Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Rietorchis - Dactylorhiza majalis subsp. praetermissa

Andere namen

Frysk: Hantsjekrûd

English: Southern Marsh-orchid

Français: Orchis négligé

Deutsch: Schilf-Knabenkraut

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Asparagales

Familie: Orchidaceae (Orchideeënfamilie)

Geslacht: Dactylorhiza (Handekenskruid)

Soort: Dactylorhiza majalis ssp. praetermissa

Naamgeving (Etymologie): Dactylorhiza is afgeleid van het Oud-Griekse dactylus (teen of vinger) en rhiza (wortel). Het slaat op de vingervormige wortelknollen. Majalis betekent van de maand mei en praetermissa is overgeslagen of voorbijgezien.

Ondersoorten: De beide andere ondersoorten zijn: Brede orchis en Veenorchis. De drie ondersoorten worden ook wel beschouwd als afzonderlijke soorten (Dactylorhiza majalis, Dactylorhiza praetermissa en Dactylorhiza sphagnicola).

Variëteiten: Dactylorhiza praetermissa var. junialis (Gevlekte rietorchis): Dit zijn planten met ringvormige vlekken op de bladen. Dactylorhiza praetermissa var. praetermissa zijn planten zonder vlekken op de bladen.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Geofyt.

Bloeimaanden: Mei, juni en juli.

Afmeting: 20-60 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Een vingervormige wortelknol.


herbariaunited.org


herbariaunited.org


herbariaunited.org


herbariaunited.org

Stengels: De stengels zijn naar boven toe hol en vrijwel volledig uitgegroeid tijdens het begin van de bloei.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De tamelijk lichtgroene bladeren staan schuin omhoog. Ze zijn langwerpig en vier tot vijf keer zo lang als breed. De grootste breedte zit in of onder het midden. Aan de top zijn ze vaak iets kapvormig. De bladeren kunnen ongevlekt zijn of er zijn in de onderste helft ringvormige en hogerop kleinere, gevulde vlekken aanwezig. De middelste stengelbladeren bereiken meestal de onderste bloemen niet.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De bloemen zijn roze tot paarsrood. De 0,9-1,4 cm lange bloemlip staat vlak uitgespreid, is meer breed dan lang, heeft drie lobben met meestal een kleine middenlob. Het honingmerk bestaat uit lusvormige, voor een deel onderbroken lijnen en stipjes, of er zijn alleen stipjes te zien. De spoor is meestal kort en dik.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een doosvrucht. De zaden zijn stoffijn. Eenzaadlobbig


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Biotoop

Bodem: Zonnige, zelden licht beschaduwde, vaak iets open plaatsen op vochtige tot natte, matig voedselrijke, zwak zure tot liefst kalkhoudende grond.

Groeiplaatsen: Grasland (moerassig grasland, hooiland, nat, licht bemest grasland, boezemhooiland en beekdalhooiland), bermen, langs spoorwegen (spoorbermen en langs greppels), zeeduinen (duinvalleien), moerassen (trilveen, begraasd of gemaaid rietland en brakwaterveen), waterkanten (langs kwelsloten), buitendijkse waarden, zandplaten, afgravingen (o.a. kleiputten) en opgespoten grond.

Verspreiding

Wereld: West-Europa. Van Midden-Frankrijk en Noord-Italië tot in Noord-Engeland, West-Noorwegen en Noordoost-Jutland (Denemarken).


gbif.org
Rietorchis


gbif.org

Brede orchis en Rietorchis (Dactylorhiza majalis)

Nederland: Vrij algemeen in laagveengebieden en in de Hollandse en Zeeuwse duinen. Elders zeldzamer.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems. Beschermd.

Rietorchis

verspreidingsatlas.nl

Brede orchis en Rietorchis (Dactylorhiza majalis)

verspreidingsatlas.nl

Brede orchis x Rietorchis (Dactylorhiza x godferyana)

verspreidingsatlas.nl

Rietorchis x Bosorchis (Dactylorhiza x grandis)

verspreidingsatlas.nl

Rietorchis x Veenorchis (Dactylorhiza praetermissa x Dactylorhiza sphagnicola)

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeldzaam, maar plaatselijk in grote aantallen. De meeste groeiplaatsen in de duinen.
Rode lijst. Zeldzaam. Beschermd.

Wallonië: Zeldzaam tot zeer zeldzaam.
Rode lijst. Ernstig bedreigd.
Beschermd.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra