Wilde planten in Nederland en België

 Nederlandse namen   Wetenschappelijke namen 

Klokjesgentiaan - Gentiana pneumonanthe

Frysk: Skieppeklokje

English: Marsh Gentian

Français: Gentiane pneumonanthe

Deutsch: Lungenenzian

Synoniemen:

Familie: Gentianaceae (Gentiaanfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Gentiana is genoemd naar Gentius, koning van Illyrië, die de Gele gentiaan zou heben aanbevolen als geneesmiddel. Pneumonanthe is afgeleid van het Griekse pneuma (long) en anthos (bloem).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juli, augustus en september.

Afmeting: 15-60 cm.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Jelle Hofstra - verspreidingsatlas.nl

Wortels


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


herbariaunited.org


herbariaunited.org

Stengels: De stengels zijn min of meer vierkantig met vier zwakke ribben. Ze kunnen één of meerdere stengels hebben.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


© Bert Verbruggen - verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl

Bladeren: De bladeren vormen geen wortelrozet. Ze zijn lijnvormig, maar soms vrij breed langwerpig. Ze hebben één tot drie nerven en zijn alleen helemaal onderaan met elkaar vergroeid. Ze worden tot 5 cm lang.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0

Bloemen: Tweeslachtig. De bloemen staan afzonderlijk aan de top van de stengels en één of twee in de bladoksels. Ze zijn blauw en hebben aan de buitenkant vijf groene strepen. Van binnen zijn ze groen gestippeld. Verder zijn ze trompetvormig en 2½-4½ cm lang. De bloemkroon heeft vier of vijf slippen. De kelkis groen en heeft vijf smalle tanden.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Koen van Zoest - verspreidingsatlas.nl

Vruchten: Een rechtopstaande doosvrucht. Tweezaadlobbig.


Borealis55 -
CC0


didier.roubaudi - tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR


didier.roubaudi - tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR


Digitale zadenatlas

Biotoop

Bodem: Zonnige plaatsen op vochtige tot natte, voedselarme, zwak zure tot zure grond (zand, leem en veen).

Groeiplaatsen: Heide (dopheidevelden op leem, o.a. langs paden, bermen in heideontginningen, afgeplagde stukken en glooiingen op de grens van natte heide en grasland) en grasland (blauwgrasland, schraal hooiland en laag blijvend grasland).

Verspreiding

Wereld: Vanaf Midden-Portugal, Midden-Engeland en Zuid-Scandinavië door Midden- en Oost-Europa tot in Centraal-Siberië.

Nederland: Vrij zeldzaam in het oosten en midden van het land en zeer zeldzaam in laagveengebieden en op de Waddeneilanden. Sterk achteruitgegaan.

Vlaanderen: Vrij zeldzaam in de Kempen. Elders zeer zeldzaam of of ontbrekend.

Wallonië: Vrij zeldzaam in de Ardennen. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 5, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1828)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 2, Martinus Houttuyn (1796)


Cruijdeboek, deel 2, Rembert Dodoens. Bloemen, welrieckende cruyden, saden, ende dyer ghelijcken (1554)


Naturalis Biodiversity Center


Botanischer Bilderatlas nach dem natürlichem Pflanzensystem, K. Hoffmann, E. Dennert (1911)


Flora regni borussici, deel 2, A.G. Dietrich (1834)


Bilder ur Nordens Flora, deel 1, Carl Axel Magnus Lindman (1922-1926)


Flora Parisiensis, deel 4, P. Bulliard (1776-1781)


Campanula autumnalis Dodonei
Hortus Eystettensis, deel 2, Bessler, Basilius (1620)


Pneumonanthe
Plantarum seu stirpium icones, deel 1, M. de Lobel (1581)


Deutschlands flora, deel 8, J. Sturm, J.W. Sturm (1810-1812)


Pflanzenleben des Schwarzwaldes, Friedrich Oltmanns (1927)


Botanische Wandtafeln, A. Peter (1901)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 6, J.E. Sowerby (1866)


British entomology, deel 7, J. Curtis (1823-1840)


© 2001-2020 K.M. Dijkstra