Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Kruidvlier - Sambucus ebulus

Andere namen

Frysk:

English: Dwarf Elder

Français: Sureau noir

Deutsch: Zwerg-Holunder

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Dipsacales

Familie: Adoxaceae (Muskuskruidfamilie)

Geslacht: Sambucus (Vlier)

Soort: Sambucus ebulus

Naamgeving (Etymologie): De naam vlier komt van het onrustig heen en weer fladderen van de bladeren in de wind. Sambucus komt van sambux (een rode verfstof), naar het rode sap der vruchten. Ebulus is mogelijk afgeleid van het Griekse eu (goed) en boule (raad), dus tegen vele ziektes. Het kan echter ook genoemd zijn naar Euboa (een Spaans eiland, vanwege de groeiplaats).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juli en augustus.

Afmeting: 60-150 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Een dikke, lange en vertakte wortelstok.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Stengels: De kruidachtige, vingerdikke stengels zijn kaal, gegroefd, meestal niet vertakt en gevuld met wit merg. Later in het jaar kan de stengel rood aanlopen.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De tegenoverstaande bladeren bestaan uit vijf tot dertien langwerpige, 5-15 cm lange, fijn gezaagde deelblaadjes met een spitse top. De steunblaadjes aan de voet van de blad-as zijn eirond en gezaagd. Ze verspreiden een duidelijke geur.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De bloemen vormen een vlakke tuil van 5-16 cm aan de stengeltop, maar soms ook in de oksels van de bovenste bladeren. De vijftallige bloemen zijn wit of soms roze. De helmknoppen van de vijf meeldraden zijn roodachtig. Het vruchtbeginsel is onderstandig met één stijl en stempel.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Edwin de Weerd - verspreidingsatlas.nl


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl

Vruchten: Een steenvrucht. De niet eetbare bessen zijn zwart. Tweezaadlobbig.


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


© Joop Verburg - verspreidingsatlas.nl


Schurdl - CC BY-SA 4.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijke, kalkrijke, humushoudende grond (klei, löss, leem en mergel).

Groeiplaatsen: Dijken, bermen, akkers (akkerranden), hellingen, kapvlakten, heggen, bosranden, bossen (langs bospaden), langs holle wegen, waterkanten (rivieroevers) en langs spoorwegen (spoorbermen).

Verspreiding

Wereld: Zuidwest-Azië, Noord-Afrika (Atlasgebied), Zuid-, West- en Midden-Europa. Noordelijk tot in Nederland en Schotland.


gbif.org

Nederland: Zeldzaam in Zuid-Limburg en zeer zeldzaam in het rivierengebied bij Nijmegen en langs de Maas in Midden-Limburg.
Rode lijst 2012. Kwetsbaar. Trend sinds 1950: matig afgenomen. Zeldzaam. Oorspronkelijk inheems.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeldzaam in de Leemstreek, langs de Schelde en in de Maasvallei. Elders zeer zeldzaam.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonië: Vrij zeldzaam in de Kalkstreek en Lotharingen. Elders zeer zeldzaam.

Wetenswaardigheden:
Kruidvlier is een oud geneeskruid voor ingewandskwalen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 18, Jan Kops en F.W. van Eeden (1889)


Flora Batava, deel 18, Jan Kops en F.W. van Eeden (1889)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 1, Dirk Leonard Oskamp (1796)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 1, Dirk Leonard Oskamp (1796)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

     

© 2001-2018 K.M. Dijkstra