochtige, matig voedselarme, niet bemeste, zwak zure tot meestal kalkhoudende, neutrale tot basische grond (zand, leem, veen en mergel).

Groeiplaatsen: Grasland (kort blijvend schraal grasland, hellinggrasland, blauwgrasland), zeeduinen (duinvalleien, binnenduingrasland), veentjes, heide en soms braakliggende akkers.

Verspreiding

Wereld: Zuidwest-Azië, Noord-Afrika, Zuid- en Midden-Europa. Noordelijk tot in Noord-Engeland en het zuidelijke Oostzeegebied, o.a. in Denemarken.


gbif.org

Nederland: Zeer zeldzaam in de duinen van Goeree en in Zuid-Limburg.
Rode lijst 2012. Ernstig bedreigd. Trend sinds 1950: zeer sterk afgenomen. Zeer zeldzaam. Oorspronkelijk inheems.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vroeger zeer zeldzaam in de Voerstreek, bij Kanne (Maasvallei), de omgeving van de Demervallei en in het Hageland. Ook van elders in Vlaanderen zijn een paar waarnemingen bekend. Uitgestorven.
Rode lijst. Verdwenen uit Vlaanderen. Beschermd.

Wallonië: Zeer zeldzaam in het aan Zuid-Limburg grenzende gebied (nog maar één groeiplaats).
Rode lijst. Ernstig bedreigd. Beschermd.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 2, Jan Kops (1807)


Flora Batava, deel 2, Jan Kops (1807)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

     

© 2001-2018 K.M. Dijkstra