Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Kleine ratelaar - Rhinanthus minor

Andere namen

Frysk: Lytse rinkelbel

English: Little yellowrattle

Français: Petit rhinanthe

Deutsch: Kleiner Klappertopf

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Lamiales

Familie: Orobanchaceae (Bremraapfamilie)

Geslacht: Rhinanthus (Ratelaar)

Soort: Rhinanthus minor

Naamgeving (Etymologie): Rhinanthus komt van het Griekse rhis of rhinos (neus) en anthos (bloem), hetgeen slaat op de bovenlip van de bloemkroon, die als een neus vooruitsteekt. Minor betekent kleiner.

Kruising: Kleine ratelaar kan een kruising vormen met met Grote ratelaar (Rhinanthus x  fallax).


Rhinanthus x fallax
© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


Rhinanthus x fallax
© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


Rhinanthus x fallax
© Peter Meininger - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Rhinanthus x fallax
© Peter Meininger - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Eenjarig.

Plantvorm: Halfparasiet.

Winterknoppen: Therofyt.

Bloeimaanden: Mei, juni, juli, augustus en september.

Afmeting: 10-50 cm.


Piet Bremer - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Meneerke bloem - CC BY-SA 3.0


Bartosz Cuber - CC BY-SA 3.0


UuMUfQ - CC BY-SA 3.0

Wortels


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: De rechtopstaande stengels zijn al dan niet vertakt. Vaak hebben ze zwarte strepen of stippen en ze zijn niet of maar weinig behaard.


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Sannse - CC BY-SA 3.0


Jerzy Opiola - GFDL


Belladonna2 - CC BY-SA 3.0

Bladeren: De donkergroene, langwerpige tot lijnvormige bladeren zijn 0,5-1,5 cm breed en getand. De schutbladen hebben dezelfde kleur en iets toegespitste maar niet genaalde tanden, die naar de top van het schutblad toe kleiner worden.


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


Kristian Peters - CC BY-SA 3.0


AnRo0002 - CC0


http://www.kuleuven-kulak.be/

Bloemen: Tweeslachtig. De lichtgele bloemen zijn 1-1½ cm. De kroonbuis is recht. De onderlip staat af. De 0,5-1 mm lange tanden van de bovenlip zijn meer breed dan lang en afgerond. De keel staat min of meer open. De stempel is korter dan de bovenlip. De kelk is kaal of hoogstens aan de rand behaard.


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


Hans Toetenel  - CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


Kristian Peters - CC BY-SA 3.0

Vruchten: Een doosvrucht. De zaden zijn kortlevend (één tot vijf jaar). Tweezaadlobbig.


Didier Descouens - CC BY-SA 4.0


Meneerke bloem - CC BY-SA 3.0


Griensteidl - CC BY-SA 3.0


kuleuven-kulak.be


dzn.eldoc.ub.rug.nl


dzn.eldoc.ub.rug.nl

   

Biotoop

Bodem: Zonnige plaatsen op vochtige tot droge (gemiddeld op iets drogere plaatsen dan Grote ratelaar), voedselarme tot matig voedselrijke, zwak zure tot kalkhoudende, maar meestal basische grond. Ook in zwak brak milieu (zand, leem, zavel, klei, mergel en veen). Kleine ratelaar is een halfparasiet en parasiteert op grassen.

Groeiplaatsen: Rivierduinen, zeeduinen (duinhellingen en ijl struwelen in duinvalleien), venen, grasland (nabegraasd grasland, schraal hooiland, kalkgrasland, vochtig beekdalhooiland en polderboezems), bermen, zandige dijken en heide (grazige, droge heide op leem).

Verspreiding

Wereld: Europa, behalve in de meest zuidelijke delen en in West-Azië (tot in West-Siberië en de Kaukasus). Ingeburgerd in Noord-Amerika.


gbif.org

Nederland: Plaatselijk vrij algemeen in Zuid-Limburg, in de duinen en in Zeeland en vrij zeldzaam in het rivierengebied. Elders zeldzaam.
Rode lijst 2012. Gevoelig. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Sterk afgenomen. Oorspronkelijk inheems.

Kleine ratelaar

verspreidingsatlas.nl

Kleine ratelaar x Grote ratelaar (Rhinanthus × fallax)

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij algemeen in het kustgebied en in het Maasgebied. Elders zeldzaam. Sterk afgenomen, met name in het binnenland.
Rode lijst. Kwetsbaar.

Wallonië: Vrij algemeen in het Maasgebied en Lotharingen. Elders zeldzaam.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 6, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1832)


Flora Batava, deel 6, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1832)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


A
Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

     

© 2001-2018 K.M. Dijkstra