Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Maasraket - Sisymbrium austriacum subsp. chrysanthum

Andere namen

Frysk:

English: Jeweled Rocket

Français: Sisymbre des Pyrénées

Deutsch: Österreichische Rauke

Verouderde of andere namen: Sisymbrium pyrenaicum, Sisymbrium chrysanthum, Pyrenese raket

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Brassicales

Familie: Brassicaceae (Kruisbloemenfamilie)

Geslacht: Sisymbrium (Raket)

Soort: Sisymbrium austriacum ssp. chrysanthum

Naamgeving (Etymologie): Raket komt van het Franse roquette, dat is afgeleid van het Latijnse eruca, de naam voor een koolplant. Sisymbrium komt van het Griekse sisymbrion, waarmee verschillende aromatische planten werden aangeduid. De naam is samengesteld uit het Griekse si (zeer), sys (zwijn) en ombrios (neus), de plant groeit in poelen waarin zwijnen zich graag rondwentelen. Austriacum betekent Oostenrijks en chrysanthum komt van het Griekse chrysos (goud) en anthemos (bloem).

Ondersoorten: Maasraket (Sisymbrium austriacum subsp. chrysanthum) en Oostenrijkse raket (Sisymbrium austriacum subsp. austriacum - Sisymbre d'Autriche).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Tweejarig of overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Mei, juni, juli, augustus en september.

Afmeting: 20 tot 100 cm.


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Meneerke bloem  - CC BY-SA 3.0


Meneerke bloem  - CC BY-SA 3.0

Wortels: Lange, dikke wortels.


  Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


  Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


  Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


  Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: De sterk vertakte stengels zijn kaal of afstaand behaard.


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Sisymbrium austriacum subsp. austriacum
Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Sisymbrium austriacum subsp. austriacum
Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Sisymbrium austriacum subsp. chrysanthum
Alain Bigou - CC BY-SA 2.0 FR

Bladeren: De onderste bladeren zijn niet ingesneden tot gelobd, de bovenste zijn veerspletig  of pijlvormig. Ze bestaan uit drie tot zes paar bladslippen. Deze zijn langwerpig  tot driehoekig getand  en de eindslip  is smal tot breed driehoekig.


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


Sisymbrium austriacum subsp. austriacum
Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Sisymbrium austriacum subsp. chrysanthum
Alain Bigou - CC BY-SA 2.0 FR

Bloemen: Tweeslachtig. De heldergele bloemen zijn 0,7-1 cm en de stijl  is 1-2 mm.
Oostenrijkse raket heeft grotere bloemen: 1-1,4 cm.


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


Meneerke bloem - CC BY-SA 3.0


Sisymbrium austriacum subsp. austriacum
Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Sisymbrium austriacum subsp. chrysanthum
Alain Bigou - CC BY-SA 2.0 FR

Vruchten: Een doosvrucht. De omhoog staande, 1-1½ cm lange hauwen zijn enigszins schroefvormig gedraaid en staan op sterk gekromde stelen. Tweezaadlobbig.
Oostenrijkse raket heeft hauwen, die tot 5 cm lang worden. De hauwen groeien op minder sterk gekromde steeltjes.


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Sisymbrium austriacum subsp. austriacum
Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Florent Beck - CC BY-SA 2.0 FR


Christophe Girod - CC BY-SA 2.0 FR

Biotoop

Bodem: Zonnige plaatsen op vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijke, kalkhoudende en stenige grond, maar ook op zand en rivierklei.

Groeiplaatsen: Rivierbegeleidende ruigten, waterkanten (droogliggende oevers, tussen basaltkeien aan rivieroevers en rivierstrandjes bestaande uit grind of zand), ruderale plaatsen, ruigten (kalkrijke ruigten), afgravingen (drooggelopen plekken in klei-, mergel- en grindgroeven) en onder overhangende rotsen.
Oostenrijkse raket: Op kalkrotsen en andere rotsachtige plaatsen.

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit de Pyreneeën en een aantal andere ver uiteengelegen gebieden in Zuid- en Midden-Europese gebergten. Ingeburgerd in Nederland en België.
Oostenrijkse raket
: Bergstreken in Midden- en Zuidwest-Europa


gbif.org

Nederland: Plaatselijk vrij algemeen in Limburg. Zeer zeldzaam elders in het zuidoosten en in de duinstreek.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Zeldzaam. Ingeburgerd tussen 1900 en 1924.
Oostenrijkse raket
: Niet in Nederland.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Plaatselijk vrij algemeen langs de Maas. Elders niet blijvend.
Rode lijst. Criteria niet van toepassing.
Oostenrijkse raket: Niet in Vlaanderen.


Wallonië: Ingeburgerd langs de Maas en de Vesder. Al sinds de negentiende eeuw ingeburgerd langs de Vesder.
Oostenrijkse raket
: Zeer zeldzaam in het Maasgebied.
Rode lijst. Ernstig bedreigd. Beschermd.

Wetenswaardigheden

Sinds het eind van de negentiende eeuw is Maasraket bekend van de oevers van de Maas en de Vesder, een zijrivier van de Maas. In België werd de plant aangevoerd naar wolverwerkende industrieën langs de Maas en de Vesder. Via de Maas werd de soort naar Nederland gebracht. Hier werd de plant voor het eerst gevonden in 1913 bij Eijsden.

© 2001-2018 K.M. Dijkstra