Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Knopbies - Schoenus nigricans

Andere namen

Frysk: Knopspyts

English: Black Bog-rush

Français: Choin noirâtre

Deutsch: Schwarze Knopfbinse

Verouderde of andere namen: Zwarte knopbies

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Poales

Familie: Cyperaceae (Cypergrassenfamilie)

Geslacht: Schoenus (Knopbies)

Soort: Schoenus nigricans

Naamgeving (Etymologie): Schoenus is afgeleid van het Griekse schoinos (strik), gebruikt als vlechtwerk, vanwege de taaiheid van de halmen. Nigricans betekent zwartachtig.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt of helofyt.

Bloeimaanden: Mei, juni en juli, maar soms ook in augustus en september.

Afmeting: 10-45 cm.


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Hans Toetenel - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Hans Toetenel - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Krzysztof Ziarnek - GFDL

Wortels


  http://herbariaunited.org/


  http://herbariaunited.org/


  http://herbariaunited.org/


  http://herbariaunited.org/

Stengels: De ronde stengels zijn stug en hebben alleen aan de voet bladeren. Knopbies vormt dichte pollen.


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Giulio Pandeli - CC BY-NC-ND 4.0

Bladeren: De gootvormige bladeren hebben een overlangse groef, zijn minder dan 1 mm breed en worden naar de top vaak dor en bruin. Ze zijn half zo lang tot iets langer dan de stengel. De open bladscheden zijn glanzend donkerbruin.


Daderot - CC0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Gianluca Nicolella - CC BY-NC-ND 4.0


Gianluca Nicolella - CC BY-NC-ND 4.0

Bloemen: Tweeslachtig. De bloeiwijze is hoofdjesachtig, 1-1½ cm lang en bevat vijf tot vijftien zwartbruine, afgeplatte, langwerpige aartjes. Meestal zitten er twee schutbladen aan de voet. Het onderste steekt vaak boven de bloeiwijze uit en is 2-5 cm, maar soms tot 10 cm lang en is aan de voet schedeachtig verbreed. De helmknoppen worden tot bijna 0,5 cm lang. De stijl is lang, heeft drie stempels en is aan de voet iets verdikt. De kafjes  zijn glanzend zwartbruin. De onderste twee tot vier kafjes hebben geen bloem. Daarop volgen meestal drie kafjes met volledig ontwikkelde bloemen en daarna nog eens twee met onvolledig ontwikkelde bloemen.


Hans Toetenel - CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


Krzysztof Ziarnek - CC BY-SA 3.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of nootje. De zaden zijn stomp driekantig, 1½ mm lang en glanzend wit. Ze zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Eenzaadlobbig.


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Carlo Cibei - CC BY-NC-ND 4.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige plaatsen op natte, voedselarme, zwak zure tot kalkrijke, zoete of ontziltende grond. Er zijn open plekken nodig tijdens de vestiging (zand, leem en veen).

Groeiplaatsen: Zeeduinen (duinvalleien, duinmoerassen, valleitjes in duinweiland en strandvlakten omringd door duinen waaruit zoet water toevloeit), moerassen (kalkmoerassen en moerassen op de grens van beekdalen en heide met kalkrijke kwel) en grasland (blauwgrasland).

Verspreiding

Wereld: Zuidwest-Azië, Noord-Afrika, Somalië en Zuid-, Midden- en West-Europa, noordelijk tot in Schotland en het Oostzeegebied. Andere ondersoorten komen voor in Zuid-Afrika, het Caribische gebied en in Californië.


gbif.org

Nederland: Plaatselijk vrij algemeen op de Waddeneilanden en in de Hollandse duinen tussen Bergen en Castricum. Zeer zeldzaam elders in de duinen en bij Amersfoort.
Rode lijst 2012. Bedreigd. Trend sinds 1950: sterk afgenomen. Zeldzaam. Oorspronkelijk inheems.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeer zeldzaam in de duinen en in de Zand- en Zandleemstreek.
Rode lijst. Met verdwijning bedreigd.

Wallonië: Vroeger zeer zeldzaam in de moerassen van de Semois in Lotharingen.
Rode lijst. Verdwenen uit Wallonië.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 3, Jan Kops (1814)


Flora Batava, deel 3, Jan Kops (1814)


Schwarzes Knopfgras
Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


A
Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

     

© 2001-2018 K.M. Dijkstra