Wilde planten in Nederland en België

Koningskaars - Verbascum thapsus

Frysk: Aronsstêf

English: Mullein

Français: Bouillon blanc

Deutsch: Kleinblütige Königskerze

Synoniemen:

Familie: Scrophulariaceae (Helmkruidfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Verbascum is een verbastering van barbascum (gebaard), planten bedekt met vilt en voorzien van gebaarde meeldraden. Thapsus betekent een plant afkomstig van het eiland Thapsos.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Tweejarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juli, augustus, september en oktober.

Afmeting: 80-200 cm.


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


© Grada Menting - verspreidingsatlas.nl


Bjoertvedt -
CC BY-SA 3.0


Leridant -
CC BY 2.5

Wortels: Een penwortel.


herbariaunited.org


herbariaunited.org


herbariaunited.org


herbariaunited.org

Stengels: Meestal maar één, niet vertakte, zachtgrijze of wit-wollige stengel.


© Bert Verbruggen - verspreidingsatlas.nl


Andrea Moro -
CC BY-SA 4.0


Brunello Pierini -
CC BY-NC-ND 4.0


Gianluca Nicolella -
CC BY-NC-ND 4.0

Bladeren: De bladeren zijn langwerpig-eirond en zwak gekarteld. De stengelbladeren zijn naar de voet geleidelijk versmald in twee brede lijsten, die zich naar onderen langs de stengel voortzetten tot aan of voorbij het vorige blad. Ze zijn dicht wollig behaard en worden tot 40 cm lang. De rozetbladen hebben een stompe top en de stengelbladen een zwak toegespitste top.


Piet Bremer -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Dcrjsr -
CC BY 4.0


AnRo0002 -
CC0


John Tann -
CC BY 2.0

Bloemen: Tweeslachtig. De bloemen zitten in dichte kluwens, die verenigd zijn tot een aarvormige bloeiwijze. Deze heeft een korte steel. De bloemen zijn lichtgeel, 1,2-2,5 cm en trechtervormig. Ze hebben vijf meeldraden. De onderste twee zijn langer dan de andere en (vrijwel) niet behaard. De helmknoppenvan deze twee meeldraden zijn kort pijlvormig en lopen iets af langs de helmdraad. De bovenste drie meeldraden met wit-wollige helmdraden. De stempel is knopvormig.


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


© Bert Verbruggen - verspreidingsatlas.nl


Notafly2 -
CC BY-SA 4.0


Andrea Moro -
CC BY-SA 4.0

Vruchten: Een doosvrucht. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.


Franco Rossi -
CC BY-NC-ND 4.0


Liliane Roubaudi - tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR


Yoan Martin - tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR


Digitale zadenatlas

Biotoop

Bodem: Zonnige, open plaatsen op droge, goed doorlatende, matig voedselarme tot matig voedselrijke, meestal kalkhoudende, maar soms zwak zure, omgewerkte grond (meestal op zand, soms op mergel of zavel en op stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Langs spoorwegen (spoorbermen), zeeduinen (o.a. langs duinpaden en open plekken), heggen, struwelen, houtwallen, bermen (open, zandige plekken), grasland (ruig grasland), dijken, puin, afgravingen (zandgroeven), zanddepots, braakliggende grond, opgespoten grond, industrieterreinen, haventerreinen, bouwterreinen, stortterreinen, tussen straatstenen, steile kalkhellingen en ruigten (kalkrijke en beweide ruigten).

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit Zuid-Europa. Nu ook op veel plekken in gematigde streken in alle werelddelen, behalve Afrika.

Nederland: Vrij algemeen. Zeldzamer in het noordoosten.

Vlaanderen: Vrij algemeen.
Wallonië:
Vrij algemeen, maar zeldzamer in de Ardennen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 3, Jan Kops (1814)


Flora Batava, deel 17, Jan Kops en F.W. van Eeden (1885)


Flora Batava, deel 21, Jan Kops, F.W. van Eeden en L.Vuyck (1901)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 3, Johan Carl Krauss (1796)


Botanischer Bilderatlas nach dem natürlichem Pflanzensystem, K. Hoffmann, E. Dennert (1911)


Kräuterbuch, Unsere Heilpflanzen in Wort und Bild, Friedrich Losch (1914)


Plantae medicinales, deel 2, Nees von Esenbeck, M.F. Wijhe, A. Henry (1828-1833)


New Kreüterbuch, L. Fuchs (1543)


Svensk botanik, deel 2, J.W. Palmstruch e.a. (1803)


Bilder ur Nordens Flora, deel 1, Carl Axel Magnus Lindman (1922-1926)


Herbarium Blackwellianum, deel 1, E. Blackwell (1750)
Herbarium Blackwellianum, deel 6, E. Blackwell (1773)


Flora homoeopathica, deel 2, E. Hamilton, H. Sowerby (1853)


Flore médicale, deel 2, F.P. Chaumeton (1829)


La flore et la pomone francaises, deel 2, J.H. Jaume Saint-Hilaire (1829)


Hortus Eystettensis, deel 2, Bessler, Basilius (1620)


Plantarum seu stirpium icones, deel 1, M. de Lobel (1581)


Wit Wollecruyt manneken
Cruijdeboek, deel 1, Rembert Dodoens. Gheslacht, onderscheet, fatsoen, naemen, cracht ende werckinghe (1554)


Botanischer Bilderatlas nach De Candolle's Natürlichem Pflanzensystem, Carl Hoffmann (1884)


Getreue Darstellung und Beschreibung der in der Arzneykunde gebräuchlichen Gewächse, deel 12, F.G. Hayne (1833)


Icones plantarum medico-oeconomico-technologicarum, deel 2, F.B. Vietz (1804)


New Kreüterbuch, P.A. Mattioli (1563)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 6, J.E. Sowerby (1866)


A curious herbal, deel 1, E. Blackwell (1737)


Medical Botany, deel 2, W. Woodville, W.J. Hooker, G. Spratt (1832)


Flora Parisiensis, deel 4, P. Bulliard (1776-1781)


Grandes Heures Anne de Bretagne, Jean (Jehan) Bourdichon (1503-1508)


Hortus floridus, fasicle pars altera, C. van de Passe (1614)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL