Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Hondsroos - Rosa canina

Andere namen

Frysk: Kantsjeroas

English: Dog-rose

Français: Églantier

Deutsch: Hagebutte

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Rosales

Familie: Rosaceae (Rozenfamilie)

Geslacht: Rosa (Roos)

Soort: Rosa canina

Naamgeving (Etymologie): Rosa is het Latijnse woord voor roos. De naam komt komt via het Griekse rodon van het Oudperzische wurdo, waar het doornstruik betekende. Canina betekent van een hond en slaat op de overtuiging van de oude Grieken dat deze roos hondenbeten genas. Plinius noemde de plant daarom Rosa canina (Hondsroos).

Opmerking: Een zeer variabele struik, die (naast Hondsroos) in 2003 werd opgedeeld in verschillendende soorten: Behaarde struweelroos (Rosa caesia), Beklierde heggenroos (Rosa balsamica), Heggenroos (Rosa corymbifera), Kale struweelroos (Rosa dumalis), Schijnegelantier (Rosa columnifera), Schijnheggenroos (Rosa subcollina), Schijnhondsroos (Rosa subcanina) en Wigbladige roos (Rosa elliptica).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Struik.

Winterknoppen: Fanerofyt.

Bloeimaanden: Juni en juli.

Afmeting: 2-3 meter.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Roberta F. - CC BY-SA 3.0


H. Zell - CC BY-SA 3.0


Luc Viatour - CC BY-SA 3.0

Wortels: Meestal zonder wortelopslag.

Takken: De groene of soms roodachtig aangelopen takken zijn meestal boogvormig, maar soms groeien ze meer rechtop. Op de takken groeien brede, haakvormig gekromde stekels. Takken met verticaal verlopende schorsspleten.


Chmee2 - CC BY-SA 3.0


AnRo0002 - CC0


Plamen Agov - CC BY-SA 3.0


4028mdk09 - CC BY-SA 3.0

Bladeren: De verspreidstaande  bladeren zijn vijf- en zeventallig. De deelblaadjes zijn langwerpig-eirond, enkel of dubbel gezaagd, niet of weinig glanzend, vaak iets blauwachtig en kaal tot dicht behaard. Klierharen ontbreken of ze groeien alleen aan de bladonderkant op de nerven. Bij wrijven ruik je geen appelgeur. Aan de voet van de bladsteel vind je de beide  steunblaadjes.


Cor Nonhof - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Andrea Moro - CC BY-SA 3.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Bloemen: Tweeslachtig. De 4-6 cm grote bloemen zijn meestal zachtroze, maar soms wit. De vijf  kroonbladen  zijn duidelijk langer dan de vijf  kelkbladen. De korte stijlen komen maar weinig buiten de bloemkroon uit. De kelkbladen zijn na de bloei teruggeslagen en vallen af voordat de vrucht rijp is. De buitenste twee kelkbladen zijn geveerd, met smalle slippen. De vele meeldraden  groeien op de flesvormige bloembodem. Het vruchtbeginsel is onderstandig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Cor Nonhof - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Luc Viatour - CC BY-SA 3.0

Vruchten: Een vlezige schijnvrucht. De 1,5-2 cm grote, flesvormige bottels zijn oranjerood, zonder klieren. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Cor Nonhof - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Filip Maljkovic - CC BY-SA 2.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige tot half beschaduwde plaatsen op vochtige tot droge, matig voedselrijke tot voedselrijke, zwak zure tot kalkrijke grond.

Groeiplaatsen: Hagen, bosranden, lichte loofbossen, bermen, struwelen, uiterwaarden, moerasbosranden, duinen (duinvalleien), hellingen, dijken en langs spoorwegen (spoorbermen).

Verspreiding

Wereld: Europa, behalve in de noordelijkste delen. Ook in Zuidwest-Azië en Noord-Afrika. Ingeburgerd in Noord-Amerika.


gbif.org

Nederland: Vrij algemeen.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.

Hondsroos

verspreidingsatlas.nl

Hondsroos (voor de opdeling in verschillende soorten)

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij algemeen, maar zeldzaam in de Kempen en andere streken met een zure grond.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonië: Vrij algemeen.

Toepassingen

Vroeger werd een extract van de wortel gebruikt als geneesmiddel tegen hondsdolheid. De Hondsroos is bekend om zijn lange levensduur en is door vele vorstenhuizen en adellijke geslachten als symbool gekozen. De bottels bevatten veel vitamine C. In de Tweede Wereldoorlog hield de Engelse regering een grote campagne om bottels te verzamelen omdat Duitse onderzeeërs de aanvoer van sinaasappels belemmerden. Van de bladeren kan een zachte, versterkende thee worden getrokken.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 4, Jan Kops (1822)


Flora Batava, deel 4, Jan Kops (1822)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 5, Johann Carl Krauss (1800)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 5, Johann Carl Krauss (1800)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra