Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Kruisbladgentiaan - Gentiana cruciata

Andere namen

Frysk:

English: Cross-leaved Gentian

Français: Gentiane croisette

Deutsch: Kreuz-Enzian

Verouderde of andere namen: Kruisgentiaan

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Gentianales

Familie: Gentianaceae (Gentiaanfamilie)

Geslacht: Gentiana (Gentiaan)

Soort: Gentiana cruciata

Naamgeving (Etymologie): Gentiana is genoemd naar Gentius, koning van Illyrië, die de Gele gentiaan zou heben aanbevolen als geneesmiddel. Cruciata betekent met kruisgewijs staande bladen.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Chamaefyt.

Bloeimaanden: Juni, juli en augustus.

Afmeting: 7-45 cm.


Hans Toetenel - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 3.0

Wortels


  Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


  Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


  Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: De rechtopstaande stengels zijn afgerond-vierkantig. Vaak zijn er meer stengels. Kruisbladgentiaan is iets polvormend.


Cor Nonhof  - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Meneerke bloem  - CC BY-SA 3.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0

Bladeren: De tegenoverstaande bladeren zijn glanzend groen, langwerpig-eirond tot langwerpig en met drie tot vijf nerven. De onderste bladeren zijn in tweetallen aan de basis tot een lange schede (tot 10 cm) vergroeid.


© John Breugelmans - verspreidingsatlas.nl


Cor Nonhof  - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Cor Nonhof  - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 3.0

Bloemen: Tweeslachtig. De trompetvormige bloemen staan in de oksels van de bovenste bladeren en staan dicht opeen in bundels aan de top van de stengel. Ze zijn 2-2½ cm, van buiten blauwgrijs en van binnen blauw en met vier slippen. De kelk is vliezig en vaak aan een kant opengespleten.


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


Hans Toetenel  - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Peter Hegi  - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0

Vruchten: Een doosvrucht. Tweezaadlobbig.


Rüdiger Kratz - CC BY-SA 3.0


Aldo De Bastiani - CC BY-NC-ND 4.0


Michael Kleih - CC BY-NC-ND 4.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige, soms licht beschaduwde plaatsen op droge, humeuze, voedselarme, kalkrijke grond (duinzand en mergel).

Groeiplaatsen: Zeeduinen (begroeide noord-hellingen en duinvalleien), hellingen van nieuw gegraven sprangen, langs struwelen, bosranden en grasland (kalkgrasland).

Verspreiding

Wereld: Van Noordoost-Spanje door Midden- en Oost-Europa tot in de Kaukasus en West-Siberië. De noordwestgrens van het verspreidingsgebied loopt over het Belgische deel van de Sint Pietersberg, met als voorpost het Nederlandse duingebied.


gbif.org

Nederland: Zeldzaam. Oorspronkelijk alleen in de duinen tussen Egmond en Voorne. Nu ook op enkele andere plaatsen.
Rode lijst 2012. Gevoelig. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Zeer zeldzaam. Oorspronkelijk inheems. Beschermd.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Niet in Vlaanderen.

Wallonië: Zeldzaam tot zeer zeldzaam in het Maasgebied en in de zuidelijke Ardennen.
Rode lijst. Ernstig bedreigd. Beschermd.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 15, Jan Kops en F.W. van Eeden (1877)


Flora Batava, deel 15, Jan Kops en F.W. van Eeden (1877)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra