Wilde planten in Nederland en BelgiŽ

Rapunzelklokje - Campanula rapunculus

Frysk: Raapklokje

English: Rampion bellflower

FranÁais: Campanule raiponce

Deutsch: Rapunzel-Glockenblume

Synoniemen:

Familie: Campanulaceae (Klokjesfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Campanula betekent klokje, naar de vorm van de bloem. Rapunculus betekent raapje.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Tweejarig of meerjarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Mei, juni, juli en augustus, maar soms ook in september en oktober.

Afmeting: 60-90 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: De vlezige wortels zijn raapvormig.


Giuliano Salvai -
CC BY-NC-ND 4.0


herbariaunited.org


herbariaunited.org

Stengels: De rechtopstaande, massieve en geribde stengels zijn meestal alleen in de bovenste helft vertakt.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: In het eerste jaar vormen de bladen een rozet. Tijdens de bloei zijn deze bladen meestal al afgestorven. De onderste bladen zijn gesteeld, getand, elliptisch en boven het midden het breedst. De verspreidstaande bovenste bladen zijn lijnvormig tot langwerpig, zittend en de bladrand is iets golvend. De bladen zijn behaard.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De bloemen groeien in een vrij losse, smalle, piramidevormige pluim. De 1-2 cm grote, wijd open bloemen zijn bleekblauw of heel soms wit. Ze staan schuin omhoog op korte stelen. De kroonbladen zijn vrij diep gespleten. De kelkslippen staan opgericht, zijn smal langwerpig en meer dan half zo lang als de kroon. De bloemstelen hebben dicht bij de voet twee blaadjes. Elke bloem heeft vijf meeldraden en een vruchtbeginsel met een stijl en drie stempels.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een doosvrucht. De kale vruchten staan rechtop. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan ťťn jaar). Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


kuleuven-kulak.be/bioweb


Enrico Romani en Giorgio Faggi - CC BY-NC-ND 4.0


Digitale zadenatlas

Biotoop

Bodem: Zonnige of soms licht beschaduwde, iets open plaatsen op matig droge tot vochtige, matig voedselarme tot matig voedselrijke, kalkhoudende grond (zavel, mergel, lŲss, leem, zand, lichte klei en grind).

Groeiplaatsen: Rivierdijken, bermen, grasland, bosranden, doornstruwelen, heggen (kalkrijke zomen), iets ruderale plaatsen en langs spoorwegen (spoorbermen en spoorwegterreinen).

Verspreiding

Wereld: West-, Midden-, Zuid- en Oost-Europa, West-AziŽ en Noordwest-Afrika. Verwilderd in ScandinaviŽ en Engeland.

Nederland: Vrij algemeen in Zuid-Limburg en in het oostelijk rivierengebied, Elders zeldzaam of ontbrekend.

Vlaanderen: Vrij algemeen, maar veel zeldzamer  in de Polders en in de duinen.
WalloniŽ:
Vrij algemeen , maar zeldzamer in de Ardennen.

Toepassingen

Vroeger werd de wortel van Rapunzelklokje gegeten (rapunculus betekent raapje). In zijn lofdicht Dapes inemptae (ongekochte spijzen) uit 1621 roemt Petrus Hondius de Wilde Raap (of Hals-cruyt) die in zijn omgeving (Oost-Zeeuwsch-Vlaanderen) voorkwam.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 15, Jan Kops en F.W. van Eeden (1877)


Cleyne Raponcele
Cruijdeboek, deel 5, Rembert Dodoens. Cruyden, wortelen ende vruchten, diemen in die spijse ghebruyckt (1554)


Flora regni borussici, deel 12, A.G. Dietrich (1844)


Botanischer Bilderatlas nach De Candolle's NatŁrlichem Pflanzensystem, Carl Hoffmann (1884)


Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


Svensk botanik, deel 9, J.W. Palmstruch e.a. (1807-1838)


Flora Parisiensis, deel 4, P. Bulliard (1776-1781)


La flore et la pomone francaises, deel 1, J.H. Jaume Saint-Hilaire (1828)


Rapuntium parvum
Plantarum seu stirpium icones, deel 1, M. de Lobel (1581)


Rapunculus sylvestris major
Hortus Eystettensis, deel 1, Bessler, Basilius (1620)


Unsere Unkršuter, Zweite Auflage, L. Klein (1926)


New KreŁterbuch, L. Fuchs (1543)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 6, J.E. Sowerby (1866)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)


Grandes Heures Anne de Bretagne, Jean (Jehan) Bourdichon (1503-1508)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL