Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Karmozijnbes - Phytolacca acinosa

Andere namen

Frysk: Karmozynbei

English: Indian Pokeweed

Français: Phytolaque acineux

Deutsch: Essbaren Kermesbeere

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Caryophyllales

Familie: Phytolaccaceae (Karmozijnbesfamilie)

Geslacht: Phytolacca (Karmozijnbes)

Soort: Phytolacca acinosa

Naamgeving (Etymologie): Phytolacca stamt van het Griekse phyton (een plant) en van het Franse lac, het Italiaans lacca of van het Arabische lakk en is een verwijzing naar de rode bessen met lakrood sap. Acinosa betekent geurig. Esculenta betekent eetbaar (een vreemde naam voor een plant met enigszins gifige bessen). Americana betekent uit Amerika.

Opmerking: Vaak worden er twee soorten onderscheiden: Oosterse karmozijnbes (Phytolacca esculenta) en Westerse karmozijnbes (Phytolacca americana). De Oosterse karmozijnbes komt veel meer voor dan de Westerse karmozijnbes. De verschillen tussen beide soorten zijn klein.

Oosterse karmozijnbes

Andere namen

Frysk: Swarte karmozynbei

English: Indian Pokeweed

Français: Phytolaque d'orient

Deutsch: Asiatische Kermesbeere

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Caryophyllales

Familie: Phytolaccaceae (Karmozijnbesfamilie)

Geslacht: Phytolacca (Karmozijnbes)

Soort: Phytolacca esculenta

Westerse karmozijnbes

Andere namen

Frysk:

English: American pokeweed

Français: Raisin d' Amérique

Deutsch: Amerikanische Kermesbeere

Verouderde of andere namen: Phytolacca decandra, Phytolacca polyandra

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Caryophyllales

Familie: Phytolaccaceae (Karmozijnbesfamilie)

Geslacht: Phytolacca (Karmozijnbes)

Soort: Phytolacca americana


Westerse karmozijnbes
© Valentine Kalwij - verspreidingsatlas.nl


Westerse karmozijnbes
PhytoplanktonSandwich - CC0


Westerse karmozijnbes
kuleuven-kulak.be


Westerse karmozijnbes
kuleuven-kulak.be

Beschrijving(Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juli, augustus en september.

Afmeting: 1-2½ meter.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels


bisque.cyverse.org - CC0-1.0


bisque.cyverse.org - CC BY-NC 3.0


mam.ansp.org - CC BY-NC 4.0


bisque.cyverse.org - CC0-1.0

Stengels: De stengels zijn vaak rood aangelopen.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: Oosterse karmozijnbes: De elliptische bladeren zijn stomp tot spits en hebben meestal met een kort spitsje.
Westerse karmozijnbes: De grote, kale bladeren zijn langwerpig tot elliptisch, niet getand en met een spitse top.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Oosterse karmozijnbes: Tweeslachtig. De groenachtig witte, maar later roodachtige bloemen zijn 5-6 mm. Ze bevatten acht meeldraden en acht stijlen. De vruchtbeginsels staan vrij van elkaar. De bloemen vormen samen gesteelde trossen.
Westerse karmozijnbes: Tweeslachtig. Lange gesteelde trossen met groenachtig witte, later roodachtige, 5-6 mm grote bloemen. Met tien meeldraden en tien stijlen. De tien vruchtbeginsels zijn vergroeid.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Oosterse karmozijnbes: Een bes. De bessen zijn vlezig, zwartpaars en giftig. Tweezaadlobbig.
Westerse karmozijnbes: Een bes. De bessen zijn zwartpaars, geribd, vlezig en giftig. Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde, open plaatsen op vochtige, voedselrijke grond.

Groeiplaatsen: Ruigten (humeuze ruigten), verwaarloosde tuinen en parkjes.

Verspreiding

Wereld: Oosterse karmozijnbes: Oorspronkelijk uit Oost-Azië. Ingeburgerd in een aantal Europese landen.
Westerse karmozijnbes: Oorspronkelijk uit Noord-Amerika. Ingeburgerd in Europa.

Karmozijnbes

gbif.org

Oosterse karmozijnbes

gbif.org

Westerse karmozijnbes

gbif.org

Nederland: Oosterse karmozijnbes: Vrij algemeen. Het meest in stedelijke gebieden. Ingeburgerd tussen 1925 en 1949.
Westerse karmozijnbes: Zeldzaam. Voornamelijk in stedelijke gebieden. Ingeburgerd tussen 1900 en 1924.


Oosterse karmozijnbes
verspreidingsatlas.nl


Westerse karmozijnbes
verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Oosterse karmozijnbes: Zeldzaam ingeburgerd. Het meest in stedelijke gebieden.
Rode lijst. Criteria niet van toepassing.
Westerse karmozijnbes: Zo nu en dan verwilderd, maar niet standhoudend.


Wallonië: Oosterse karmozijnbes: Zeldzaam ingeburgerd.
Westerse karmozijnbes: Zelden verwilderd.

Toepassingen

Het sap van de vruchten werd gebruikt als verfstof, maar ook om port en rode wijn te kleuren. In de homeopathie wordt het gebruikt als middel bij borstklierontstekingen en bij reuma. Ondanks zijn giftigheid kauwden de indianen vroeger op de bessen van de Westerse karmozijnbes als medicijn tegen reuma.


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 3, Johan Carl Krauss (1796)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 3, Johan Carl Krauss (1796)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra