Wilde planten in Nederland en België

Kleine bevernel - Pimpinella saxifraga

Frysk: Lyts wyld anys

English: Burnet Saxifrage

Français: Petit Boucage

Deutsch: Kleine Bibernelle

Synoniemen:

Familie: Apiaceae (Schermbloemenfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Er was voorheen veel verwarring over de naam Pimpernel. De wortelbladen van Pimpinella lijken namelijk op die van Sanguisorba (Nederlandse naam Pimpernel). Pimpinella of Bi-pinella (Latijn) betekent tweenervig. Saxifraga is afgeleid van het Latijnse saxum (rots) en frango (breken), dus rotsen brekend.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juli, augustus en september.

Afmeting: 15-70 cm.


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Liczyrzepa -
CC BY-SA 3.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiant - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiant - CC BY-SA 4.0

Wortels: Een penwortel. Aan de wortelhals zie je de vezelige resten van de afgestorven bladstelen.


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0

Stengels: De stengels zijn met merg gevuld of hebben in de vruchttijd een nauwe holte. Verder zijn ze rond, fijn gestreept, kortharig, nauwelijks geribd en stevig. Ze zijn moeilijk door te breken.


AnRo0002 -
CC0


AnRo0002 -
CC0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiant - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiant - CC BY-SA 4.0

Bladeren: De bladeren zijn zeer veranderlijk. De onderste bladeren zijn dof van kleur, eirond, één- tot tweevoudig geveerd met twee tot zeven gezaagde tot veerspletige blaadjes. Ze zijn 1-1,5 cm. De middelste bladeren zijn dubbel geveerd.


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


AnRo0002 -
CC0


AnRo0002 -
CC0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiant - CC BY-SA 4.0

Bloemen: Tweeslachtig. De 2 mm grote bloemen zijn wit. De stijlen zijn in de bloeitijd korter dan het vruchtbeginsel.


Piet Bremer -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


$Mathe94$ -
CC BY-SA 3.0


$Mathe94$ -
CC BY-SA 3.0


Mark14 -
CC BY 2.0

Vruchten: Een splitvrucht. De vruchten zijn eivormig, 2-2½ mm, met weinig opvallende ribben. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiant - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiant - CC BY-SA 4.0


Pierre Crouzet - tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR


Digitale zadenatlas

Biotoop

Bodem: Zonnige plaatsen op droge tot matig vochtige, voedselarme tot matige voedselrijke, zwak zure, neutrale of basische, kalkhoudende, niet te sterk bemeste grond (lemig zand, leem, löss, lichte zavel, mergel en stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Grasland (ruig grasland, schraal grasland, weiland en kalkgrasland), bermen, rotsen, heide, zeeduinen, rivierdijken, kanaaldijken en langs spoorwegen (spoordijken).

Verspreiding

Wereld: Het grootste deel van Europa. Oostelijk tot in Centraal-Azië. Ingeburgerd in Noord-Amerika en Nieuw-Zeeland.

Nederland: Vrij algemeen in Zuid-Limburg, het oostelijke rivierengebied en in de Zeeuwse en Hollandse duinen en vrij zeldzaam in het oosten van Nederland. Elders zeer zeldzaam.

Vlaanderen: Vrij algemeen.
Wallonië:
Vrij algemeen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 12, Jan Kops, P. M. E. Gevers Deijnoot en F. A. Hartsen (1865)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 7, Adolphus Ypey (1813)


Saxifragia minor
Cruijdeboek, deel 2, Rembert Dodoens. Bloemen, welrieckende cruyden, saden, ende dyer ghelijcken (1554)


Flora regni borussici, deel 10, A.G. Dietrich (1842)


Botanischer Bilderatlas nach De Candolle's Natürlichem Pflanzensystem, Carl Hoffmann (1884)


New Kreüterbuch, L. Fuchs (1543)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Plantarum seu stirpium icones, deel 1, M. de Lobel (1581)


Medizinal Pflanzen, deel 2, F.E. Köhler, W. Müller (1890)


Kräuterbuch, Unsere Heilpflanzen in Wort und Bild, Friedrich Losch (1914)


Svensk botanik, deel 3, J.W. Palmstruch e.a. (1807)


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL