Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Nachtkoekoeksbloem - Silene noctiflora

Andere namen

Frysk: Klaaikoekútsblom

English: Night-flowering Catchfly

Français: Silène de nuit

Deutsch: Acker-Lichtnelke

Verouderde of andere namen: Melandrium noctiflorum

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Caryophyllales

Familie: Caryophyllaceae (Anjerfamilie)

Geslacht: Silene

Soort: Silene noctiflora

Naamgeving (Etymologie): De Nederlandse naam koekoeksbloem is mogelijk ontstaan doordat de planten bloeien als de Koekoek weer in het land is en begint te roepen. In de bladoksels zie je vaak schuim, waarin de larve van een schuimcicade leeft (het koekoeksspuug). Het zou dus ook kunnen dat de naam daarvan afkomstig is. Silene verwijst naar de bosgod Silenus, de Griekse vader van de silenen, die vaak met een dikke buik, net als de kelk van sommige soorten, dronken en rijdend op een ezel werd afgebeeld. Volgens anderen stamt silene af van het Griekse sialon (speeksel), omdat vele soorten kleverig zijn. Noctiflora betekent met bloemen die 's nachts opengaan.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Eenjarig of vaak tweejarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Therofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus en september.


Afmeting: 15-45 cm.


  © Marcel Bolten  - verspreidingsatlas.nl


  © Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


Marcel Etienne - CC BY-SA 2.0 FR


hasbrouck.asu.edu - CC0-1.0

Wortels


fm-digital-assets.fieldmuseum.org - CC BY-NC 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: De stengels zijn onderaan ruw behaard en bovenaan zacht kleverig behaard.


Hugues Tinguy - CC BY-SA 2.0 FR


Hugues Tinguy - CC BY-SA 2.0 FR


Marcel Etienne - CC BY-SA 2.0 FR


swbiodiversity.org - CC0-1.0

Bladeren: De bladen zijn eivormig tot langwerpig, de middelste en bovenste langwerpig. Ze zijn tot 2½ cm breed. De onderste zijn gesteeld, de bovenste zittend.


Homer Edward Price - CC BY 2.0


Hugues Tinguy - CC BY-SA 2.0 FR


Marcel Etienne - CC BY-SA 2.0 FR


Marcel Etienne - CC BY-SA 2.0 FR

Bloemen: Tweeslachtig. De bloeiwijze is wijd vertakt met weinig bloemen op lange stelen. De bloemen zijn 1,7-2 cm groot, aan de buitenkant vuil witachtig of gelig en van binnen roze. Ze hebben drie stijlen. De kroonbladen zijn diep ingesneden, overdag zijn ze ingerold en 's avonds uitgerold. De kelkbuis is ongeveer 1½ cm en de slippen zijn ongeveer 1 cm. De kelk is cilindervormig, bolt later iets op en heeft tien nerven. 's Avonds verspreiden ze een duidelijke geur.


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


© Marcel Bolten - verspreidingsatlas.nl


Homer Edward Price - CC BY 2.0


Hugues Tinguy - CC BY-SA 2.0 FR

Vruchten: Een doosvrucht met zes teruggekromde tanden. Het vruchtbeginsel heeft onderaan drie tussenschotten. Tweezaadlobbig.


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


Steve Hurst - USDA-NRCS PLANTS Database


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige, open plaatsen (pionier) op vochtige tot matig droge, matig voedselrijke tot voedselrijke, meestal kalkrijke, omgewerkte grond (vooral op klei, maar soms op zand of zavel).

Groeiplaatsen: Akkers (graanakkers), langs spoorwegen (spoorwegterreinen), zeeduinen, stortplaatsen, ruderale plaatsen, omgewerkte bermen en andere omgewerkte plaatsen.

Verspreiding

Wereld: Midden- en Oost- Europa, oostelijk tot in Midden-Azië. In West-Europa alleen plaatselijk. Ingeburgerd in Noord-Amerika en Nieuw-Zeeland.


gbif.org

Nederland: Zeldzaam tot  zeer zeldzaam.
Rode lijst 2012. Bedreigd. Trend sinds 1950: zeer sterk afgenomen. Zeldzaam. Al voor 1500 ingevoerd (archeofyt).


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeer zeldzaam. Waarschijnlijk alleen nog adventief (tijdelijk).
Rode lijst. Bedreigd.


Wallonië: Zeer zeldzaam in het Maasgebied. Na 1990 nog slechts op twee plaatsen gevonden.
Rode lijst. Ernstig bedreigd.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 10, Jan Kops en Johannes Everhardus van der Trappen (1849)


Flora Batava, deel 10, Jan Kops en Johannes Everhardus van der Trappen (1849)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra