Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Look-zonder-look - Alliaria petiolata

Andere namen

Frysk: Sipelkrûd

English: Garlic Mustard

Français: Alliaire officinale

Deutsch: Knoblauchrauke

Verouderde of andere namen: Alliaria officinalis

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Brassicales

Familie: Brassicaceae (Kruisbloemenfamilie)

Geslacht: Alliaria (Look-zonder-look)

Soort: Alliaria petiolata

Naamgeving (Etymologie): Alliaria is afgeleid van allium (knoflook), vanwege de uiengeur. Petiolata betekent gesteeld.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Tweejarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Therofyt of hemikryptofyt.

Bloeimaanden: April, mei en juni.

Afmeting: 15 tot 90 cm.


  Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


  Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


  Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


  Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels


  Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


  Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


  Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: De rechtopstaand, gladde stengels zijn meestal niet vertakt. Onderaan zijn ze weinig behaard en bovenaan kaal.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Bladeren: Eerst wordt er een rozet  van lang gesteelde min of meer hartvormige of niervormige bladeren gevormd. Deze bladeren hebben een afgeronde top. De verspreidstaande, spitse stengelbladeren zijn hartvormig, gegolfd en grof getand of gekarteld. Bij wrijven ruiken alle bladeren naar uien.


  Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


  Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


  Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


  Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De witte bloemen zijn 3-6 mm (soms tot 9 mm) groot. De vier kroonbladen twee keer zo lang als de vier kelkbladen. Elke bloem heeft zes meeldraden en een bovenstandig vruchtbeginsel.


  Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


  Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


  Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


  Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een doosvrucht. De 2-7 cm lange en ongeveer 2 mm brede hauwen  zijn smal lijnvormig. Ze staan schuin rechtop aan korte afstaande stelen. De zaden zijn kortlevend (1-5 jaar). Tweezaadlobbig.


  Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


  Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


dzn.eldoc.ub.rug.nl

 

Biotoop

Bodem: Licht beschaduwde plaatsen op vochtige, voedselrijke, met name stikstofrijke, vaak kalkhoudende, losse, meestal zandige grond (zand, leem, zavel).

Groeiplaatsen: Heggen, bosranden, struwelen, hakhoutbosjes, houtwallen (voedselrijke zomen), bossen (loofbossen, parkbossen en langs boswegen), halfbeschaduwde bermen, ruderale plaatsen en waterkanten (bosbeekoevers).

Verspreiding

Wereld: In het grootste deel van Europa, in Noordwest-Afrika en Zuidwest-Azië. Ingeburgerd in Noord-Amerika.


gbif.org

Nederland: Algemeen, maar vrij zeldzaam in het noordoosten en in Flevoland.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Algemeen, maar wat minder algemeen in de Kempen.
Rode lijst: Niet bedreigd.


Wallonië: Plaatselijk algemeen, maar grotendeels ontbrekend op de zure bodems van de Ardennen.

Toepassingen

Look-zonder-look werd vroeger gebruikt als kruid. Het heeft een knoflook-aroma met een mosterdsmaak. De Engelse naam is Garlic-mustard (knoflookmosterd) en ook de Duitse naam (Knoblauchrauke) verwijst hiernaar. Ook werd de plant als geneeskruid toegepast.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 6, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1832)


Flora Batava, deel 6, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1832)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 1 (1796)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 1 (1796)


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

   

© 2001-2018 K.M. Dijkstra