Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Ruig viooltje - Viola hirta

Andere namen

Frysk:

English: Hairy Violet

Français: Violette hérissée

Deutsch: Rauhes Veilchen

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Malpighiales

Familie: Violaceae (Viooltjesfamilie)

Geslacht: Viola (Viooltje)

Soort: Viola hirta

Naamgeving (Etymologie): Viola betekent violet, vanwege de violet-blauwe kleur die in de (meeste) bloemen van de viooltjes voorkomt. De geslachtsnaam Viola komt oorspronkelijk van het Griekse (w)ion (welriekende plant). Hirta betekent ruwharig.

Kruising: Ruig viooltje kan een bastaard vormen met Maarts viooltje (Viola x scabra).

Viola x scabra is de bastaard van Maarts viooltje en Ruig viooltje en draagt geen Nederlandse naam. Ze is geheel intermediair tussen de stamouders, waarbij ze als regel in de directe omgeving van deze gevonden wordt. Ze staat op beschaduwde, droge tot vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijke, losse en humeuze, neutrale tot kalkrijke bodems bestaande uit zand, leem, zavel, klei en löss. De bastaard groeit in open bossen en in boszomen, in open struwelen, wegbermen en langs (bos)paden. Overal waar de arealen van de oudersoorten elkaar overlappen kan het taxon gevormd worden. De plant is in Nederland slechts van één plaats bekend, namelijk in de Achterhoek. Ze zal ongetwijfeld vaak over het hoofd zijn gezien. Evenals bij beide stamouders is de afstaande tot iets teruggeslagen beharing prominent aanwezig.
René van Moorsel, 2015 - CC BY-SA 3.0

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: April en mei.

Afmeting: 5-15 cm.

Wortels: Een korte wortelstok  zonder uitlopers.


http://herbariaunited.org


http://herbariaunited.org


http://herbariaunited.org


http://herbariaunited.org

Stengels: De bladsteel is begroeid met 0,5-1,5 mm lange, recht afstaande of iets teruggeslagen haren.


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Kruczy89 - CC BY-SA 3.0


Jean-Jacques Houdré - CC BY-SA 2.0 FR


Jean-Jacques Houdré - CC BY-SA 2.0 FR

Bladeren: De behaarde bladeren vormen een wortelrozet. Ze zijn lichtgroen, langwerpig-eirond, hebben een hartvormige voet en groeien na de bloei sterk uit. De steunblaadjes zijn driehoekig tot langwerpig en meestal kort gefranjerd.


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Claire Sutter - CC BY-SA 2.0 FR

Bloemen: Tweeslachtig. De bloemen zitten in de oksels van de wortelbladeren. Ze zijn blauwpaars of heel soms wit of roze. Ze worden 1-1½ cm en hebben een roodachtig paarse spoor die aan de top is omgebogen. De kroonbladen zijn uitgerand en de kelkbladen zijn stomp. De bloemen verspreiden geen geur.


© Wijnand van Buuren - verspreidingsatlas.nl


© Joop Verburg - verspreidingsatlas.nl


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Hermann Schachner - CC0

Vruchten: Een doosvrucht. De vruchten zijn viltig behaard en min of meer bolvormig. De zaden hebben een aanhangsel (een mierenbroodje). De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op droge, kalkrijke, voedselarme grond (zand, leem, mergel en zavel).

Groeiplaatsen: Zeeduinen (duinstruweel en duin-berkenbos), rivierduinen, grasland (kalkgrasland), dijken (dijkbeemden), bossen (hellingbossen), bosranden (kalkrijke zomen), kapvlakten en struwelen op kleiig-zandige rivierdijkbermen.

Verspreiding

Wereld: Gematigde streken in Europa en Azië, van Spanje en Zuid-Schotland tot in Midden-Siberië. In Midden-Europa is het een van de algemeenste viooltjes.


gbif.org

Nederland: Vrij zeldzaam in de Hollandse duinen en zeldzaam in Zuid-Limburg en in het rivierengebied.
Rode lijst 2012. Kwetsbaar. Trend sinds 1950: matig afgenomen. Zeldzaam. Oorspronkelijk inheems.

Ruig viooltje

verspreidingsatlas.nl

Ruig viooltje x Maarts viooltje  (Viola x scabra)

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeer zeldzaam, maar vrij algemeen bij De Panne (duinen) en in de Voerstreek.
Rode lijst. Zeer zeldzaam.


Wallonië: Vrij algemeen in het Maasgebied en in Lotharingen (de zuidelijke Ardennen).

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 13, Jan Kops, F. A. Hartsen en F.W. van Eeden (1868)


Flora Batava, deel 13, Jan Kops, F. A. Hartsen en F.W. van Eeden (1868)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

     

© 2001-2018 K.M. Dijkstra