Wilde planten in Nederland en België

Lelietje-van-dalen - Convallaria majalis

Frysk: Maaieklokje

English: Lily-of-the-Valley

Français: Muguet de mai

Deutsch: Maiglöckchen

Synoniemen: Lelietje der dalen

Familie: Asparagaceae (Aspergefamilie)

Naamgeving (Etymologie): Convallaria is afgeleid van het Latijnse convallis (dal) en van het Griekse leiron (lelie). Majalis betekent in mei bloeiend.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Geofyt.

Hoofdbloei: Mei en begin juni.

Afmeting: 15 tot 30 cm.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Lange, dunne, kruipende en zich vertakkende wortelstokken met vele vezels en met uitlopers.


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0

Stengels: De onbehaarde stengels zijn gootvormig. De steel van het ene blad omsluit die van het andere blad en heeft aan de voet groene of paarse schubben. Een rechtopstaande, niet vertakte, niet bebladerde, gevulde en driekantige bloeistengel. Lelietje van dalen vormt grote groepen.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: Elke plant heeft meestal twee bladen. Deze zijn elliptisch tot langwerpig en spits. Het onderste blad is vaak bijna zittend en het bovenste gesteeld. Ze zijn meestal langer dan de stengel. De bladrand is gaaf.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De niet vertakte bloemstengel draagt aan de top een slanke, vrij korte, naar één kant gekeerde tros van vier tot negen hangende bloemen. Meestal worden de bloemen 0,8-1 cm lang. Ze zijn wit of zelden roze, klokvormig en hangen aan gekromde steeltjes (die langer zijn dan de lancetvormige, vliezige schutbladen). Ze verspreiden een aangename geur. De zes bloembladen zijn met elkaar vergroeid en de slippen zijn naar buiten gebogen. De zes meeldraden zijn vergroeid met de bloembladen. Ze hebben korte, dikke helmdraden en langwerpige helmknopjes. Het vruchtbeginsel is bovenstandig. De stijlen zijn kort en dik.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Deze bolronde, rode bes is driehokkig. Ieder hokje bevat twee blauwachtige of geelachtige, bijna bolronde zaden. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Eenzaadlobbig.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Giftigheid: Zeer giftig.

Biotoop

Bodem: Beschaduwde tot halfbeschaduwde plaatsen op matig droge tot matig vochtige, matig voedselrijke, zwak zure grond (leem, löss, zand, mergel en stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Bossen (loofbossen, parkbossen en landgoedbossen), zeeduinen (duinbossen), struwelen, brede houtwallen, brede hagen, grasland (bergweiden) en puin.

Verspreiding

Wereld: Europa en West-Azië en (in een andere vorm) in Oost-Azië. Ingeburgerd in Noord-Amerika.

Nederland: Algemeen.

Vlaanderen: Algemeen.
Wallonië
Algemeen.

Toepassingen

De bloemen en wortels worden in de farmaceutische industrie verwerkt, omdat deze de hartwerking kunnen beïnvloeden. In de 16e eeuw was deze kennis al bekend. Gedroogde bloemen werden vroeger toegevoegd aan snuiftabak.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 1, Jan Kops (1800)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 1 (1796)


Meybloemkens
Cruijdeboek, deel 2, Rembert Dodoens. Bloemen, welrieckende cruyden, saden, ende dyer ghelijcken (1554)


Neerland’s Plantentuin, deel 1, C.A.J.A. Oudemans (1865-1867)


Botanischer Bilderatlas nach De Candolle's Natürlichem Pflanzensystem, Carl Hoffmann (1884)


Botanischer Bilderatlas nach dem natürlichem Pflanzensystem, K. Hoffmann, E. Dennert (1911)


New Kreüterbuch, P.A. Mattioli (1563)


New Kreüterbuch, L. Fuchs (1543)


Svensk botanik, deel 1, J.W. Palmstruch e.a. (1803)


Bilder ur Nordens Flora, deel 2, Carl Axel Magnus Lindman (1922-1926)


British entomology, deel 2, J. Curtis (1823-1840)


Flora Londinensis, deel 5, William Curtis (1784-1788)


Flora Parisiensis, deel 2, P. Bulliard (1776-1781)


Atlas des plantes de France, deel 3, Amédée Masclef (1893)


Lilium convallium
Hortus Eystettensis, deel 1, Bessler, Basilius (1620)


Lilium convallium floribus suave rubentibus
Lilium convallium vel vernum Theophrasti
Plantarum seu stirpium icones, deel 1, M. de Lobel (1581)


Deutschlands flora, deel 4, J. Sturm, J.W. Sturm (1803-1804)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Medizinal Pflanzen, deel 3, F.E. Köhler, W. Müller (1890)


Flora regni borussici, deel 1, A.G. Dietrich (1832-1833)


Genera plantarum florae germanicae, Monocotyledones 2 Cyperaceae, deel 3, T.F.L. Nees von Esenbeck (1843)


Plantae medicinales, deel 1, Nees von Esenbeck, M.F. Wijhe, A. Henry (1828-1833)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 9, J.E. Sowerby (1869)


A curious herbal, deel 1, E. Blackwell (1737)


Herbarium Blackwellianum, deel 1, E. Blackwell (1750)


Les Liliacées, deel 4, P.J. Redouté (1805-1816)


Herbier de la France, deel 6, P. Bulliard (1776-1783)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL