Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Kleine steentijm - Clinopodium acinos

Andere namen

Frysk: Kalktime

English: Basil Thyme

Français: Petit Basilic

Deutsch: Steinquendel

Verouderde of andere namen: Acinos arvensis, Calamintha acinos, Satureja acinos, Thymus acinos

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Lamiales

Familie: Lamiaceae (Lipbloemenfamilie)

Geslacht: Clinopodium (Borstelkrans)

Soort: Clinopodium acinos

Naamgeving (Etymologie): Clinopodium (Oud-Grieks voor voetenbankje) en komt van van klinoo (neerliggend) en podion (voetje), d.w.z. planten met een liggende stengel. Clinopodium verwijst naar de harige schutbladen, die een bankje voor de bloemen vormen. Waarschijnlijk werd echter vroeger tijm met deze naam bedoeld. Acinos komt van het Griekse akinos, een welriekend kruid.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Eenjarig, maar soms overblijvend.

Plantvorm: Kruid

Winterknoppen: Therofyt of chamaefyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus en september.

Afmeting: 15-30 cm.


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl

© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl

© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 3.0 at

Wortels


http://herbariaunited.org/


http://herbariaunited.org/


http://herbariaunited.org/


http://herbariaunited.org/

Stengels: De opstijgende stengels zijn vertakt.


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 3.0 at


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 3.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 3.0 at

Bladeren: De behaarde bladen zijn vrij stevig met meestal een omgerolde rand. Ze zijn eirond tot bijna langwerpig, vaak min of meer ruitvormig, met van onderen uitspringende nerven, zwak gezaagd en meestal smaller dan 1 cm.


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 3.0 at


Catherine Mahyeux - CC BY-SA 2.0 FR


bertrant.bui - CC BY-SA 2.0 FR

Bloemen: Tweeslachtig (een bloem met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsorganen). Losse eindstandige bloeiwijzen met schijnkransen van twee tot tien bloemen. De 0,7-1 cm grote bloemen groeien in de oksels van gewone bladeren. Ze zijn paarsblauw of zelden wit met in de keel een witte vlek. Ze steken maar weinig uit de kelk. De kelkbuis heeft aan de voet een uitzakking en naar de top een vernauwing.


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl

© Gerrit Welgraven - verspreidingsatlas.nl


Hans Toetenel - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Vruchten: Een splitvrucht. De vruchtkelk is gesloten. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.


Mathieu Menand - CC BY-SA 2.0 FR


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

 

Biotoop

Bodem: Zonnige, snel opwarmende, vaak open plaatsen op min of meer droge, voedselarme, kalkrijke grond (mergel, zand en stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Akkers (akkeranden), rivierduinen, rivierdijken, zeeduinen (duinhellingen), kalkrijke hellingen, kalkrijke bermen, langs paadjes, grasland (open plaatsen in kalkgrasland), puinhellingen en rotsrichels.

Verspreiding

Wereld: Zuid-, West- en Midden-Europa, Zuidwest-Azië en Noordwest-Afrika (Atlasgebergte). Ingeburgerd in Noord-Amerika.


gbif.org

Nederland: Vrij zeldzaam in de Hollandse duinen en zeer zeldzaam in Zuid-Limburg, Zeeland en in het rivierengebied.
Rode lijst 2012. Bedreigd. Trend sinds 1950: sterk afgenomen. Zeldzaam. Oorspronkelijk inheems.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeer zeldzaam.
Rode lijst. Bedreigd.

Wallonië: Plaatselijk vrij algemeen in het Maasdistrict en Lotharingen en zeldzaam in de Ardennen. Elders zeer zeldzaam.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 9, Jan Kops en Johannes Everhardus van der Trappen (1846)


Flora Batava, deel 9, Jan Kops en Johannes Everhardus van der Trappen (1846)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

   

© 2001-2018 K.M. Dijkstra