Wilde planten in Nederland en België

Kromhals - Anchusa arvensis

Frysk: Kowetonge

English: Annual Bugloss

Français: Buglosse des champs

Deutsch: Acker-Krummhals

Synoniemen: Lycopsis arvensis

Familie: Boraginaceae (Ruwbladigenfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Anchusa komt van het Griekse anchousa (blanketsel). Blanketsel is poeder om het gezicht blank te maken. Hoe dit in verband staat met deze planten is onbekend. Arvensis betekent op akkers groeiend.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur:Eenjarig, maar soms tweejarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Therofyt.

Bloeimaanden: Mei, juni, juli, augustus en september.

Afmeting: 15-60 cm.


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Hans Toetenel - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Teun Spaans - Public Domain


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 3.0

Wortels: Een penwortel.


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0

Stengels: De kantige, rechtopstaande stengels zijn stekeligbehaard. Niet vertakte planten staan stijf rechtop. Grotere planten hebben vaak bochtige, opstijgende en vertakte stengels. De bladeren hebben langs de stengel aflopende lijsten.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 3.0


Rasbak -
CC BY-SA 3.0


Meneerke bloem -
CC BY-SA 3.0

Bladeren: De verspreidstaande, stekelig behaarde, 10-15 cm grote bladeren zijn langwerpigtot iets lijnvormig, gegolfd, gekroesden onregelmatig getand. De onderste bladeren zijn gesteeld. De bovenste zijn zittend en halfstengelomvattend. De schutbladen zien er net zo uit als de gewone bladeren. Soms overwintert de plant als rozet.


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 3.0

Bloemen: Tweeslachtig. De 0,4 tot 1 cm grote bloemen zijn helderblauw met een witte buis en keelschubben. De kroonbuis maakt een S-bocht. De meeldraden zijn ingeplant in deze bocht, waardoor ze op ongelijke hoogte staan. De kelk is diep gedeeld. Bloemen met vijf vergroeide kroonbladen, vijf kelkslippen, vijf meeldraden en een vierhokkig bovenstandig vruchtbeginsel met een stijl en twee stempels.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


© Joop Verburg - verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl

Vruchten: Een splitvrucht. De nootjes zijn netnervig geaderd, fijn wrattig en gerimpeld. De zaden zijn kortlevend (één tot vijf jaar). Tweezaadlobbig.


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 3.0


Antti Bilund -
CC BY-SA 3.0


AnRo0002 -
CC0


Digitale zadenatlas

Biotoop

Bodem: Zonnige, warme, open plaatsen op droge, matig voedselarme tot voedselrijke, omgewerkte, kalkarme tot vaak kalkhoudende grond (zand, leem, zavel, klei en stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Akkers, wijngaarden, volkstuinen, braakliggende grond, bermen (open plaatsen) en zeeduinen (langs duinpaden, ruderale plaatsen en op met zand bedekt vloedmerk).

Verspreiding

Wereld: Europa, behalve in de meeste randgebieden. Oostelijk tot in Centraal-Azië. Ook in Ethiopië. Ingevoerd in Noord-Amerika en Australië.

Nederland: Algemeen in Noord-Brabant, Noord-Limburg, Gelderland, het rivierengebied en in de duinen. Zeldzaam tot zeer zeldzaam in Flevoland en in het noordoosten.

Vlaanderen: Vrij algemeen. Het meest  in het kustgebied,  in de Kempen en in Brabant.
Wallonië:
Zeldzaam, maar minder zeldzaam in Henegouwen en Lotharingen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 2, Jan Kops (1807)


Cleyn wilde ossentonghe
Cruijdeboek, deel 1, Rembert Dodoens. Gheslacht, onderscheet, fatsoen, naemen, cracht ende werckinghe (1554)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Unsere Unkräuter, Zweite Auflage, L. Klein (1926)


Genera plantarum florae germanicae, Dicotyledones Gamopetalae 2, deel 4, T.F.L. Nees von Esenbeck (1843)


New Kreüterbuch, L. Fuchs (1543)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 7, J.E. Sowerby (1867)


Flora Londinensis, deel 5, William Curtis (1784-1788)


Flora Parisiensis, deel 7, P. Bulliard (1776-1781)


Atlas des plantes de France, deel 3, Amédée Masclef (1893)


Introductio generalis in rem herbariam, deel 2, A.Q. Rivinus (1690-1777)


Hortus floridus, fasicle pars altera, C. van de Passe (1614)


Unkrauttaflen - Weed plates - Planches des mauvaises herbes - Ugressplansjer, E. Korsmo (1934-1938)


Flora regni borussici, deel 3, A.G. Dietrich (1835)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Bilder ur Nordens Flora, deel 3, Carl Axel Magnus Lindman (1922-1926)


A curious herbal, deel 1, E. Blackwell (1737)


Herbarium Blackwellianum, deel 3, E. Blackwell (1757)


Grandes Heures Anne de Bretagne, Jean (Jehan) Bourdichon (1503-1508)


Plantarum minus cognitarum Centuria I-V, deel 5, J.C. Buxbaum (1728-1740)


Stirpium historiae pemptades sex, sive libri XXX, R. Dodonaeus [Dodoens] (1583)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL