Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Moesdistel - Cirsium oleraceum

Andere namen

Frysk: Bleke stikel

English: Cabbage Thistle

Français: Cirse maraîcher

Deutsch: Kohldistel

Verouderde of andere namen: Carduus oleraceus

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Asterales

Familie: Asteraceae (Composietenfamilie)

Geslacht: Cirsium (Vederdistel)

Soort: Cirsium oleraceum

Naamgeving (Etymologie): Cirsium is afkomstig van het Griekse woord kirsos (gezwollen ader of spatader). Distels werden vroeger als remedie hiertegen gebruikt. Kirsion betekent distelsoort en oleraceum als groente gebruikt of in moestuinen groeiend.

Kruisingen: Moesdistel en Kale jonker kunnen een bastaard vormen (Cirsium x hybridum). Ook is een bastaard bekend met Aarddistel (Cirsium x rigens).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus en september.

Afmeting: 0,60-1,50 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Een scheefliggende, dikke wortelstok.


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: De dikke stengels zijn hol, gegroefd, weinig of niet vertakt, niet of zwak behaard en ook niet gevleugeld.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De bleekgroene bladeren staan wijd uit, zijn sappig, vrij teer, zwak bestekeld en niet gekroesd. De wortelbladeren kunnen tot meer dan een ½ m lang worden. Ze zijn langwerpig  en naar de voet  geleidelijk versmald. De stengelbladeren zijn eirond, naar de voet versmald en dan weer verbreed tot een stengelomvattende  voet. Soms zijn ze zwak gelobd, dan weer veervormig  gespleten tot gedeeld. De bladrand is dubbel getand.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De bloemen groeien met twee tot zes bij elkaar aan de stengeltop in een schotelvormige omhulling van een aantal niet gedeelde, driehoekig-eironde en ver voorbij de bloemhoofdjes  stekende bleek geelgroene schutbladen. De lichtgele hoofdjes zijn 2½-4 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of nootje. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op vochtige tot natte, matig voedselrijke tot voedselrijke, humeuze, neutrale tot meestal kalkhoudende grond (leem, klei, zand en laagveen). Vaak op plekken met kalkrijke kwel.

Groeiplaatsen: Grasland (hooiland, beekdalhooiland en nat, bemest grasland), waterkanten (beken en sloten), moerassen (moerasveen), ruderale plaatsen, opgespoten grond en bossen en bosranden (langs bospaden, lichte loofbossen, moerasbossen, beekbegeleidende bossen en populierenaanplantingen).

Verspreiding

Wereld: West-Azië en in Oost- en Midden-Europa, westelijk tot in Nederland en België. In Noordwest-Europa meestal niet blijvend.


gbif.org

Nederland: Zeldzaam in Zuid-Limburg en Noord-Brabant en zeer zeldzaam in de Biesbosch, in Zeeland en in Gelderland.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Zeldzaam. Oorspronkelijk inheems.

Moesdistel

verspreidingsatlas.nl

Moesdistel x Kale jonker   (Cirsium x hybridum)

verspreidingsatlas.nl

Moesdistel x Aarddistel    (Cirsium x rigens)

verspreidingsatlas.nl

 

Vlaanderen: Vrij zeldzaam, maar plaatselijk algemeen (o.a. in de Leemstreek).
Rode lijst. Thans niet bedreigd.


Wallonië: Algemeen in Brabant en Lotharingen (in de zuidelijke Ardennen). Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 14, Jan Kops en F.W. van Eeden (1872)


Flora Batava, deel 14, Jan Kops en F.W. van Eeden (1872)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

   

© 2001-2018 K.M. Dijkstra