Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Kattendoorn - Ononis repens subsp. spinosa

Andere namen

Frysk: Katteneil

English: Spiny Restharrow

Français: Bugrane épineuse

Deutsch: Dornige Hauhechel

Verouderde of andere namen: Ononis spinosa, Ononis campestris

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Fabales

Familie: Fabaceae (Vlinderbloemenfamilie)

Geslacht: Ononis (Stalkruid)

Soort: Ononis repens ssp. spinosa

Naamgeving (Etymologie): Ononis is afgeleid van het Griekse onos (ezel), omdat de plant door ezels gegeten wordt. Repens betekent kruipend en spinosa is met dorens.

Ondersoort: De andere ondersoort is Kruipend stalkruid.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid, halfstruik.

Winterknoppen: Chamaefyt of hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus en september.

Afmeting: 20-60 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Met wortelknolletjes.


herbariaunited.org


bisque.cyverse.org - CC BY-NC 3.0


lod.ansp.org - CC BY-NC 3.0


bisque.cyverse.org - CC BY-NC 3.0

Stengels: De rechtopstaande, opstijgende of liggende stengels verhouten en wortelen niet aan de voet. De jonge stengels zijn begroeid met enige verspreide haren en twee dichte haarrijen, die per stengellid van plaats wisselen. De dorens groeien vaak in paren bij elkaar. Deze zijn vanaf de bloeitijd fors ontwikkeld. In de winter sterven de takken bovengronds af.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De verspreidstaande  tot 3,5 cm lange, bijna kale bladeren (weinig klierharen) zijn meestal drietallig. De deelblaadjes zijn lijnvormig tot eirond, getand en met vaak een spitse top.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De bloemen (1-2 cm) vormen losbloemige, bebladerde trossen in de oksels van de bovenste stengelbladeren. De kort gesteelde bloemen zijn roze, roodpaars of zelden wit. De grote, rechtopstaande vlag  is min of meer rond. De top van de kiel komt tot voorbij de zwaarden. Bloemen met vijf kroonbladen, vijf kelktanden, een bovenstandig vruchtbeginsel  en een stijl  met twee stempels. De tien meeldraden  in  de kiel zijn vergroeid tot een buis.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een doosvrucht. De 0,6-1 cm lange peulen zijn even lang of langer dan de kelk. De zaden zijn kortlevend (één tot vijf jaar). Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Biotoop

Bodem: Zonnige plaatsen op droge tot vochtige, matig voedselarme tot matig voedselrijke, niet tot matig bemeste, kalkrijke grond. De soort verdraagt enig zout (zand, zavel, löss, mergel en stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Grazige ruigten, hellingen, bermen, rotsachtige plaatsen, grasland (kalkgrasland en vochtig, licht bemest grasland), zeeduinen, langs spoorwegen (spoordijken), dijken (kanalen, rivieren en polders), waterkanten (langs kreken en langs drinkpoelen), lage zandheuveltjes in uiterwaarden, langs het IJsselmeer en bovenranden van kwelders (schorren).

Verspreiding

Wereld: West- en Midden-Europa. Noordelijk tot in Zuid-Scandinavië. Naar het oosten tot het westelijke deel van de Himalaya.


gbif.org

Nederland: Vrij algemeen in het rivierengebied, in Zeeland en in het waddengebied en vrij zeldzaam in Zuid-Limburg, in laagveengebieden en langs het IJsselmeer. Elders zeer zeldzaam.
Rode lijst 2012. Gevoelig. Trend sinds 1950: sterk afgenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij zeldzaam, maar plaatselijk vrij algemeen in de Polders en in de Maasvallei.
Rode lijst. Kwetsbaar.

Wallonië: Vrij algemeen in de Kalkstreek en Lotharingen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 3, Jan Kops (1814)


Flora Batava, deel 3, Jan Kops (1814)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 2, Martinus Houttuyn (1796)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 2, Martinus Houttuyn (1796)


Echte Hauhechel
Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra