Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Kantig hertshooi - Gevlekt hertshooi - Hypericum maculatum

Andere namen

Frysk: Kantich sint-Janskrûd

English: Imperforate St John's-wort

Français: Millepertuis anguleux, Millepertuis taché

Deutsch: Stumpfliches Johanniskraut, Geflecktes Johanniskraut

Verouderde of andere namen: Hypericum dubium

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Malpighiales

Familie: Hypericaceae (Hertshooifamilie)

Geslacht: Hypericum (Hertshooi)

Soort: Hypericum maculatum

Naamgeving (Etymologie): Hertshooi betekent hard hooi. De plant heeft die naam te danken aan de harde en houtige stengels. Hypericum komt van het Griekse hypo en Erica (onder of tussen heide). Sommigen zeggen echter dat Hypericum verwijst naar de god Hyperion, vader van de zon in de Griekse mythologie, omdat de bloemen (net als de zon) heldergeel zijn. Maculatum betekent gevlekt, obtusiusculum betekent met stompe vormen en dubium is twijfelachtig of onzeker.

Ondersoorten: Kantig hertshooi (Hypericum maculatum ssp. obtusiusculum) en Gevlekt hertshooi (Hypericum maculatum ssp. maculatum). Door sommige flora's worden ze als twee verschillende soorten beschouwd (Hypericum dubium en Hypericum maculatum). Beide ondersoorten zijn erg lastig van elkaar te onderscheiden.

Kruising: Frans hertshooi (Hypericum x desetangsii) is de kruising van Sint-Janskruid en Kantig hertshooi of Gevlekt hertshooi.
De hybride tussen Sint-Janskruid en Kantig hertshooi staat op zonnige of soms licht beschaduwde, droge tot vochtige, matig voedselarme tot matig voedselrijke, grazige en matig stikstofrijke, kalkarme tot kalkrijke grond. De plant groeit in ruige, droge, zure en schrale graslanden, in de zeeduinen en heiden, in lichte bossen en struwelen, in bosranden en houtwallen, in akkers, akkerranden en braakliggende grond. Verder op spoorwegemplacementen en –bermen, op industrie- en haventerreinen, in bermen en langs greppels, aan waterkanten en in afgravingen, tussen straatstenen en in plantsoenen. Ze is van meerdere vindplaatsen in Europa bekend, in Nederland weerspiegelt het kaartje vooral de activiteiten van plaatselijke floristen die alert zijn op deze kruising. Ze wordt waarschijnlijk vaak over het hoofd gezien. Het is lastig dit taxon te onderscheiden van de stamouders, vooral omdat ze terug kan kruisen met de stamouders en zo bastaardzwermen vormt. Herkenning lukt nog het beste door naast het aantal lijsten, de kelkbladen (op aanwezigheid tandjes) en de bladeren (op aanwezigheid weinig doorzichtige puntjes) te bestuderen.
René van Moorsel, 2015 - CC BY-SA 3.0

Frans hertshooi


Pieter Stolwijk - CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Joop Verburg - verspreidingsatlas.nl


© Erik Slootweg - CC BY-NC-ND 3.0


© Erik Slootweg - CC BY-NC-ND 3.0

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus, september.

Afmeting: Kantig hertshooi: 20-80 cm.
Gevlekt hertshooi: 20-60 cm.

Kantig hertshooi


@ Grada Menting - verspreidingsatlas.nl


Hans Toetenel - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


© Gertjan van Noord - CC BY 3.0

Gevlekt hertshooi


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Tigerente - CC BY-SA 3.0

Wortels: Een kruipende wortelstok.

Kantig hertshooi


herbariaunited.org


herbariaunited.org


herbariaunited.org


herbariaunited.org

Gevlekt hertshooi


herbariaunited.org

Stengels: De rechtopstaande stengels zijn vierkantig met vier ongeveer even smalle lijsten. Ze zijn hol, hebben geen vleugels en zijn aan de voet uitgespreid. Ze kunnen daar gaan wortelen. Vaak groeien de planten in dichte groepen.

Kantig hertshooi


@ Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


@ Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Gevlekt hertshooi


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Bladeren: Kantig hertshooi: De donkergroene bladeren zijn langwerpig-eirond met weinig of geen doorzichtige punten. Aan de rand zitten zwarte klieren.
Gevlekt hertshooi
: De tegenoverstaande bladeren zijn elliptisch. Ze zijn zittend, netvormig generfd en zonder doorschijnende klieren of enkele op de bovenste bladen.

Kantig hertshooi


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Gevlekt hertshooi


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Bloemen: Kantig hertshooi: Tweeslachtig. Een losse, breed kegelvormige bloeiwijze met veel bloemen. De gele bloemen zijn 1,8-2 cm. Ze hebben zwarte hoogtestrepen en op de rand vaak enige zwarte punten. De kelkbladen zijn elliptisch tot angwerpig met een vrij stompe, enigszins getande top, vaak met zwarte klierpunten. Door te wrijven pers je uit de bloemknoppen een paars vocht. Kantig hertshooi onderscheidt zich doordat de kelkbladen twee keer zo lang als breed zijn en aan de top zijn ze onregelmatig getopt. De bloeiwijzetakken staan onder een hoek van 50° af.

Gevlekt hertshooi: De korte, stijve bloeiwijzetakken staan schuin omhoog. De gele bloemen zijn 1,8-2 cm. De korte kelkbladen hebben een gave rand, zijn minder dan twee keer zo lang als breed en met zwarte klieren. Op de randen van de kroonbladen zitten geen zwarte punten. Door te wrijven pers je uit de bloemknoppen een paars vocht. Gevlekt hertshooi onderscheidt zich doordat de kelkbladen minder dan twee keer zo lang als breed zijn en de top heeft een gave rand. De bloeiwijzetakken staan onder een hoek van 30° af.

Kantig hertshooi


@ Grada Menting - verspreidingsatlas.nl


@ Grada Menting - verspreidingsatlas.nl


sarefo - CC BY-SA 3.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Gevlekt hertshooi


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Vruchten: Een doosvrucht. De vaak paars aangelopen vruchten hebben hoogtestrepen. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.

Kantig hertshooi


@ Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


© Jeffrey Huizenga - CC BY-SA 3.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Gevlekt hertshooi


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Biotoop

Bodem: Zonnige of soms licht beschaduwde plaatsen op droge tot vochtige, matig voedselrijke, grazige grond (leem en zand).

Groeiplaatsen: Kantig hertshooi: Grasland (hooiland en weiland), bossen (lichte bossen), bosranden, struwelen, heide, bermen (o.a. op taluds van nieuwe wegen), waterkanten (o.a. langs greppels), braakliggende grond, afgravingen (zandgroeven en leemgroeven) en langs spoorwegen (spoordijken).
Gevlekt hertshooi: Grasland, bosranden, bossen (open plekken), bermen en waterkanten (beekoevers, vaak in heuvelachtig of bergachtig terrein).

Verspreiding

Wereld: Hypericum maculatum: West- en Midden-Europa.

Hypericum maculatum

gbif.org

Kantig hertshooi

gbif.org

Gevlekt hertshooi

gbif.org

Nederland: Kantig hertshooi: Vrij algemeen in Zuid-Limburg, in het oosten en midden en in het rivierengebied. Zeldzaam in Zeeland, in laagveengebieden en in het noordelijk zeekleigebied. Elders zeer zeldzaam.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.
Gevlekt hertshooi: Zeer zeldzaam in Zuid-Limburg.
Rode lijst 2012. Bedreigd. Trend sinds 1950: sterk afgenomen. Zeer zeldzaam. Oorspronkelijk inheems.

Hypericum maculatum

Verspreidingsatlas.nl

Kantig hertshooi

Verspreidingsatlas.nl

Gevlekt hertshooi

verspreidingsatlas.nl

Fraai hertshooi

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Kantig hertshooi: Vrij algemeen, maar de soort ontbreekt vrijwel in de Polders en is zeer zeldzaam in de duinen.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.
Gevlekt hertshooi: Vrij zeldzaam. Het meest in de westelijke Leemstreek en in de Kempen.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Kantig hertshooi

Gevlekt hertshooi

Wallonië: Kantig hertshooi: Vrij algemeen.
Gevlekt hertshooi: Vrij algemeen in de Ardennen en in Lotharingen. Elders zeer zeldzaam.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


B - Kantig hertshooi
Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Gevlekt hertshooi
Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 2, J.E. Sowerby (1864)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)

© 2001-2019 K.M. Dijkstra