Wilde planten in Nederland en België

Muurbloem - Erysimum cheiri

Frysk: Gouden lekkens

English: Wallflower

Français: Giroflée des murailles

Deutsch: Goldlack

Synoniemen: Cheiranthus cheiri

Familie: Brassicaceae (Kruisbloemenfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Erysimum is waarschijnlijk afgeleid van het Griekse eryo (ik red of ik help) en oïme (gezang), een zinspeling op het gebruik van een verwante plant. Cheiri komt van het Arabische kheyry (goud).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Halfstruik.

Winterknoppen: Chamaefyt.

Bloeimaanden: April, mei en juni.

Afmeting: 20-90 cm.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Stengels: De rechtopstaande stengels zijn aan de voet houtig. Ze zijn begroeid met lange, platte, tweetakkige haren.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De verspreidstaande, langwerpige, spitse bladeren hebben een gave rand. De bovenste bladeren zijn smaller.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De bloemen zijn zijdeachtig behaard en vormen samen doorgroeiende trossen. Ze zijn oranjegeel of donkergeel, 2-2½ cm in doorsnee en verspreiden een prettige geur. Er zijn vier kroonbladen, vier kelkbladen en zes meeldraden. Het vruchtbeginsel is bovenstandig met een stijl met twee naar buiten gebogen, ongeveer 2 mm lange stempellobben. Gekweekte planten hebben soms bruine bloemen.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een doosvrucht. De opgerichte hauwen zijn afgeplat vierkantig, aanliggend behaard, smal en 2½-8 cm lang en tot 4 mm breed. De zaden zijn meestal gevleugeld. Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Biotoop

Bodem: Zonnige plaatsen op droge, oude, sterk verweerde, met zachte kalkspecie gevoegde muren en kalkrotsen.

Groeiplaatsen: Rotsachtige plaatsen (rotswanden), klippen, mijnsteenbergen, afgravingen (oude steengroeven), kademuren, kerkhofmuren, oude stadsmuren en ruïnes.

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit het Middellandse-Zeegebied. Al sinds de Romeinse tijd ingeburgerd in West- en Midden-Europa.

Nederland: Zeer zeldzaam. Voornamelijk  in stedelijke gebieden.

Vlaanderen: Zeldzaam in stedelijke gebieden.
Wallonië:
Vrij zeldzaam in het dal van de Samber en de Maas en hun zijrivieren. Elders zeldzamer.

Toepassingen

Behalve als sierplant werd Muurbloem vroeger ook als geneeskruid gebruikt.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 4, Jan Kops (1822)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 6 (1801)


Cruijdeboek, deel 2, Rembert Dodoens. Bloemen, welrieckende cruyden, saden, ende dyer ghelijcken (1554)


Hortus floridus, fasicle pars altera, C. van de Passe (1614)


Flora regni borussici, deel 12, A.G. Dietrich (1844)


Botanischer Bilderatlas nach dem natürlichem Pflanzensystem, K. Hoffmann, E. Dennert (1911)


New Kreüterbuch, L. Fuchs (1543)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 1, J.E. Sowerby (1863)


Herbarium Blackwellianum, deel 2, E. Blackwell (1754)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)


La botanique de J.J. Rousseau, J.J. Rousseau, P.J. Redouté (1805)


Grandes Heures Anne de Bretagne, Jean (Jehan) Bourdichon (1503-1508)


Flos cheyri maximus eystettensis - Flos cheyri simplex medius - Flos cheyri simplex minor
Hortus Eystettensis, deel 2, Bessler, Basilius (1620)


Leucojum luteum - Leucojum sive Keyri duplici flore
Plantarum seu stirpium icones, deel 1, M. de Lobel (1581)


Deutschlands flora, deel 12, J. Sturm, J.W. Sturm (1826-1827)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Botanischer Bilderatlas nach De Candolle's Natürlichem Pflanzensystem, Carl Hoffmann (1884)


New Kreüterbuch, P.A. Mattioli (1563)


British phaenogamous botany, deel 3: W. Baxter (1834-1843)


A curious herbal, deel 1, E. Blackwell (1737)


Flora Parisiensis, deel 2, P. Bulliard (1776-1781)


Atlas des plantes de France, deel 2, Amédée Masclef (1890)


Plantae per Galliam, Hispaniam et Italiam observatae, J. Barrellier (1714)


Hortus botanicus Vindobonensis, deel 3, N.J. von Jacquin (1776)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL