Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Pastinaak - Pastinaca sativa

Andere namen

Frysk: Bierwoartel

English: Wild Parsnip

Français: Panais

Deutsch: Pastinake

Verouderde of andere namen: Gewone pastinaak

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Apiales

Familie: Apiaceae (Schermbloemenfamilie)

Geslacht: Pastinaca (Pastinaak)

Soort: Pastinaca sativa

Naamgeving (Etymologie): Pastinaca is afgeleid van het Latijnse pastinum (hak of eenvoudige ploeg), omdat de wortel voor als hakvrucht wordt verbouwd. Sativa slaat op het gezaaid en verbouwd worden, dus voor voedsel.

Ondersoort: De andere ondersoort is Brandpastinaak (Pastinaca sativa subsp. urens).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Tweejarig of meerjarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juli, augustus en september.

Afmeting: 60-120 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


http://www.kuleuven-kulak.be


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Wortels: Een penwortel.


Goldlocki - CC BY-SA 3.0


Zyance - CC BY-SA 2.5


Tiia Monto - CC BY-SA 4.0


Jonathunder - CC BY-SA 3.0

Stengels: De rechtopstaande,  stengels zijn hol of massief, kantig-gegroefd, kort behaard, glanzend en bovenaan vertakt. De plant verspreidt een duidelijke geur.

Bladeren: De verspreidstaande,  geelgroene bladeren zijn enkel of soms dubbel geveerd. Aan de bovenkant zijn ze vaak glanzig en  van onderen zijn ze behaard tot kaal. Ze hebben vijf tot elf eironde gelobde en getande slippen.


http://www.kuleuven-kulak.be


http://www.kuleuven-kulak.be


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Bloemen: Tweeslachtig.  De schermen hebben vijf tot twintig ongelijke stralen (Brandpastinaak heeft vijf tot negen schermpjes). De bloemen zijn ongeveer 1½ mm groot. De vijf gele  kroonbladen zijn aan de top naar binnen omgeslagen. Er zijn nul tot twee omwindselbladen, die echter spoedig afvallen. Iedere bloem heeft vijf meeldraden  en een onderstandig vruchtbeginsel  met twee stijlen.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


kuleuven-kulak.be


kuleuven-kulak.be

Vruchten: Een splitvrucht. De eivormige  vruchten zijn afgeplat, 5-8 mm groot en met smalle vleugels. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.


kuleuven-kulak.be


kuleuven-kulak.be


dzn.eldoc.ub.rug.nl

 

Biotoop

Bodem: Zonnige plaatsen op vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijke, weinig of niet bemeste, kalkhoudende grond.

Groeiplaatsen: Bermen, dijken, zeeduinen (duinstruweel, duinvalleien en omgewerkte grond), ruigten, braakliggende grond, afgravingen (steen- en kleigroeven), grasland (vochtig, licht bemest grasland, hooiland, hellingen, en uiterwaarden), langs spoorwegen (spoorwegterreinen), industrieterreinen, mijnsteenbergen en waterkanten (kleiige sloten en kanalen).

Verspreiding

Wereld: In het grootste deel van Europa, in West-Azië, Midden-Siberië en China. Ingeburgerd in Amerika en Australië.


gbif.org
Pastinaca sativa


gbif.org

Pastinaca sativa subsp.sativa

Nederland: Vrij algemeen, maar zeldzaam in Limburg, in het oosten en noordoosten en op de Waddeneilanden.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Algemeen in het kustgebied. Elders vrij zeldzaam.


Wallonië: Vrij algemeen in kalkgebieden (o.a. in Lotharingen). Elders zeldzaam.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 5, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1828)


Flora Batava, deel 5, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1828)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 6 (1801)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 6 (1801)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

 

© 2001-2018 K.M. Dijkstra