Wilde planten in Nederland en België

Klimopereprijs - Veronica hederifolia

Frysk: Klimmerblêderf

English: Ivy-leaved Speedwell

Français: Véronique à feuilles de lierre

Deutsch: Efeu-Ehrenpreis

Synoniemen:

Familie: Plantaginaceae (Weegbreefamilie)

Naamgeving (Etymologie): De naam ereprijs is mogelijk afkomstig van de Vlaamse botanist Dodoens, die de planten eer ende prijs oft loff gaf vanwege hun geneeskrachtige eigenschappen. Er zijn echter nog een tweetal verklaringen in omloop. Ereprijs zou zijn naam te danken hebben aan het feit dat in de Middeleeuwen winnaars van grote toernooien een krans kregen van deze bloemen. Een derde verklaring is dat een Frankische koning vele jaren aan huiduitslag leed en daarvoor, na goede raad van een jager, dit plantje gebruikte en genas van de huiduitslag. Toen gaf hij het plantje de naam ereprijs. Veronica is genoemd naar de heilige Veronica. Veronica zou in een zweetdoek de afdruk gekregen hebben van het aangezicht van Christus. Sommigen menen in de bloem een weergave te zien van die afdruk. Hederifolia betekent bladen, gelijkend op die van Klimop.

Ondersoorten: Akkerklimopereprijs (subsp. hederifolia of var. hederifolia) en Bosklimopereprijs (subsp. lucorum of var. sublotata).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Eenjarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Therofyt.

Hoofdbloei: Maart t/m mei.

Afmeting: 5-30 cm.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels


herbariaunited.org


herbariaunited.org


herbariaunited.org


herbariaunited.org

Stengels: De zacht behaarde stengels zijn liggend-opstijgend of staan soms rechtop.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Joop Verburg - verspreidingsatlas.nl

Bladeren: De ongeveer 1,5 cm grote bladen zijn rondachtig of iets niervormig, met drie tot zeven lobben en een grote eindlob. De bladen zijn onderaan tegenoverstaand, maar verderop staan ze verspreid.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Bert Verbruggen - verspreidingsatlas.nl


Kristian Peters -
CC BY-SA 3.0


Kristian Peters -
CC BY-SA 3.0

Bloemen: Tweeslachtig. De 4-8 mm grote bloemen groeien vanuit een bladoksel. Ze zijn lichtblauw of lila met donkere aders. De middellijn is hoogstens even groot als die van de kelk. De spitse kelkslippen zijn hartvormig. Verder hebben de bloemen vier kroonbladen, twee meeldraden en een bovenstandig vruchtbeginsel met een stijl en stempel.
Bosklimopereprijs: De 4-6 mm brede bloemkroon is bleeklila heeft geen witte keel. De kelkbladen hebben meestal enkele haren aan de onderkant. De bleeklila helmhokjes zijn 0,4-0,8 mm lang.
Akkerklimopereprijs: De 5-8 mm brede bloemkroon is lichtblauw met een witte keel. De kelkbladen zijn aan de onderkant meestal kaal. De haren langs de rand zijn 0,7-1 mm lang. De blauwe helmhokjes zijn 0,7-1,2 mm lang.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 4.0


Kaldari - Public Domain

Vruchten: De kale doosvruchten zijn vrijwel bolvormig en aan de randen ingesnoerd (daardoor ondiep vierlobbig). In de vruchttijd hebben de kelkbladen naar buiten gebogen zijranden, die tegen elkaar aandrukken. De zaden zijn schotelvormig en hebben een oliehoudend aanhangseltje. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.
Bosklimopereprijs: De vruchtsteel is meestal drie tot vier keer zo lang als de kelk. De stijlrest is 0,3-0,6 mm lang.
Akkerklimopereprijs: De vruchtsteel is meestal twee tot drie keer zo lang als de kelk. De stijlrest is 0,7-1 mm lang.


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


Gérard Leveslin - tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR


Dominique Remaud - tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR


Dominique Remaud - tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR


©2006 Digital Plant Atlas - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde, open plaatsen (ook als pionier) op matig droge tot matig vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijke, kalkarme tot vaak kalkhoudende grond (lemig zand, leem, zavel, löss, mergel en lichte klei).
Bosklimopereprijs: Vooral op beschaduwde, zandige grond.

Groeiplaatsen: Akkers, tuinen, wijngaarden, grasland (open plekken en onder groepjes bomen in weiland), bermen, dijken, bossen (aan de voet van steile hellingen en bij boomvoeten), heggen, struwelen, houtwallen, kapvlakten, plantsoenen, waterkanten (beschaduwde, zandige oeverwallen van rivieren en beken) en zeeduinen (ruderale plaatsen).
Akkerklimopereprijs: Het meest in akkers, maar ook wel op open plekken in grasland.

Verspreiding

Wereld: Veronica hederifolia: Zuidwest-Azië, Noordwest-Afrika en in Europa, behalve in het noordoosten en het hoge noorden. Plaatselijk ingeburgerd in de Verenigde Staten, Australië en Nieuw-Zeeland.
Akkerklimopereprijs: Europa.
Bosklimopereprijs: Europa.

Akkerklimopereprijs

Bosklimopereprijs

Nederland: Algemeen.
Akkerklimopereprijs: Algemeen, maar zeldzaam op arme zand- en veengrond en op zware klei.
Bosklimopereprijs: Algemeen in West-Nederland, vooral in de binnenduinrand. Elders vrij zeldzaam tot zeldzaam.

Akkerklimopereprijs

Bosklimopereprijs

Vlaanderen: Vrij agemeen.
Akkerklimopereprijs
: Vrij algemeen.
Bosklimopereprijs: Vrij algemeen.
Wallonië
: Vrij algemeen.
Akkerklimopereprijs
: Vrij zeldzaam.
Bosklimopereprijs: Vrij algemeen.

Akkerklimopereprijs

Bosklimopereprijs

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 5, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1828)


Deutschlands flora, deel 13, J. Sturm, J.W. Sturm (1828-1830)


Flora regni borussici, deel 2, A.G. Dietrich (1834)


New Kreüterbuch, L. Fuchs (1543)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 6, J.E. Sowerby (1866)


Flora Londinensis, deel 2, William Curtis (1777-1778)


La flore et la pomone francaises, deel 4, J.H. Jaume Saint-Hilaire (1831)


Morsus gallinae folio hederulae
Plantarum seu stirpium icones, deel 1, M. de Lobel (1581)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Bilder ur Nordens Flora, deel 1, Carl Axel Magnus Lindman (1922-1926)


British entomology, deel 6, J. Curtis (1823-1840)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)

2001-2022 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL