Wilde planten in Nederland en BelgiŽ

Herfstschroeforchis - Spiranthes spiralis

Frysk:

English: Autumn Lady's Tresses

FranÁais: Spiranthe d'automne

Deutsch: Herbstwendelšhre

Synoniemen: Spiranthes autumnalis

Familie: Orchidaceae (OrchideeŽnfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Spiranthes komt van het Griekse speira (spiraal) en anthos (bloem), om de om haar eigen as gewonden bloeiwijze. Spiralis betekent spiraal- of schroefvormig.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Geofyt.

Bloeimaanden: Augustus, september en oktober.

Afmeting: 7-25 cm.


Joachim Lutz -
CC BY-SA 4.0


Bernd Haynold -
CC BY-SA 3.0


Bernd Haynold -
CC BY-SA 3.0


© Hans Hillewaert -
CC BY-SA 3.0

Wortels: Twee of soms meer langwerpige wortelknollen.


Dwergenpaartje -
CC BY-SA 4.0


europeana.eu -
CC BY-SA 3.0


europeana.eu -
CC BY-SA 3.0


europeana.eu -
CC BY-SA 3.0

Stengels: De rechtopstaande bloeistengel staat naast het bladrozet. Op de stengel zie je alleen schubvormige bladen.


© C.A.J. Kreutz - verspreidingsatlas.nl


Luis nunes alberto -
CC BY-SA 4.0


Bernd Haynold -
CC BY-SA 2.5


Luis nunes alberto -
CC BY-SA 4.0

Bladeren: De rozetbladen zijn eirond, spits, grijsgroen en worden zelden langer dan 3 cm. De schutbladen zijn groen en korter dan de bloemen. De bovenste schubvormige bladeren hebben een gewimperde rand.


Jeffdelonge -
CC BY-SA 3.0


Jean-Claude Calais -
tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR


Julien Barataud -
tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR


@ Malcolm Storey -
CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Bloemen: Tweeslachtig. De aar is smal en staat in een enkele spiraal langs de bloeias. De bloemen zijn klokvormig, vuilwit en 6-7 mm. De bloemlip is geelgroen met een golvende rand. De bloembladen zijn smal langwerpig en aan de top naar buiten gebogen. Het bloemdek is van buiten groenachtig en van binnen wit. De binnenste twee bloemdekbladen zijn even lang als de buitenste. Herfstschroeforchis verspreidt een duidelijke geur.


© John Breugelmans - verspreidingsatlas.nl

© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl

© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


Didier Descouens -
CC BY-SA 4.0

Vruchten: Een doosvrucht. Eenzaadlobbig.


Julien Barataud -
tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR


Marie Portas -
tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR


Hugues Haeffner -
tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR


Digitale zadenatlas

Biotoop

Bodem: Zonnige, open plaatsen op 's zomers vrij droge tot 's winters vochtige, matig voedselarme, niet bemeste, zwak zure tot meestal kalkhoudende, neutrale tot basische grond (zand, leem, veen en mergel).

Groeiplaatsen: Grasland (kort blijvend schraal grasland, hellinggrasland, blauwgrasland), zeeduinen (duinvalleien, binnenduingrasland), veentjes, heide en soms braakliggende akkers.

Verspreiding

Wereld: Europa, maar niet in Noord-Europa. Noordelijk tot in Noord-Engeland en het zuidelijke Oostzeegebied. Ook in Zuidwest-AziŽ en Noord-Afrika.

Nederland: Zeer zeldzaam.

Vlaanderen: Verdwenen. Vroeger zeer zeldzaam, o.a.  in de Voerstreek, bij Kanne (Maasvallei), in de omgeving van de Demervallei en in het Hageland.
WalloniŽ:
Zeer zeldzaam in het aan Zuid-Limburg grenzende gebied (nog maar ťťn groeiplaats).

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 2, Jan Kops (1807)


Cleyn Standelcruyt
Cruijdeboek, deel 2, Rembert Dodoens. Bloemen, welrieckende cruyden, saden, ende dyer ghelijcken (1554)


Naturalis Biodiversity Center, Leiden (1869)


Flora von Deutschland, ÷sterreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomť (1885-1905)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)


Deutschlands flora, deel 3, J. Sturm, J.W. Sturm (1801-1802)


Die Orchidaceen Deutschlands, Deutsch-Oesterreichs und der Schweiz, M. Schulze (1894)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL