Wilde planten in Nederland en België

Nachtkoekoeksbloem - Silene noctiflora

Frysk: Klaaikoekútsblom

English: Night-flowering Catchfly

Français: Silène de nuit

Deutsch: Acker-Lichtnelke

Synoniemen: Melandrium noctiflorum

Familie: Caryophyllaceae (Anjerfamilie)

Naamgeving (Etymologie): De Nederlandse naam koekoeksbloem is mogelijk ontstaan doordat de planten bloeien als de Koekoek weer in het land is en begint te roepen. In de bladoksels zie je vaak schuim, waarin de larve van een schuimcicade leeft (het koekoeksspuug). Het zou dus ook kunnen dat de naam daarvan afkomstig is. Silene verwijst naar de bosgod Silenus, de Griekse vader van de silenen, die vaak met een dikke buik, net als de kelk van sommige soorten, dronken en rijdend op een ezel werd afgebeeld. Volgens anderen stamt silene af van het Griekse sialon (speeksel), omdat vele soorten kleverig zijn. Noctiflora betekent met bloemen die 's nachts opengaan.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Eenjarig of vaak tweejarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Therofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus en september.

Afmeting: 15-45 cm.


© Marcel Bolten - verspreidingsatlas.nl


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


Marcel Etienne - tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR


hasbrouck.asu.edu -
CC0-1.0

Wortels


fm-digital-assets.fieldmuseum.org -
CC BY-NC 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: De stengels zijn onderaan ruw behaard en bovenaan zacht kleverig behaard.


Hugues Tinguy - tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR


Hugues Tinguy - tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR


Marcel Etienne - tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR


swbiodiversity.org -
CC0-1.0

Bladeren: De bladen zijn eivormig tot langwerpig, de middelste en bovenste langwerpig. Ze zijn tot 2½ cm breed. De onderste zijn gesteeld, de bovenste zittend.


Homer Edward Price -
CC BY 2.0


Hugues Tinguy - tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR


Marcel Etienne - tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR


Marcel Etienne - tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR

Bloemen: Tweeslachtig. De bloeiwijze is wijd vertakt met weinig bloemen op lange stelen. De bloemen zijn 1,7-2 cm groot, aan de buitenkant vuil witachtig of gelig en van binnen roze. Ze hebben drie stijlen. De kroonbladen zijn diep ingesneden, overdag zijn ze ingerold en 's avonds uitgerold. De kelkbuis is ongeveer 1½ cm en de slippen zijn ongeveer 1 cm. De kelk is cilindervormig, bolt later iets op en heeft tien nerven. 's Avonds verspreiden ze een duidelijke geur.


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


© Marcel Bolten - verspreidingsatlas.nl


Homer Edward Price -
CC BY 2.0


Hugues Tinguy - tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR

Vruchten: Een doosvrucht met zes teruggekromde tanden. Het vruchtbeginsel heeft onderaan drie tussenschotten. Tweezaadlobbig.


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 4.0


Steve Hurst - USDA-NRCS PLANTS Database


Digitale zadenatlas

Biotoop

Bodem: Zonnige, open plaatsen (pionier) op vochtige tot matig droge, matig voedselrijke tot voedselrijke, meestal kalkrijke, omgewerkte grond (vooral op klei, maar soms op zand of zavel).

Groeiplaatsen: Akkers (graanakkers), langs spoorwegen (spoorwegterreinen), zeeduinen, stortplaatsen, ruderale plaatsen, omgewerkte bermen en andere omgewerkte plaatsen.

Verspreiding

Wereld: Midden- en Oost- Europa, oostelijk tot in Midden-Azië. In West-Europa alleen plaatselijk. Ingeburgerd in Noord-Amerika en Nieuw-Zeeland.

Nederland: Zeldzaam tot zeer zeldzaam. Zeer sterk afgenomen.

Vlaanderen: Zeer zeldzaam. Waarschijnlijk alleen nog adventief (tijdelijk). Sterk afgenomen.
Wallonië:
Zeer zeldzaam. Sterk afgenomen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 10, Jan Kops en Johannes Everhardus van der Trappen (1849)


Deutschlands flora, deel 1, J. Sturm, J.W. Sturm (1796-1798)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 2, J.E. Sowerby (1864)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)


Ocimastrum noctiflorum flore albo
Hortus Eystettensis, deel 2, Bessler, Basilius (1620)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL