Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Muurhavikskruid - Hieracium murorum - Gevorkt havikskruid - Hieracium bifidum

Andere namen

Frysk: Muorrehaukkrûd

English: Wall hawkweed, Lived hawkweed

Français: Epervière des murs, Epervière bifide

Deutsch: Wald-Habichtskraut, Gabel-Habichtskraut

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Asterales

Familie: Asteraceae (Composietenfamilie)

Geslacht: Hieracium (Havikskruid)

Soort: Hieracium murorum, Hieracium bifidum

Naamgeving (Etymologie): Hieracium komt van het Griekse hierax (havik). De Oude Grieken meenden dat de havik van deze planten gebruik maakte om zijn gezichtsvermogen te versterken. Murorum betekent op of bij muren groeiend. Bifidum betekent tweespletig.

Opmerkingen: Gevorkt havikskruid (Hieracium bifidum) werd vroeger gezien als een zelfstandige soort, maar wordt tegenwoordig beschouwd als een vorm van Muurhavikskruid.
Vroeg havikskruid (Hieracium glaucinum) wordt in Nederland vaak niet onderscheiden van Muurhavikskruid.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Muurhavikskruid: Mei, juni en juli.
Gevorkt havikskruid: Juni en juli.

Afmeting: 20-60 cm.

Muurhavikskruid


Rense Haveman - CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Otto Zijlstra - verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


kuleuven-kulak.be

Gevorkt havikskruid


Mauro - CC BY-NC-ND 4.0


Mauro - CC BY-NC-ND 4.0


Mauro - CC BY-NC-ND 4.0


Mauro - CC BY-NC-ND 4.0

Wortels

Muurhavikskruid


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Gevorkt havikskruid


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: Muurhavikskruid: Aan de stengel groeit maar zelden meer dan één goed ontwikkeld blad. Ook vaak helemaal geen bladeren. De bloeiwijzestengel is meestal klierachtig behaard.
Gevorkt havikskruid: De viltige bloeiwijzestengel heeft sterharen, geen klieren.

Muurhavikskruid


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


kuleuven-kulak.be


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Gevorkt havikskruid


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


bertrant.bui - CC BY-SA 2.0 FR


bertrant.bui - CC BY-SA 2.0 FR


Mauro - CC BY-NC-ND 4.0

Bladeren: Muurhavikskruid: De bladeren groeien vrijwel allemaal in een rozet. Ze zijn eirond tot langwerpig en zwak of vooral aan de voet, grof getand. De bladrand heeft fijne buigzame haren en is meestal lang langgesteeld. De bladvoet is afgerond tot afgeknot of zwak hartvormig en heeft hoogstens een zeer korte wigvormige overgang in de steel. Als het het stengelblad aanwezig is, dan is het niet gesteeld.
Gevorkt havikskruid: De stevige bladen zijn bochtig getanden aan de onderkant vaak rood.

Muurhavikskruid


kuleuven-kulak.be


kuleuven-kulak.be


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Gevorkt havikskruid


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


bertrant.bui - CC BY-SA 2.0 FR

Bloemen: Muurhavikskruid: Tweeslachtig. De bloemhoofdjes vormen samen losse, meestal vrij korte en brede pluimen. Ze staan met twee tot vijfrien bij elkaar, zijn geel en worden 2-3 cm groot. De lintbloemen zijn niet gewimperd. De viltige omwindselbladen met klieren, vaak zonder lange, enkelvoudige haren.
Gevorkt havikskruid: De gele bloemhoofdjes staan in gaffelvormig vertakte bloeiwijzen met weinig hoofdjes en afstaande takken. De lintbloemen zijn niet gewimperd. Het omwindselblad heeft sterharen, is viltig en heeft geen klieren.

Muurhavikskruid


© Otto Zijlstra - verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


kuleuven-kulak.be


kuleuven-kulak.be

Gevorkt havikskruid


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of nootje. Tweezaadlobbig.

Muurhavikskruid


kuleuven-kulak.be


kuleuven-kulak.be


kuleuven-kulak.be


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Gevorkt havikskruid


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Biotoop

Bodem: Muurhavikskruid: Licht tot matig beschaduwde, vrij open, vaak kale plaatsen op matig droge tot vochtige, matig voedselarme tot matig voedselrijke, zwak zure tot meestal kalkrijke grond, vaak zonder strooisellaag (leem, mergel en andere stenige plaatsen).
Gevorkt havikskruid: Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op matig droge, matig voedselarme, kalkrijke grond (mergel, dolomiet en andere stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Muurhavikskruid: Bossen (loofbossen, kasteelbossen, langs brede paden zonder strooiselophoping en op open plekken), houtwallen, struwelen, heggen, grasland (grazige plaatsen), rotsachtige plaatsen, op oude muren en aan de voet ervan, langs spoorwegen (spoorwegterreinen), mijnsteenbergen, steile kanten, langs holle wegen en afgravingen (beschaduwde loodrechte mergelwanden en kalkgroeven).
Gevorkt havikskruid: Bossen (lichte beukenbossen), mergelrotsen, oude muren en op stenige hellingen.

Verspreiding

Wereld: Muurhavikskruid: West-Azië en het grootste deel van Europa.
Gevorkt havikskruid: Verspreid voorkomend in Europa, voornamelijk in de bergen.

Muurhavikskruid

gbif.org

Gevorkt havikskruid

gbif.org

Nederland: Muurhavikskruid: Vrij zeldzaam in Zuid-Limburg, zeldzaam in Twente, in de Achterhoek en bij Nijmegen en zeer zeldzaam in Noord-Brabant, Midden-Nederland, het rivierengebied en in de Hollandse duinen.
Rode lijst 2012. Kwetsbaar. Trend sinds 1950: matig afgenomen. Zeldzaam. Oorspronkelijk inheems.
Gevorkt havikskruid: Vroeger zeer zeldzaam bij Valkenburg.
Verdwenen uit Nederland.

Muurhavikskruid

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Muurhavikskruid: Vrij zeldzaam in de Leemstreek en zeldzaam in het Maasgebied. Elders zeer zeldzaam. Achteruitgaand.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.
Gevorkt havikskruid: Niet in Vlaanderen.


Wallonië: Muurhavikskruid: Algemeen in Brabant, in het Maasgebied en in de Ardennen. Elders vrij algemeen.
Gevorkt havikskruid: Uitgestorven.
Verdwenen uit Wallonië.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 2, Jan Kops (1807)


Naauwkeurige beschrijving der aardgewassen. Tweede boek. Van alle lage boomen, en heesteren of struvellen. Abraham Munting (1696)


Deutschlands flora, deel 10, J. Sturm, J.W. Sturm (1814-1817)


British entomology, deel 6, J. Curtis (1823-1840)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 5, J.E. Sowerby (1866)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)


Flora Parisiensis, deel 1, P. Bulliard (1776-1781)


Flora Parisiensis, deel 7, P. Bulliard (1776-1781)

© 2001-2019 K.M. Dijkstra