Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Pijlkruid - Sagittaria sagittifolia

Andere namen

Frysk: Snoekeblêd

English: Arrowhead

Français: Sagittaire

Deutsch: Pfeilkraut

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Alismatales

Familie: Alismataceae (Waterweegbreefamilie)

Geslacht: Sagittaria (Pijlkruid)

Soort: Sagittaria sagittifolia

Naamgeving (Etymologie): Sagittaria komt van het Latijnse sagitta (pijl) en het achtervoegsel arius (-achtig), de bladen lijken op een pijlpunt. Sagittifolia betekent pijlvormige bladen.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hydrofyt of Helofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus en september.

Afmeting: 30-90 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Een korte dikke wortelstok  met uitlopers.


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


images.cyberfloralouisiana.com - CC0-1.0

Stengels: De bladstelen en de lange, rechtopstaande  stengels zijn driekantig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Lilly M - CC BY-SA 3.0

Bladeren: In de wortelrozet worden eerst alleen lange, lintvormige bladeren gevormd die onder water blijven. In diep of snel stromend water zijn er alleen maar van deze bladeren. Later ontstaan er ook lang gesteelde bladeren, eerst drijvende, eironde tot langwerpige bladeren, die aan de voet afgerond of min of meer pijlvormig zijn. Tenslotte ontstaan er rechtopstaande bladeren met een boven water uitstekende, diep pijlvormige bladschijf.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Eenslachtig. Eenhuizig. De bloemen groeien in trosvormig gerangschikte kransen met meestal drie bloemen. Deze bloemen zijn wit, aan de voet paarsgevlekt en 2-2,6 cm groot. De binnenste drie bloemdekbladen zijn wit (het onderste deel bij de bloembodem  is echter paars). Ze zijn  twee keer zo lang als de drie groene buitenste bloemdekbladen. De mannelijke bloemen met veel kale meeldraden (de helmhokken zijn paarsbruin) vind je bovenaan. Deze vrouwelijke bloemen zijn iets kleiner en vind je onderin de bloeiwijze. Ze hebben veel bovenstandige vruchtbeginsels  met een stijl  en stempel. De plant bloeit niet in snelstromend water.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of nootje. De zaden vormen samen een  bolvormig geheel. De eironde, sterk afgeplatte, gevleugelde  vruchten zijn groter dan die van Breed pijlkruid. De snavel staat aan de top van de vrucht. Eenzaadlobbig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Anaiptol - CC BY-SA 3.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

 

Biotoop

Bodem: Zonnige, luwe plaatsen in ondiep, soms wat dieper, matig voedselrijk tot voedselrijk, meestal neutraal (zwak zuur tot kalkhoudend), helder, stilstaand tot zwak stromend, zoet water met een bodem van klei, leem of zand met maar weinig organisch materiaal.

Groeiplaatsen: Water en langs oevers (sloten, plassen, kanalen, vijvers, grote beken, kleine rivieren, in groter water op plekken die tegen sterke golfslag beschut liggen, zoetwatergetijdengebieden en verlandingsvegetaties).

Verspreiding

Wereld: Gematigde streken in Europa, Azië en NoordAmerika. In tropisch Azië en in Amerika groeit een andere ondersoort.


gbif.org

Nederland: Plaatselijk algemeen in Zuidoost-Fryslân, Drenthe en Noord-Overijssel en vrij algemeen in laagveengebieden en het rivierengebied. Elders vrij zeldzaam, maar zeer zeldzaam in Zeeland, op de Waddeneilanden en in Zuid-Limburg.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij algemeen langs de rivieren. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonië: Vrij algemeen langs de Maas en Samber. Elders zeer zeldzaam.
Rode lijst. Bedreigd. Beschermd.

Toepassingen

In Oost-Azië worden de knollen van Pijlkruid wel gegeten. Bij ons wordt de plant als siergewas in vijvers gebruikt.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 4, Jan Kops (1822)


Flora Batava, deel 4, Jan Kops (1822)


Flora Batava, deel 8, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1844)


Flora Batava, deel 8, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1844)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra