Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Late stekelnoot - Xanthium strumarium

Andere namen

Frysk:

English: Rough Cockleburr

Français: Lampourde glouteron

Deutsch: Gewöhnliche Spitzklette

Verouderde of andere namen: Xanthium italicum, Xanthium saccharatum, Xanthium macrocarpum

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Asterales

Familie: Asteraceae (Composietenfamilie)

Geslacht: Xanthium (Stekelnoot)

Soort: Xanthium strumarium

Naamgeving (Etymologie): De naam Stekelnoot heeft de te maken met de stekelige vrucht. Xanthium komt van het Griekse xanthos (geel), de soorten werden vroeger gebruikt om geel te verven. Strumarium komt van struma (kliergezwel), omdat de plant daartegen werd gebruikt.

Opmerking: Een zeer vormenrijke soort, die in sommige flora's wordt onderscheiden in  drie afzonderlijke soorten: Oeverstekelnoot of Grote stekelnoot (Xantium orientale), Stekende stekelnoot (Xanthium spinosum) en Late stekelnoot (Xanthium strumarium). De verschillen zijn echter klein. Stekende stekelnoot komt oorspronkelijk uit Zuid-Amerika en is hier een adventief.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Eenjarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Therofyt.

Bloeimaanden: Juli, augustus, september en oktober.

Afmeting: 15 tot 120 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels


storage.idigbio.org - CC BY-NC 3.0


bisque.iplantcollaborative.org - CC BY-NC 3.0


storage.idigbio.org - CC BY-NC 3.0


hasbrouck.asu.edu - CC BY-NC 3.0

Stengels: De stengels hebben paars getinte stengeltoppen. Ze zijn alleen in de onderste helft kort behaard en met  stijve, niet gestekelde takken.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De verspreidstaande  bladeren zijn vrij dun, donkergroen, eirond  tot driehoekig, borstelharig  en met  een hartvormige  voet. Ze zijn drie- tot vijflobbig of ze zijn niet ingesneden.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Eenslachtig. De bloemhoofdjes  zitten in kluwens aan de zijkanten van de bloeistengels of of soms ook aan het eind. De groenachtige hoofdjes zijn 5-6 mm. De bolvormige mannelijke hoofdjes staan boven de eivormige  vrouwelijke hoofdjes. Omwindselbladen  met rechte of haakvormige stekels.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Bert Verbuggen - verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of nootje. De rijpe bolster is donkergroen en onderaan ijl en bovenaan dicht bestekeld. De bolster is 1,2-1,7 cm lang en heeft meestal kale stekels. Tweezaadlobbig.


Willie Riemsma - CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


Roger Culos - CC BY-SA 3.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige, open plaatsen op vochtige tot natte, voedselrijke, met name stikstofrijke grond.

Groeiplaatsen: Waterkanten (periodiek ondergelopen zand- en grindoevers langs rivieren en plassen en rivierstrandjes), uiterwaarden, omgewerkte grond, ruderale plaatsen, ruigten, industrieterreinen, haventerreinen en stortterreinen.

Verspreiding

Wereld: Xanthium orientale komt oorspronkelijk uit Noord-Amerika. Ingeburgerd in o.a. Europa, behalve in het noordelijkste deel, in Zuidwest- en Zuid-Azië en Australië.


gbif.org

Nederland: Vrij zeldzaam in het rivierengebied van Midden-Nederland en langs de Maas in Limburg.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Vrij zeldzaam. Ingeburgerd tussen 1925 en 1949.

Late stekelnoot

verspreidingsatlas.nl

Oeverstekelnoot - Xanthium orientale

verspreidingsatlas.nl

Stekende stekelnoot - Xanthium spinosum

verspreidingsatlas.nl

 

Vlaanderen: Vrij zeldzaam ingeburgerd langs de Maas. Elders niet lang standhoudend.
Rode lijst. Criteria niet van toepassing.


Wallonië Zeldzaam ingeburgerd langs de Maas.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Stekende stekelnoot
Flora Batava, deel 17, Jan Kops en F.W. van Eeden (1885)


Stekende stekelnoot
Flora Batava, deel 17, Jan Kops en F.W. van Eeden (1885)


Flora Batava, deel 18, Jan Kops en F.W. van Eeden (1889)


Flora Batava, deel 18, Jan Kops en F.W. van Eeden (1889)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 4 (1800)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 4 (1800)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra