Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Moeraswespenorchis - Epipactis palustris

Andere namen

Frysk: Dúnkaaiblom

English: Marsh Helleborine

Français: Epipactis des marais

Deutsch: Sumpf-Ständelwurz

Verouderde of andere namen: Helleborine palustris

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Asparagales

Familie: Orchidaceae (Orchideeënfamilie)

Geslacht: Epipactis (Wespenorchis)

Soort: Epipactis palustris

Naamgeving (Etymologie): De naam wespenorchis laat zich verklaren doordat bestuiving alleen door plooivleugelwespen plaatsvindt. Epipactis komt van het Griekse epi (op) en pegnumi (vast steken). De naam slaat op een andere plant met deze naam, die een woekerplant was. Palustris betekent het moeras bewonend.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Geofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli en augustus.

Afmeting: 20-65 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Een kruipende, zich vertakkende wortelstok met uitlopers.


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: De rechtopstaande, vaak wat kantige stengels zijn niet vertakt en bovenaan behaard. De jonge scheuten zijn vaak paars aangelopen. Moeraswespenorchis groeit  vaak in groepen.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De vier tot acht verspreidstaande, grijsgroene bladeren zijn langwerpig-eirond, hebben een gave, maar vaak wat golvende rand, zijn spits en overlangs geplooid. Naar boven toe worden ze kleiner.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig). De bloemtros bevat vrij weinig overhangende, naar één kant gekeerde bloemen. De buitenste drie bloembladen zijn bruinig en worden 1-1,2 cm lang. De binnenste twee bloembladen zijn wit en korter. De bloemlip is 1-1,2 cm lang, rondachtig, aan de rand golvend, gekarteld, wit of roze geaderd en heeft bij de voet een dooiergele vlek.  Het onderstandig vruchtbeginsel is langwerpig en kort behaard. De bloemstengel is, vooral naar boven toe, eveneens kort behaard


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een doosvrucht. De vruchten met stoffijne zaden zijn behaard. De zaden komen vrij langs de lengtespleten. Eenzaadlobbig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Biotoop

Bodem: Zonnige plaatsen op vochtige tot natte, matig voedselarme, weinig of niet bemeste, kalkhoudende en iets humushoudende grond (zand, leem, zavel, soms op veen).

Groeiplaatsen: Zeeduinen (duinvalleien, duinheide en binnenduingrasland), grasland (beekdalblauwgrasland en schraal grasland), bermen, voormalige zandplaten in afgedamde zeearmen, afgravingen (leemputten en kleiputten), opgespoten grond (dat al een aantal jaren ligt), moerassen (kalkmoerassen, moerasjes in de kwelzone van kanalen, langs kraggen, trilveen en rietland), waterkanten (o.a. langs vennen) en heide (plekken waar vroeger kalkrijk materiaal is aangebracht).

Verspreiding

Wereld: Midden- en West-Azië, Noordwest-Afrika en Europa, behalve in het uiterste noorden en zuiden.


gbif.org

Nederland: Vrij zeldzaam op de Waddeneilanden, in het Lauwersmeergebied, in de duinen van Noord-Holland, in Zeeland en in de aangrenzende Zuid-Hollandse duinen. Elders zeer zeldzaam.
Rode lijst 2012. Kwetsbaar. Trend sinds 1950: matig afgenomen. Vrij zeldzaam. Oorspronkelijk inheems. Beschermd.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeldzaam in het kustgebied en de Kempen. Elders zeer zeldzaam, maar plaatselijk in grote aantallen. Sterk afgenomen.
Rode lijst. Zeldzaam. Beschermd.


Wallonië: Zeldzaam in de zuidelijke Ardennen (de Kalkstreek) en Lotharingen. Elders zeer zeldzaam of ontbrekend.
Rode lijst. Ernstig bedreigd. Beschermd.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 3, Jan Kops (1814)


Flora Batava, deel 3, Jan Kops (1814)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

     

© 2001-2018 K.M. Dijkstra