Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Klein kruiskruid - Senecio vulgaris

Andere namen

Frysk: Krúswoartel

English: Common groundsel

Français: Séneçon commun

Deutsch: Gemeines Greiskraut

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Asterales

Familie: Asteraceae (Composietenfamilie)

Geslacht: Senecio (Kruiskruid)

Soort: Senecio vulgaris

Naamgeving (Etymologie): De naam kruiskruid is misschien ontstaan door de kruisgewijs staande bladen, maar meer waarschijnlijk is dat het een verbastering is van de Duitse naam Greiskraut. Senecio komt van senex (grijsaard), om het spoedig zichtbaar wordende vruchtpluis. Vulgaris betekent gewoon.

Variëteit: De variëteit Senecio vulgaris var. hybernicus heeft acht tot dertien, ongeveer 0,5 cm lange lintbloemen.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Eenjarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Therofyt.

Bloeimaanden: Januari, februari, maart, april, mei, juni, juli, augustus, september, oktober, november en december.

Afmeting: 7-50 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Sten - CC BY-SA 3.0


EugeneZelenko - GFDL


Olivier Pichard - CC BY-SA 3.0

Wortels


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: De rechtopstaande stengels zijn, hol, geribd en  niet of maar weinig vertakt. Ze kunnen kaal zijn, maar vaak zijn ze  iets behaard. Geen klierharen.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 3.0


Benjamin Zwittnig - CC BY 2.5 si


AnRo0002 - CC0

Bladeren: De verspreidstaande  bladeren zijn iets vlezig en aan de bovenkant glanzend groen. Verder zijn ze langwerpig, veerdelig (meestal zijn ze tot op de helft ingesneden) met langwerpige getande lobben. Ook zijn ze gekroesd, meestal kaal en hebben ze een iets omgerolde rand. De onderste bladeren zijn naar de voet steelvormig versmald. De bovenste bladeren zijn zittend en kunnen al of niet stengelomvattend zijn.


Rasbak - CC BY-SA 3.0


EugeneZelenko - GFDL


AfroBrazilian - CC BY-SA 3.0


Konrad Lackerbeck - CC0

Bloemen: Tweeslachtig. De gele bloemen vormen samen losse pluimen van maar enkele bloemhoofdjes, bovenaan de stengels. De niet kleverige hoofdjes zijn 1 cm lang en 4-5 mm breed. Meestal zijn er alleen buisbloemen, dus geen lintbloemen. Het omwindsel is hoog en zwart gevlekt en ongeveer twee keer zo hoog als breed. De blaadjes hebben een zwarte top en de buitenkrans heeft ongeveer zestien blaadjes (tussen de acht en twintig). Het vruchtbeginsel  is onderstandig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Enrico Blasutto - CC BY-SA 3.0


Bjoertvedt - CC BY-SA 3.0

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of nootje. De zaden zijn aangedrukt behaard. Het vruchtpluis is wit. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.


AnRo0002 - CC0


H. Zell - CC BY-SA 3.0


Javier Martin - Public Domain


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige, open plaatsen (pionier) op droge tot vochtige, voedselrijke, humushoudende, zwak zure tot kalkrijke grond (alle grondsoorten).

Groeiplaatsen: Omgewerkte grond, zeeduinen (o.a. in vlierbosjes), waterkanten (greppels), puin, kapvlakten, plantsoenen, in de voegen van bestrating, (sterk verweerde) oude muren, bermen (open plekken), wegranden, nieuwe dijken, perken, moestuinen, akkers, stoepranden en stortterreinen.
De variëteit Senecio vulgaris var. hybernicus vind je het meest nabij spoorwegterreinen.

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit Europa. Nu in alle werelddelen, in streken met een gematigd klimaat.


gbif.org

Nederland: Zeer algemeen.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.

Klein kruiskruid

verspreidingsatlas.nl

Senecio vulgaris var. hybernicus

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeer algemeen, maar iets minder talrijk in de Kempen.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonië: Algemeen, maar iets minder talrijk in de Ardennen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 3, Jan Kops (1814)


Flora Batava, deel 3, Jan Kops (1814)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 2, Martinus Houttuyn (1796)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 2, Martinus Houttuyn (1796)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

     

© 2001-2018 K.M. Dijkstra