Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Rode ogentroost - Odontites vernus subsp. serotinus

Andere namen

Frysk: Read eachkrûd

English: Red Bartsia

Français: Odontite rouge

Deutsch: Roter Zahntrost

Verouderde of andere namen: Odontites litoralis, Odontites verna, Odontites rubra, Euphrasia odontites,
Late ogentroost

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Lamiales

Familie: Orobanchaceae (Bremraapfamilie)

Geslacht: Odontites (Helmogentroost)

Soort: Odontites vernus ssp. serotinus

Naamgeving (Etymologie): Ogentroost dankt zijn naam aan de vermeende geneeskracht (troost) bij oogziektes. De gekleurde aders in de bloem leken op de aders in het menselijke oog en vroeger dacht men dat de plant daardoor oogkwalen zou kunnen genezen. Odontites betekent tandkruid, een afkooksel van de plant met wijn zou namelijk tandpijn doen stoppen. Vernus betekent van de lente, litoralis is strand- of ovever bewonenden serotinus betekent laat bloeiend of groeiend.

Ondersoorten: De andere ondersoort is Akkerogentroost (Odontites vernus subsp. vernus). Soms onderscheidt men nog een derde ondersoort: Vroege ogentroost (Odontites vernus subsp. litoralis - Sâlt eachkrûd).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Eenjarig.

Plantvorm: Halfparasiet.

Winterknoppen: Therofyt.

Bloeimaanden: Juli, augustus en september.

Afmeting: 10-60 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Wortels: Worteldiepte tot 20 cm.


http://herbariaunited.org


http://herbariaunited.org


http://herbariaunited.org


http://herbariaunited.org

Stengels: De vierkantige, behaarde stengels zijn meestal vertakt en verhouten min of meer aan de voet.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


http://www.kuleuven-kulak.be


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Bladeren: De bladen zijn bleekgroen tot grauwgroen en vaak paars aangelopen. Ze zijn langwerpig-eirond tot lijnvormig. Ze hebben een spitse tot stompe top en met aan beide kanten één tot vijf vlakke tanden.


http://www.kuleuven-kulak.be


http://www.kuleuven-kulak.be


http://www.kuleuven-kulak.be


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Bloemen: Tweeslachtig. De bloemen vormen lange eenzijdige en vrij dichte trossen. De kroon is rood of zelden wit, viltig behaard en 0,8-1,2 cm lang. De bovenlip is helmachtig gewelfd en de onderlip is korter en heeft drie lobben. De meeldraden steken onder de gestrekte bovenlip uit en hebben niet behaarde helmknoppen. De kelk heeft smal driehoekige, spitse slippen, die meestal korter zijn dan de kelkbuis.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


http://www.kuleuven-kulak.be


http://www.kuleuven-kulak.be

Vruchten: Een doosvrucht. De zaden zijn lichtbruin en 2-2½ mm lang. Tweezaadlobbig.


© Hanneke Waller - verspreidingsatlas.nl


dzn.eldoc.ub.rug.nl

   

Biotoop

Bodem: Zonnige, open, grazige plaatsen op matig voedselrijke, vochtige tot natte, al of niet zilte, verstoorde grond (zand, leem, zavel, klei en mergel, zelden op veen).
Vroege ogentroost: Zonnige, open, grazige plaatsen op natte, brakke grond. Rode ogentroost is een halfparasiet, die woekert op de wortels van grassen en cypergrassen. De wortels van de plant onttrekken water en zouten aan de wortels van andere planten, maar de plant is zelf in staat tot fotosynthese.

Groeiplaatsen: Zeeduinen (duinvalleien), grasland (zilt grasland, weiland en hooiland, met name iets brak polderboezemgrasland), aan de bovenrand van kwelders (schorren), waterkanten (langs weilandsloten en verse greppels), langs spoorwegen (spoorwegterreinen), opgespoten grond, braakliggende grond, zandige ruggen in uiterwaarden, bermen, langs fietspaden, afgravingen (leem- en kalkgroeven en op klei in grindgaten), mijnsteenbergen, stortplaatsen afgedekt met een dunne leemlaag, omgewerkte grond en akkers (akkerranden en graanakkers).

Verspreiding

Wereld: Gematigde streken in Europa en Azië. Ingeburgerd in oostelijk Noord-Amerika.
Vroege ogentroost: Langs de kusten van de Oostzee en de Noordzee, zuidelijk tot in Nederland.


gbif.org

Rode ogentroost en akkerogentroost (Odontites vernus)


gbif.org

Rode ogentroost (Odontites vernus subsp. serotinus)

Nederland: Rode ogentroost: Plaatselijk vrij algemeen langs de kust in het Waddengebied, in de duinen en in Zeeland, vrij zeldzaam in het rivierengebied en in Zuid-Limburg, zeldzaam in het noordelijk zeekleigebied en in laagveengebieden. Elders zeer zeldzaam.
Rode lijst 2012. Gevoeligd. Trend sinds 1950: sterk afgenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.
Vroege ogentroost: Zeer zeldzaam, o.a. op de Waddeneilanden en in Limburg.

Rode ogentroost

verspreidingsatlas.nl

Vroege ogentroost

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij algemeen, maar zeer zeldzaam in de Kempen.
Rode lijst. Achteruitgaand.

Vroege ogentroost: Niet in Vlaanderen.


Wallonië: Vrij algemeen, maar zeldzaam tot zeer zeldzaam in de Ardennen.
Vroege ogentroost: Niet in Wallonië.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 3, Jan Kops (1814)


Flora Batava, deel 3, Jan Kops (1814)


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra