Koningsvaren

Namen

Wetenschappelijk: Osmunda regalis

Nederlands: Koningsvaren

Frysk: PlŻmfear

English: Royal Fern, Flowering Fern

FranÁais: Osmonde royale

Deutsch: KŲnigsfarn

Familie: Koningsvarenfamilie, Osmundaceae

Geslacht: Osmunda, Koningsvaren

Naamgeving: Osmunda is waarschijnlijk afgeleid van Osmund, een Saksische naam voor de God Thor. Regalis betekent  koninklijk.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Sporenplant.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Rijpe sporen: Juni, juli en augustus.

Afmeting: 30-160 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl

Wortels: De ongeveer bolvormige (soms vertakte) wortelstok  heeft een doorsnede tot 30 cm, staat rechtop met daarop de resten van afgestorven bladeren.


bisque.iplantcollaborative.org - CC BY-NC 3.0


bisque.iplantcollaborative.org - CC BY-NC 3.0


images.cyberfloralouisiana.com - CC BY-NC 3.0


mississippiplants.org - CC BY-NC 3.0

Stengels: Rechtopstaande vruchtbare bladstelen.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Piet Bremer  - CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl

Bladeren: Jonge bladeren zijn aan de top opgerold. De buitenste bladen zijn onvruchtbaar. Ze worden 30-200 cm, zijn langwerpig-eirond, dubbel geveerd, met stompe deelblaadjes  en een vrijwel gave rand. De steel is korter dan de bladschijf  en begroeid met later afvallende, wollige, geelbruine haren.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Piet Bremer - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Vruchten: Sporen. De binnenste bladeren zijn vruchtbaar en worden meestal iets langer dan de buitenste. Ze hebben een langere steel. De bovenste delen zijn lijnvormig, vaak extra vertakt, dicht bezet met sporendoosjes en eindigen in een bruine pluim.


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


Patrizia Ferrari - CC BY-NC-ND 4.0


Cinzia Fracasso - CC BY-NC-ND 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Biotoop

Bodem: Zonnige tot halfbeschaduwde plaatsen op vochtige tot natte, voedselarme tot matig voedselrijke, humeuze, zure tot zwak zure grond (zand, leem en veen).

Groeiplaatsen: Bossen (lichte, natte plekken in loofbossen), houtwallen, hakhout, struwelen, ruigten, waterkanten (beschaduwde slootkanten en langs greppels), moerassen (veenmoeras en oud ijl rietland met veel veenmos), bermen, oude veendijken, eendenkooien, zeeduinen (duinvalleien) en langs spoorwegen (langs spoorsloten).

Verspreiding

Wereld: Europa, hoofdzakelijk in het westen en overwegend in het laagland. Ook in Afrika, Zuidoost-AziŽ en Noord- en Zuid-Amerika.

Koningsvaren - Osmunda regalis

Nederland: Plaatselijk vrij algemeen in het noordoosten, oosten en midden van het land en in Noord-Brabant, zeldzaam in de veengebieden in Noord- en Zuid-Holland en zeer zeldzaam in het kustbebied en Zuid-Limburg.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems. Beschermd.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij algemeen in de Kempen. Elders zeer zeldzaam.
Rode lijst. Thans niet bedreigd. Beschermd.

Koningsvaren - Osmunda regalis

WalloniŽ: Zeer zeldzaam.
Rode lijst. Ernstig bedreigd. Beschermd.

Wetenswaardigheden

Koningsvaren groeit langzaam en kan meer dan een eeuw oud worden. Vroeger werd de varen door kwekers verzameld en verwerkt tot een kiembed voor OrchideeŽn.

Oude illustraties

Flora Batava, deel 8, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1844)

Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 6, Johann Carl Krauss (1801)

Flora von Deutschland, ÷sterreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomť (1885 - 1905)

Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)

Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2017 K.M. Dijkstra