Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Parnassia - Parnassia palustris

Andere namen

Frysk: Parnassia

English: Grass of Parnassus

Français: Parnassie

Deutsch: Sumpf-Herzblatt

Verouderde of andere namen: Parnaskruid

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Celastrales

Familie: Parnassiaceae (Parnassiafamilie)

Geslacht: Parnassia

Soort: Parnassia palustris

Naamgeving (Etymologie): Parnassia is genoemd naar de berg Parnassus, het verblijf van gratie en schoonheid, waar deze plant ontstaan zou zijn en het eerst gebloeid zou hebben. Parnassus is een gebergte op het Griekse eiland Phocis en heet nu Liakura en is 2460 m hoog. Palustris betekent van het moeras.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus, september en oktober.

Afmeting: 15-30 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Worteldiepte 10 tot 20 cm.


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: De gladde, rechtopstaande stengels zijn kantig. De bloeistengels zijn geribd. De plant vormt polletjes. Aan deze stengel groeit,  ongeveer halverwege of daar net iets onder, één  blad.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Albert H. - CC BY-SA 3.0


Randi Hausken - CC BY-SA 2.0


Alpsdake - CC BY-SA 4.0

Bladeren: De wortelstandige bladen zijn lang gesteeld en  eirond-hartvormig. Er is slechts één zittend, stengelomvattend stengelblad, ongeveer halverwege de stengel.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


http://www.kuleuven-kulak.be


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De alleenstaande (aan de stengeltop), 1½-3½ cm grote bloemen zijn wit met groenige aderen. De vijf kroonbladen zijn eirond. Er zijn eveneens vijf kelkbladen. Deze zijn kleiner en onderling niet allemaal even groot. De  vijf vruchtbare meeldraden zijn wit en de vijf onvruchtbare meeldraden geelgroen. Het vierhokkig vruchtbeginsel  is bovenstandig met vier stempels.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een doosvrucht. De vrucht gaat met vier kleppen open. De zaden zijn stoffijn. Ze zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


kuleuven-kulak.be


kuleuven-kulak.be


dzn.eldoc.ub.rug.nl

 

Biotoop

Bodem: Zonnige, open tot grazige, vochtige tot natte, soms wat drogere, voedselarme, zwak zure tot meestal kalkrijke, onbemeste grond (zand, leem, zavel, mergel, laagveen en stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Zeeduinen (duinvalleien, gemaaid duingrasland en langs strandvlakte), zandplaten in afgesloten zeearmen, grasland (blauwgrasland, hooiland en soms in vrij droog kalkgrasland), heide (venige of lemige plekken), moerassen (kalkmoerassen, trilvenen, kleine verlandende veenplassen en bronvenen), puinhellingen en kwelgebieden langs beken.

Verspreiding

Wereld: Koude en gematigde streken op het noordelijk halfrond.


gbif.org

Nederland: Vrij zeldzaam in de duinstreek. Het meest nog op de Waddeneilanden en in de Lauwersmeerpolder. Zeldzaam in Zeeland en in laagveengebieden en zeer zeldzaam in het oosten en midden van het land, in Zuid-Limburg, Flevoland en de Rijnmond.
Rode lijst 2012. Kwetsbaar. Trend sinds 1950: sterk afgenomen. Vrij zeldzaam. Oorspronkelijk inheems. Beschermd.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeldzaam in de duinen. Elders zeer zeldzaam.
Rode lijst. Bedreigd.


Wallonië: Zeldzaam in Lotharingen.
Rode lijst. Ernstig bedreigd. Beschermd.

Toepassingen

De plant werd gebruikt bij leverkwalen. Een aftreksel van de bladeren in wijn of water zou kalmerend werken op de maag en nierstenen kunnen verwijderen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 1, Jan Kops (1800)


Flora Batava, deel 1, Jan Kops (1800)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 2 (1796)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 2 (1796)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra