Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Kale jonker - Cirsium palustre

Andere namen

Frysk: Houtstikel

English: Marsh thistle

Français: Cirse des marais

Deutsch: Sumpf-Kratzdistel

Verouderde of andere namen: Carduus palustris

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Asterales

Familie: Asteraceae (Composietenfamilie)

Geslacht: Cirsium (Vederdistel)

Soort: Cirsium palustre

Naamgeving (Etymologie): Cirsium is afkomstig van het Griekse woord kirsos (gezwollen ader of spatader). Distels werden vroeger als remedie hiertegen gebruikt. Kirsion betekent distelsoort. Palustre betekent het moeras bewondend.

Kruising: Kale jonker ruiter kan een bastaard vormen met Spaanse ruiter (Cirsium x forsteri)


Cirsium x forsteri
© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


Cirsium x forsteri
© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl

   

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Tweejarig of meerjarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus en september.

Afmeting: 60-150 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Atriplexmedia - CC BY-SA 3.0


Benjamin Zwittnig - CC BY 2.5 si


Oceancetaceen - Alice Chodura - CC BY-SA 3.0

Wortels: De penwortel van de rozet wordt later vervangen door een kort wortelstokje, dat afgebeten lijkt.


http://herbariaunited.org/


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: De grauwgroene en vaak roodpaars aangelopen stengel is tot bovenaan stekelig gevleugeld en bebladerd en vaak aan de top vertakt. De stengel is zwak spinragachtig behaard.


Franz Xaver - CC BY-SA 3.0


Benjamin Zwittnig - CC BY 2.5 si


Guérin Nicolas - CC BY-SA 3.0


Pethan - CC BY-SA 3.0

Bladeren: De bladeren vormen het eerste jaar een rozet. Ze zijn lijnvormig-langwerpig, bochtig veerspletig, met twee tot drielobbige slippen en zeer stekelig aan de bladranden. De meeste bladeren zijn zittend en van boven behaard. De stengelbladen staan verspreid.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


peganum - CC BY-SA 2.0


T.Voekler - CC BY-SA 3.0


Rolf Engstrand - CC BY 2.5

Bloemen: Tweeslachtig. De vele eironde bloemhoofdjes zitten in vrijwel bladloze kluwens aan de top van de stengel in groepjes van twee tot acht bij elkaar. Ze hebben een korte steel en zijn 1-2 cm. De bloemen zijn roodpaars of, soms wit. De opgerichte omwindselbladen zijn paars aangelopen en zwak stekelpuntig. De vijf meeldraden zijn met elkaar vergroeid. Het vruchtbeginsel is onderstandig met een stijl en twee stempels.


Guérin Nicolas - CC BY-SA 3.0


Sylfred1977 - Public Domain


Rosa-Maria Rinkl - CC BY-SA 4.0


Meneerke bloem - CC BY-SA 3.0

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of nootje. De zaden zijn 2-3 mm lang. Het witte vruchtpluis is 0,7-1 cm. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


Roland zh - CC BY-SA 3.0


Krzysztof Ziarnek - CC BY-SA 3.0


Krzysztof Ziarnek - CC BY-SA 3.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op natte, matig voedselarme tot vaak matig voedselrijke, meestal licht bemeste, humeuze, zwak zure tot kalkhoudende grond (zand, leem, veen en lichte klei).

Groeiplaatsen: Grasland (hooiland en weiland), zeeduinen (duinvalleien), waterkanten (langs sloten en greppels), moerassen (trilveen en jong veenmosrietland), bermen, grazige ruigten, bossen (lichte plekken in loofbossen en moerasbossen), bosranden, heggen, struwelen, kapvlakten en langs spoorwegen (spoorweggreppels).

Verspreiding

Wereld: Europa, behalve in het uiterste zuiden. Zeldzaam in Midden-Siberië. Ingevoerd in het oosten van Noord-Amerika en in Nieuw-Zeeland.


gbif.org

Nederland: Algemeen, maar vrij zeldzaam in Zeeland, het noordelijk zeekleigebied en Flevoland.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.

Kale jonker

verspreidingsatlas.nl

Spaanse ruiter x Kale jonker (Cirsium x forsteri)

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij algemeen tot algemeen.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonië: Vrij algemeen.

Toepassingen
Jonge scheuten kunnen als salade gegeten worden.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 2, Jan Kops (1807)


Flora Batava, deel 2, Jan Kops (1807)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm (1796)


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

     

© 2001-2018 K.M. Dijkstra