Wilde planten in Nederland en BelgiŽ

Kruidvlier - Sambucus ebulus

Frysk:

English: Dwarf Elder

FranÁais: Sureau noir

Deutsch: Zwerg-Holunder

Synoniemen:

Familie: Adoxaceae (Muskuskruidfamilie)

Naamgeving (Etymologie): De naam vlier komt van het onrustig heen en weer fladderen van de bladeren in de wind. Sambucus komt van sambux (een rode verfstof), naar het rode sap der vruchten. Ebulus is mogelijk afgeleid van het Griekse eu (goed) en boule (raad), dus tegen vele ziektes. Het kan echter ook genoemd zijn naar Euboa (een Spaans eiland, vanwege de groeiplaats).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juli en augustus.

Afmeting: 60-150 cm.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Een dikke, lange en vertakte wortelstok.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Stengels: De kruidachtige, vingerdikke stengels zijn kaal, gegroefd, meestal niet vertakt en gevuld met wit merg. Later in het jaar kan de stengel rood aanlopen.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De tegenoverstaande bladeren bestaan uit vijf tot dertien langwerpige, 5-15 cm lange, fijn gezaagde deelblaadjes met een spitse top. De steunblaadjes aan de voet van de blad-as zijn eirond en gezaagd. Ze verspreiden een duidelijke geur.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De bloemen vormen een vlakke tuil van 5-16 cm aan de stengeltop, maar soms ook in de oksels van de bovenste bladeren. De vijftallige bloemen zijn wit of soms roze. De helmknoppen van de vijf meeldraden zijn roodachtig. Het vruchtbeginsel is onderstandig met ťťn stijl en stempel.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een steenvrucht. De niet eetbare bessen zijn zwart. Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Schurdl -
CC BY-SA 4.0


Digitale zadenatlas

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijke, kalkrijke, humushoudende grond (klei, lŲss, leem en mergel).

Groeiplaatsen: Dijken, bermen, akkers (akkerranden), hellingen, kapvlakten, heggen, bosranden, bossen (langs bospaden), langs holle wegen, waterkanten (rivieroevers) en langs spoorwegen (spoorbermen).

Verspreiding

Wereld: Zuidwest-AziŽ, Noord-Afrika (Atlasgebied), Zuid-, West- en Midden-Europa. Noordelijk tot in Nederland en Schotland.

Nederland: Zeldzaam in Zuid-Limburg en in het rivierengebied bij Nijmegen en langs de Maas in Midden-Limburg. Elders zeer zeldzaam.

Vlaanderen: Zeldzaam.
WalloniŽ:
Vrij zeldzaam.

Wetenswaardigheden

Kruidvlier is een oud geneeskruid voor ingewandskwalen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 18, Jan Kops en F.W. van Eeden (1889)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 1, Dirk Leonard Oskamp (1796)


Cruijdeboek, deel 6, Rembert Dodoens. Van der boomen, haghen, ende alle houtachtighe gewassen, en van huerder vruchten, gummen ende sapen ondersceet, fatsoen, naem, natuere, cracht ende werkinghe (1554)


Flora regni borussici, deel 5, A.G. Dietrich (1837)


Icones plantarum medico-oeconomico-technologicarum, deel 1, F.B. Vietz (1800)


Plantae medicinales, deel 2, Nees von Esenbeck, M.F. Wijhe, A. Henry (1828-1833)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Svensk botanik, deel 4, J.W. Palmstruch e.a. (1807)


Medical Botany, deel 4, W. Woodville, W.J. Hooker, G. Spratt (1832)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)


Flora Parisiensis, deel 1, P. Bulliard (1776-1781)


Flore mťdicale, deel 4, F.P. Chaumeton (1830)


Botanischer Bilderatlas nach De Candolle's NatŁrlichem Pflanzensystem, Carl Hoffmann (1884)


Kršuterbuch, Unsere Heilpflanzen in Wort und Bild, Friedrich Losch (1905)


New KreŁterbuch, P.A. Mattioli (1563)


New KreŁterbuch, L. Fuchs (1543)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 4, J.E. Sowerby (1865)


Flora Londinensis, deel 3, William Curtis (1778-1781)


A curious herbal, deel 2, E. Blackwell (1739)


Herbarium Blackwellianum, deel 5, E. Blackwell (1765)


Icones plantarum sponte nascentium in episcopatu Monasteriensi, deel 1, F. Wernekinck (1798)


Ebulus
Plantarum seu stirpium icones, deel 2, M. de Lobel (1581)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL