Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Luzerne - Medicago sativa en Bonte luzerne - Medicago x varia

Andere namen

Frysk: Luzerne, Bastertluzerne

English: Lucerne, Hybrid alfalfa

Français: Luzerne, Luzerne bâtarde

Deutsch: Luzerne, Bastard-Luzerne

Verouderde of andere namen: Bonte luzerne: Bastaardluzerne, Medicago varia, Medicago sativa subsp. media, Medicago media

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Fabales

Familie: Fabaceae (Vlinderbloemenfamilie)

Geslacht: Medicago (Rupsklaver)

Soort: Medicago sativa, Medicago varia (x)

Naamgeving (Etymologie): Medicago komt van het Latijnse medicus of medica (van Medië afkomstig). Sativa betekent die gezaaid wordt. Varia betekent afwisselend (gevarieerd in kleur, vorm e.d.).

Kruising: Bonte luzerne (Medicago x varia) is de bastaard van Sikkelklaver en Luzerne.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus en september.

Afmeting: 30 tot 80 cm.

Luzerne

Bonte luzerne


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 4.0


verspreidingsatlas.nl - © Peter Meininger


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 4.0

Wortels: Een penwortel.

Luzerne


bisque.iplantcollaborative.org -
CC BY-NC 3.0


bisque.iplantcollaborative.org -
CC0-1.0


sernecportal.org -
CC BY-NC 3.0


plantdata.bio.cmich.edu -
CC BY-NC 3.0

Bonte luzerne


herbariaunited.org


herbariaunited.org


imago.indiana.edu -
CC BY-NC 3.0


imago.indiana.edu -
CC BY-NC 3.0

Stengels: De gevulde, rechtopstaande of soms opstijgende stengels zijn maar weinig behaard en meestal sterk vertakt.
Bonte luzerne: De weinig behaarde stengels staan rechtop of zijn soms opstijgend. Meestal zijn ze sterk vertakt.

Luzerne


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


kuleuven-kulak.be/bioweb


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0

Bonte luzerne


verspreidingsatlas.nl - © Willem Braam


Fornax -
CC BY-SA 3.0


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0

Bladeren: De verspreidstaande,  vrijwel kale bladeren zijn drietallig. De 2-3 cm lange deelblaadjes zijn langwerpig met de grootste breedte boven het midden, met een gave rand, maar wel met een getande top. De steunblaadjes zijn smal, met aan de voet hoogstens één tandje.
Bonte luzerne: De bladen zijn drietallig. De deelblaadjes zijn langwerpig met de grootste breedte boven het midden. Ze zijn 2-3 cm, met een getande top. De steunblaadjes zijn smal met aan de voet hoogstens één tandje.

Luzerne


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Vonvon216 -
CC BY-SA 4.0


Jean Weber -
CC BY 2.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0

Bonte luzerne


kuleuven-kulak.be/bioweb


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0

Bloemen: Tweeslachtig. De bloemen groeien in langwerpig-eivormige en rijkbloemige trossen. Ze zijn blauwachtig wit tot diep paarsblauw en worden 0,6-1,2 cm. Het vruchtbeginsel is bovenstandig met een stijl en twee stempels.
Bonte luzerne: Tweeslachtig. De lang gesteelde trossen zijn langwerpig-eivormig, rijkbloemig en 0,8-1,1 cm. In knop zijn de bloemen vaag paarsblauw, later worden ze groenachtig en tenslotte vaak geel, maar de kleuren kunnen sterk varieren.

Luzerne


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 4.0

Bonte luzerne


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 4.0


kuleuven-kulak.be/bioweb


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 4.0


kuleuven-kulak.be/bioweb

Vruchten: Een doosvrucht. De rechte of sikkelvormige peulen zijn 1-1½ cm lang. Ze hebben één tot drie schroefvormige windingen met het gat in het midden, zijn kaal of behaard, bruin-zwart en bevatten meestal meerdere zaden. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.
Bonte luzerne: Een doosvrucht. De gladde peulen zijn recht of sikkelvormig,1-1½ cm lang, kaal of behaard en bruin-zwart. De vrucht maakt een halve tot anderhalve (soms tot 2,5) winding. Tweezaadlobbig.

Luzerne


Philmarin -
CC BY-SA 3.0


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 4.0


Steve Hurst - USDA-NRCS PLANTS Database


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Bonte luzerne


Leo Michels -
CC0


verspreidingsatlas.nl - © Joop Verburg


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 4.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige plaatsen op vrij droge tot tot min of meer vochtige, voedselrijke, kalkhoudende grond. De plant verdraagt enig zout (leem, löss, zand, zavel, klei en mergel).
Bonte luzerne: Zonnige plaatsen op vrij droge, matig voedselrijke, kalkhoudende grond.

Groeiplaatsen: Bermen, grasland, zeeduinen (duingrasland), braakliggende grond, rivierdijken, waterkanten (rivieroevers), langs spoorwegen (spoorbermen en spoorwegterreinen), ruigten (voedselrijke ruigten), haventerreinen en industrieterreinen.
Bonte luzerne: Bermen en grasland (hooiland, weiland en kalkgrasland).

Verspreiding

Wereld: Zuidwest-Azië, Noord-Afrika en Zuid-Europa. Ingeburgerd in een groot deel van Europa en ook elders in gematigde streken (o.a. Noord-Amerika).
Bonte luzerne: Europa en Azië. Ingeburgerd in Noord-Europa en Noord-Amerika.

Luzerne

gbif.org

Bonte luzerne

gbif.org

Nederland: Vrij algemeen in Zeeland en de aangrenzende Hollandse duinen en laagveengebieden en plaatselijk vrij algemeen in het rivierengebied, Zuid-Limburg, Flevoland, het noordelijke zeekleigebied en stedelijke gebieden. Elders zeldzaam.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Ingeburgerd in de 19de eeuw.
Bonte luzerne: Zeldzaam in stedelijke gebieden, in het rivierengebied, in Flevoland en langs het Noordzeekanaal. Elders zeer zeldzaam.

Luzerne

verspreidingsatlas.nl

Bonte luzerne

Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij algemeen in de Polders, de duinen en in stedelijke gebieden. Zeldzaam in de Kempen en de Vlaamse zandstreek.
Rode lijst. Criteria niet van toepassing.
Bonte luzerne: Zeldzaam langs de Maas en de Schelde.

Luzerne

Bonte luzerne
Bonte luzerne - Medicago x varia

Wallonë: Vrij algemeen in het Maasgebied.
Bonte luzerne: Zeldzaam.

Toepassingen

Luzerne is een van de eerste planten die als veevoergewas in cultuur werd genomen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Luzerne


Flora Batava, deel 16, Jan Kops en F.W. van Eeden (1881)


Bonte luzerne
Flora Batava, deel 21, Jan Kops, F.W. van Eeden en L.Vuyck (1901)


Cruijdeboek, deel 4, Rembert Dodoens. Corenen, Legumina, Distelen ende dyerghelijcke (1554)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé, deel 3 (1885)


Botanischer Bilderatlas nach De Candolle's Natürlichem Pflanzensystem, Carl Hoffmann (1884)


Botanischer Bilderatlas nach dem natürlichem Pflanzensystem, K. Hoffmann, E. Dennert (1911)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 3, J.E. Sowerby (1864)


British entomology, deel 6, J. Curtis (1823-1840)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)


Flora Parisiensis, deel 5, P. Bulliard (1776-1781)


Nouvelle iconographie fourragère (Atlas) J. Gourdon, P. Naudin (1865-1871)


Atlas des plantes de France, deel 2, Amédée Masclef (1890)


La botanique de J.J. Rousseau, J.J. Rousseau, P.J. Redouté (1805)

© 2001-2019 K.M. Dijkstra